Trẻ em dễ trở thành nạn nhân của của các hành vi bạo lực, xâm hại tình dục và dễ bị lôi kéo vào con đường phạm tội. Nhiều vụ án gần đây, đa phần cha mẹ của hung thủ đều tỏ ra "bất ngờ” trước hành vi phạm tội của con cái mình. Điều này chứng tỏ sự lỏng lẻo trong quan hệ gia đình hiện nay. Có tới 40% trẻ phạm pháp trong gia đình có người phạm tội hình sự, 30% trẻ phạm tội có bố, mẹ nghiện hút, 18% trẻ phạm tội có bố mẹ ly dị… Bởi vậy, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch và UBND TP Hà Nội tổ chức ngày hội gia đình Việt Nam 2012 với thông điệp: “Gia đình là nơi bảo tồn, lưu giữ giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc”.
Những kết cục được báo trước
Tội phạm vị thành niên bắt nguồn từ việc gia đình đổ vỡ hoặc bố mẹ phạm tội gia tăng trong đời sống hiện đại. Một băng cướp táo tợn, manh động gây ra hàng chục vụ cướp xe máy, có vụ chúng đánh trọng thương người bị hại mà Công an tỉnh Quảng Ninh vừa bắt giữ đã khiến dư luận bàng hoàng. Hàng ngày những đối tượng này vẫn khoác trên mình bộ đồng phục học sinh, đến lớp bình thường, nhưng lại bỏ giờ, trốn tiết đi cướp. Nhóm cướp có 5 đối tượng thì có tới 4 tên là học sinh lớp 11 và 12 của Trường hướng nghiệp dạy nghề và Trường THPT Ngô Quyền, TP Hạ Long.
Cầm đầu băng nhóm là Nguyễn Đình Huy, hay còn gọi là “Cò điên” chỉ học hết lớp 1 rồi bỏ. Bố suốt ngày say xỉn, mẹ bỏ đi lấy chồng khác, nên từ nhỏ Huy lớn lên mà không được quản lý, giáo dục tới nơi tới chốn. Và hậu quả tất yếu của đứa trẻ lêu lổng là trở thành “đại ca” của băng cướp học trò.
Theo kết quả phân tích của Viện Tâm lý học, trẻ em phạm pháp có nguồn gốc gia đình làm nghề buôn bán bất hợp pháp chiếm 51,94%, gia đình có người phạm tội hình sự chiếm 40%, 30% trẻ phạm tội có bố, mẹ hoặc cả hai nghiện hút, 18% gia đình có hoàn cảnh bố mẹ ly dị. Chỉ 4% trẻ em phạm tội có xuất thân trong gia đình bình thường. Trong xã hội hiện nay, chúng ta chưa tạo dựng được môi trường sống an toàn và thân thiện cho trẻ em.
Đặc biệt là môi trường gia đình: Tình trạng nhiều gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, cha mẹ ly hôn, ly thân, cha mẹ mắc các tệ nạn xã hội… cũng là nguyên nhân dẫn đến việc trẻ em bỏ học, lang thang kiếm sống, bị dụ dỗ, lừa gạt dẫn đến vi phạm pháp luật hoặc bị xâm hại. Sự thiếu hiểu biết về pháp luật, lối sống ích kỷ, thiếu trách nhiệm hoặc phương pháp giáo dục cực đoan của một số gia đình cũng tạo ra sự mất an toàn cho trẻ em ngay trong chính gia đình của mình.
Môi trường sống thân thiện – giảm tội phạm
Trong xã hội hiện đại, nhiều trẻ vị thành niên phạm tội xuất thân từ gia đình khá giả, các em là những con cưng, được cha mẹ nuông chiều, cuộc sống no đủ. Vì bạn bè rủ rê, vì chứng tỏ mình trước bạn bè, vì muốn làm “như phim ảnh”... hay chỉ đơn giản là “muốn đi cướp cho vui” - như một “cậu ấm” đã khai trước tòa, trẻ vị thành niên đã không ngần ngại thực hiện hành vi phạm tội.
Bác sỹ Nguyễn Trọng An, Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ, chăm sóc trẻ em, Bộ LĐTB&XH là người nghiên cứu rất sâu về vấn đề gia đình và trẻ em. Ông cho rằng: “Chúng ta không nên đổ lỗi cho hoàn cảnh cuộc sống khó khăn nên không có điều kiện dạy bảo, thương yêu con cái. Trong xã hội này có biết bao nhiêu hoàn cảnh và bao nhiêu gia đình, người cha người mẹ nghèo khổ nhưng họ vẫn đầy nghị lực, sống có trách nhiệm và lương tâm của tình mẫu tử thiêng liêng và con cái của họ đều trở thành con ngoan, trò giỏi, sống có ích cho xã hội. Xem xét lại các vụ án trẻ em và người chưa thành niên phạm tội, đặc biệt là những vụ án giết người nghiêm trọng thì đúng là một bi kịch gia đình và những người cha người mẹ dù là vô tình hay cố ý đã đẩy những đứa con mang nặng đẻ đau của mình vào con đường tội lỗi. Họ thật sự đáng bị xã hội lên án, không có sự trả giá nào khủng khiếp hơn bằng chính sự trả giá của lương tâm. Sự dày vò, cắn rứt lương tâm, nỗi ân hận của các bậc làm cha mẹ vì không làm tròn trách nhiệm của mình sẽ đeo bám đến suốt cuộc đời”.
Dù trong hoàn cảnh xã hội phong kiến trước kia hay xã hội công nghiệp hiện đại ngày nay, thì vai trò gia đình là quan trọng và rất cần thiết trong việc sẻ chia cũng như giáo dục nhân cách và nuôi dạy con cái nên người. Gia đình có vai trò rất quan trọng trong việc giảm thiểu tình trạng phạm tội ở trẻ em và người chưa thành niên.
| Thượng tá Nguyễn Đức Quý, Phó trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về TTXH, Công an tỉnh Quảng Ninh: “Trong mấy năm gần đây, tội phạm trong lứa tuổi vị thành niên tại Quảng Ninh có chiều hướng gia tăng, tính manh động cao. Nguyên nhân dẫn tới tình trạng trên là do sự quan tâm, quản lý con em của gia đình và nhà trường chưa cao, dẫn tới trẻ vị thành niên nghiện ma túy tổng hợp, nghiện game và phạm tội. Hầu hết đối tượng phạm tội rơi vào gia đình có hoàn cảnh éo le: bố mẹ ly hôn, nghiện ma túy hoặc không gương mẫu… Để ngăn chặn thực trạng này, ngoài công tác tuyên truyền, chúng tôi nghĩ ngay trong bản thân mỗi gia đình cần phải nêu cao trách nhiệm trong việc quản lý, giáo dục con em mình. Đặc biệt là sự phối hợp giữa gia đình với nhà trường cần phải chặt chẽ và thường xuyên hơn nữa, để không xảy ra tình trạng học sinh thường xuyên bỏ giờ, trốn tiết ra ngoài phạm tội mà giáo viên không thông báo với phụ huynh”. (H.H.) |
