Chiều 23/9, tại Phiên họp thứ 6 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, trình bày Tờ trình dự án Luật Xử lý VPHC (sửa đổi), Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, sau 13 năm triển khai thi hành, Luật Xử lý VPHC đã lộ rõ hạn chế, bất cập lớn, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung để đảm bảo hiệu quả thực thi pháp luật.
Trước hết, các quy định của luật về mức phạt tiền tối đa trong xử phạt VPHC, mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực... được quy định từ năm 2012, đến nay cần được rà soát, hoàn thiện để bảo đảm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, mức sống và thu nhập bình quân của người dân, nâng cao tính phòng ngừa, răn đe, tương xứng với tính chất, mức độ, hậu quả, số lợi bất hợp pháp thu được đối với các hành vi VPHC trong một số lĩnh vực như môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, phòng cháy và chữa cháy (PCCC)...
Cạnh đó, các quy định về tổ chức thi hành quyết định xử phạt VPHC chưa thực sự phù hợp với thực tiễn triển khai, dẫn đến nhiều quyết định không được thực thi hiệu quả trong khi các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt cũng chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn đặt ra...
Ngày 25/6/2025, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý VPHC (có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025). Tuy nhiên, việc xây dựng, ban hành luật lần này chỉ tập trung giải quyết một số vấn đề cấp bách, chủ yếu để đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy và tháo gỡ vướng mắc có tính chất phổ quát mang tính kỹ thuật, không làm phát sinh xáo trộn lớn trong thực tiễn thi hành; không mở rộng phạm vi hay đề xuất các chính sách mới; do đó, nhiều vấn đề lớn, phức tạp có tính chất cơ bản, ảnh hưởng đến các nguyên tắc, quy trình xử lý VPHC cần được tiếp tục nghiên cứu để sửa đổi toàn diện.
Cũng theo Thứ trưởng Phạm Thế Tùng, trong bối cảnh thế giới đã có những tiến bộ vượt bậc về khoa học, kỹ thuật, công nghệ thông tin, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật , dữ liệu lớn, tự động hóa..., việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong xử lý VPHC là xu thế tất yếu.
"Từ các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên cho thấy việc xây dựng, ban hành Luật Xử lý VPHC (sửa đổi) là rất cần thiết", Thứ trưởng Phạm Thế Tùng nhấn mạnh.
Về một số điểm mới, dự thảo luật nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt VPHC từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Bổ sung một số lĩnh vực có thể áp dụng mức phạt tiền cao hơn tối đa không quá 2 lần mức phạt chung áp dụng đối với cùng hành vi vi phạm đối với địa bàn thuộc các thành phố, khu kinh tế đặc biệt.
Nâng mức phạt tiền thuộc trường hợp xử phạt không lập biên bản từ 500.000 đồng lên 1 triệu đồng đối với cá nhân, từ 1 triệu đồng lên 2 triệu đồng đối với tổ chức.
Bổ sung biện pháp cưỡng chế "yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân không chấp hành hình thức xử phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, đình chỉ hoạt động có thời hạn, biện pháp khắc phục hậu quả trên môi trường điện tử theo quy định của pháp luật".
Chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch UBND cấp xã...
Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, về nâng mức phạt tiền tối đa phải ghi rõ trong luật và giao Chính phủ quy định chi tiết. Bởi lẽ, một số lĩnh vực giao thông, đất đai, xây dựng, môi trường, an ninh trật tự, an toàn thực phẩm, PCCC nhất là an toàn thực phẩm và PCCC xảy ra thường xuyên, nhức nhối. Mức phạt của Luật Trật tự, an toàn giao thông vừa qua mang tính răn đe, góp phần giảm TNGT.
Chủ tịch Quốc hội đánh giá dự án luật đã đơn giản hoá thủ tục, mở rộng xử phạt, không lập biên bản, chuyển đổi số...; nâng ngưỡng xử phạt không lập biên bản, mở rộng phạm vi phát hiện bằng phương tiện, thiết bị nghiệp vụ; cân tải trọng, đo nồng độ cồn...; xử phạt VPHC toàn trình trên môi trường điện tử, chia sẻ dữ liệu...
"Đây là điểm tiến bộ lớn, giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí, phù hợp chuyển đổi số, nhất là vấn đề phạt nguội qua thiết bị có dữ liệu đầy đủ, không cần biên bản, giấy tờ", Chủ tịch Quốc hội nhận định.
Cho rằng, dự thảo luật lần này sửa toàn diện, đúng hướng hiện đại, tăng răn đe và số hoá, song Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý cân bằng giữa hiệu lực quản lý nhà nước với bảo vệ quyền con người, quyền kinh doanh; đánh giá tác động toàn diện các đối tượng...
Theo Chủ nhiệm Uỷ ban Dân nguyện và Giám sát (UBDNGS) Lê Thị Nga, Luật Xử lý VPHC là luật rất quan trọng, chỉ đứng sau Bộ luật Hình sự, xứng đáng là một bộ luật; quá trình làm cùng sửa rất nhiều luật khác.
Về bổ sung biện pháp cưỡng chế như cắt điện, cắt nước, cắt internet, bà cơ bản nhất trí nhưng đề nghị cần quy định rõ điều kiện áp dụng thật chặt chẽ; trình tự thủ tục thế nào để vừa đảm bảo hiệu lực của quyết định xử lý hành chính nhưng cũng vừa đảm bảo quyền cơ bản của công dân.
Về thẩm quyền áp dụng biện pháp xử lý VPHC, Chủ nhiệm UBDNGS ủng hộ việc chuyển từ toà án sang UBND xã, vì việc này nhanh gọn và thủ tục đơn giản hơn. "Về tăng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức tôi đồng ý, vì điều này phù hợp quá trình, diễn biến trượt giá", bà nêu quan điểm.
