Tân Tổng thống Nam Phi với nhiệm vụ chống tham nhũng

Ngày 26-2, tức 11 ngày sau khi nhậm chức Tổng thống Nam Phi, ông Cyril Ramaphosa đã công bố danh sách thành viên nội các mới của chính phủ, trong đó ông giữ lại một số người từng làm việc dưới thời người tiền nhiệm, đồng thời bổ sung những nhân tố mới.

Điều người dân Nam Phi trông đợi nhất, cũng là nhiệm vụ quan trọng nhất của Ramaphosa, chính là những thay đổi, kể cả công cuộc chống tham nhũng mà ông đã từng tuyên bố khi ông vận động tranh chức lãnh đạo đảng Đại hội dân tộc Phi (ANC).

Nội các mới: Nỗ lực cân bằng quyền lực giữa các phe phái

Danh sách nội các mà Tổng thống Cyril Ramaphosa công bố hôm 26-2 được cho là một nỗ lực cân bằng quyền lực giữa các phe phái kình chống nhau trong nội bộ đảng ANC. Nhìn vào danh sách nội các này, người ta thấy ảnh hưởng của cựu Tổng thống Jacob Zuma vẫn còn hiện hữu, mặc dù ông đã buộc phải từ chức hôm 14-2.

Giới phân tích đã chỉ ra, có rất đông thành viên nội các mới là người ủng hộ ông Zuma, chỉ một số vị trí quan trọng được bố trí người không thuộc phái Zuma mà thôi. Điều này khiến cho ban lãnh đạo ANC cũng như nhiều người dân Nam Phi không mấy hào hứng.

Một trong những cái tên nổi bật được nêu trong danh sách nội các chính là cựu Bộ trưởng Tài chính Nhlanhla Nene, một biểu tượng được nhiều người mến mộ bị ông Zuma cách chức năm 2015 vì không cùng phe cánh. Nene được Ramaphosa bổ nhiệm vào vị trí cũ là một tín hiệu của sự chỉnh đốn lại những bước đi sai lầm thời Zuma.

Bên cạnh đó, một cái tên khác cũng được nhiều người hâm mộ là Pravin Gordhan, người thường xuyên bất đồng quan điểm với ông Zuma nên đã bị ông cách chức hồi tháng 4-2017. Gordhan được ông Ramaphosa giao trọng trách ở Bộ Doanh nghiệp công, một vị trí hết sức nhạy cảm, là khởi nguồn của tham nhũng trong Chính phủ Nam Phi bấy lâu nay.

Bằng cách đưa vào nội các những người từng bị ông Zuma sa thải bên cạnh những người cũ của Zuma, Ramaphosa muốn nhấn mạnh quan điểm của mình là tạo sự ổn định và tính liên tục trong chính phủ mới.

Tuy nhiên, việc giữ lại những người cũ, nhất là những người từng dính líu đến tham nhũng trong nội các cũ đang gây ra những phản ứng tiêu cực trong ban lãnh đạo ANC cũng như trong xã hội. Một điển hình là việc bổ nhiệm ông David Mabuza vào chức Phó Tổng thống.

Từng là đồng minh lâu năm của ông Zuma, trong cuộc bầu cử lãnh đạo ANC tháng 12-2017, Mabuza đột nhiên “đổi cánh”, quay sang ủng hộ Ramaphosa khiến cho cán cân phiếu bầu nghiêng về Ramaphosa, giúp ông giành chiến thắng. Cho nên, giới phân tích cho rằng “Ramaphosa không thể làm Tổng thống Nam Phi nếu không nhờ Mabuza”, và việc ông Ramaphosa cho Mabuza làm phó tướng của mình được xem là để “thưởng công” ông này.

Tân Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa phát biểu trước Quốc hội ngay sau khi nhậm chức.
Tân Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa phát biểu trước Quốc hội ngay sau khi nhậm chức.

Nhưng Mabuza cũng mang tai tiếng khi còn làm tỉnh trưởng tỉnh Mpumalanga. Ông ta có tiếng lãnh đạo bằng “nắm đấm sắt”, đồng thời cũng bị cáo buộc tham nhũng triền miên. Tỉnh Mpumalanga do ông ta lãnh đạo trong nhiều năm là tâm điểm của tình trạng giết người mang động cơ chính trị. Từ chỗ đó, giới phân tích nhận xét việc bổ nhiệm Mabuza làm Phó Tổng thống có thể làm hỏng cam kết chống tham nhũng của ông Ramaphosa.

Hy vọng một bình minh mới sẽ hé rạng

Năm nay 66 tuổi, Ramaphosa không là cái tên lạ trên chính trường Nam Phi. Từng tham gia cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Apartheid bên cạnh lãnh tụ giải phóng dân tộc Nelson Mandela, Ramaphosa được tung hô như một trong những người hùng của dân tộc Nam Phi.

Là người có tài tổ chức, Ramaphosa được ông Mandela tin cậy giao cho vai trò nhà đàm phán chủ chốt trong tiến trình đàm phán dẫn đến thỏa thuận chấm dứt chủ nghĩa Apartheid một cách hòa bình, giúp cuộc chiến giải phóng dân tộc ở Nam Phi thành công không tiếng súng.

Khi thoái vị vào năm 1999, ông Mandela đã thúc đẩy việc đề cử Ramaphosa làm người kế thừa trên cương vị lãnh đạo đảng ANC và Tổng thống Nam Phi. Tuy nhiên, do Ramaphosa khi đó còn khá trẻ, trong khi vẫn còn nhiều thành viên kỳ cựu của đảng ANC, những người cũng từng vào sinh ra tử cùng ông Mandela, đang chờ đến lượt mình lên lãnh đạo đất nước. Vì thế Ramaphosa đã không được chọn, thay vào đó là ông Thabo Mbeki được chọn lãnh đạo ANC và đất nước Nam Phi.

Sau Thabo Mbeki, đến lượt ông Jacob Zuma giành quyền lãnh đạo đất nước. Ramaphosa tiếp tục kiên nhẫn chờ thời cơ. Thời cơ ấy bắt đầu xuất hiện khi ông được ông Zuma bổ nhiệm làm Phó Tổng thống vào năm 2014, nhưng Ramaphosa tiếp tục thể hiện thái độ kiên nhẫn tuyệt đối, hoàn toàn không thể hiện bất cứ thái độ nào, kể cả việc hé môi nói nửa lời về những việc làm của ông Zuma. Việc này không phải ai cũng làm được.

Tháng 12-2017, Ramaphosa được bầu làm lãnh đạo đảng ANC, đánh bại ứng viên do ông Zuma đề cử. Mặc dù nhiệm kỳ tổng thống của ông Zuma còn hơn một năm nữa mới kết thúc, nhưng quá nhiều bê bối, tai tiếng đã làm cho ông Zuma không còn hiệu lực lãnh đạo đất nước. Vì vậy, Ramaphosa quyết định đẩy ông Zuma ra đi sớm.

Trong bài phát biểu “thông điệp quốc gia” hôm 16-2, một ngày sau khi nhậm chức (15-2), Tổng thống Ramaphosa nói đến “một bình minh mới” đang hé rạng trên đất nước Nam Phi, ám chỉ một sự khởi đầu mới với việc ông lên làm tổng thống và những thay đổi mà ông cam kết sẽ thực hiện. Trong những nhiệm vụ mà ông cam kết thực hiện trước khi lên lãnh đạo đất nước, nhiệm vụ chống tham nhũng được đặt làm ưu tiên hàng đầu. Đây cũng là vấn nạn được không chỉ giới chính trị mà cả người dân Nam Phi đều rất quan tâm.

Nhưng chống tham nhũng như thế nào, và liệu ông có thực hiện triệt để hay không là những câu hỏi mà các chính khách đối lập và người dân Nam Phi đang đặt ra với Ramaphosa. Sự im lặng khó hiểu của ông trước tình trạng tham nhũng trong giai đoạn 4 năm làm phó tướng cho ông Zuma là một trong những vấn đề nhiều người muốn chất vấn ông.

Đó là chưa kể việc bổ nhiệm một người bị cáo buộc tham nhũng dai dẳng như Mabuza làm Phó Tổng thống cũng là một hành động làm giảm sự tin cậy của người dân Nam Phi đối với quyết tâm chống tham nhũng của ông.

Trương Hùng (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.