Năm mới, giá sữa 2 lần điều chỉnh giá tăng 14%
Theo thông tin của nhiều người tiêu dùng, sau Tết Nguyên đán, giá sữa trên thị trường lại rục rịch tăng tiếp. Điều đáng chú ý là đợt tăng giá này, các hãng sữa đã rút kinh nghiệm những lần trước bị “soi”, nên lần này không làm theo kiểu trống giong cờ mở mà âm thầm tăng giá không hề có công bố.
Ngày 10/2, khảo sát một vòng các đại lý sữa ở Hà Nội, nhóm PV Báo CAND được các tiểu thương phố Hàng Buồm cho biết thông tin đồng loạt tăng thêm 7% đã được các hãng sữa gửi báo từ trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Thời điểm áp dụng mức tăng giá thêm 7% vào ngày 1/3/2014. Chị Nguyễn Dung, chủ đại lý một hãng sữa trên đường Đại Cồ Việt cũng khẳng định nhà sản xuất của các dòng sữa Similac, Pedia sure, Enfa... tăng quanh mức 5-7%, áp dụng cho một tất cả các nhãn hàng, bao gồm cả hàng dành cho trẻ em lẫn người lớn, sữa chua...
Như vậy, từ ngày 1/3 tới, Enfa Grow 3A+ loại hộp 900g có giá 880.000 đồng thay vì mức giá hiện nay là 835.000 đồng, sữa EnfaMamaA+ Vanilla DHA power plus, hộp 400g, tăng lên 225.000 đồng/hộp thay vì 205.000 đồng/hộp như hiện nay. Như vậy, tính ra từ đầu năm Giáp Ngọ đến nay, sữa đã tăng giá 2 lần liên tiếp. Trước đó vào ngày 1/1/2014 giá nhiều dòng sản phẩm sữa bột nhập khẩu của hãng Mead Johnson và Abbott đã tăng thêm 4-7%.
Không chỉ dừng lại ở các sản phẩm sữa ngoại nhập, đợt tăng giá sữa này đã lan rộng ra các mặt hàng sữa nội. Không giấu giếm, nhiều công ty sữa trong nước đã thông báo trước động thái tăng giá vì những biến động về nguyên liệu. Theo thông tin từ một công ty sữa, từ đầu năm 2014, giá các nguyên liệu chính (bột sữa, dầu bơ) trên thị trường thế giới đã tăng thêm từ 30% - 57% so với cùng kỳ năm trước, cụ thể: Bột sữa gầy tăng khoảng 1.250 USD/tấn (hàng nhập về đến TP Hồ Chí Minh) so với cùng kỳ năm 2013 (từ 3.650 USD/tấn lên 4.900 USD/tấn), tương đương tăng 34%; bột sữa béo tăng khoảng 1.555 USD/tấn (hàng nhập về đến TP Hồ Chí Minh) so với cùng kỳ năm 2013 (từ khoảng 3.600 USD/tấn lên 5.155 USD/tấn), tương đương tăng 43%; dầu bơ tăng khoảng 2.096 USD/tấn (hàng nhập về đến TP Hồ Chí Minh) so với cùng kỳ năm 2013 (từ 3.650 USD/tấn lên 5.746 USD/tấn), tương đương tăng 57%. Trong nước, giá thu mua sữa tươi nguyên liệu từ nông dân cũng tăng, tính đến đầu năm 2014 đã tăng giá thu mua cho nông dân bình quân khoảng 22,6% so với đầu năm 2013…
Bỏ hình thức đăng ký, tăng cường kiểm soát giá
Vậy câu hỏi đặt ra là giá sữa có thực sự được bình ổn khi mà việc tăng giá vẫn diễn ra? Phản ứng tăng giá của các hãng sữa phải chăng cho thấy sự bất lực trong quản lý giá, hay việc tăng giá được chấp nhận là hợp lý? Theo các chuyên gia kinh tế, hiện nay, việc quản lý giá sữa, đưa sữa vào danh sách mặt hàng bình ổn giá được quy định tại Thông tư 30 của Bộ Y tế. Tuy nhiên, nội dung trong thông tư này chỉ yêu cầu các DN kê khai giá, nhưng lại chưa thể kiểm soát được triệt để giá sữa nhập khẩu hay giá sữa thành phẩm sau sản xuất. Thêm vào đó, Luật Giá hiện đang cho phép các DN sữa được tăng giá từ 15 - 20% và mỗi lần tăng giá phải cách nhau tối thiểu 15 ngày. Như vậy, nếu mỗi tháng, DN sữa tăng giá tới 2 lần vẫn không sai luật.
Bình luận về vấn đề này, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng rõ ràng là bất cập, bởi vì Thông tư 30 chỉ là cơ sơ pháp lý để DN đăng ký giá chứ không phải là cơ chế để Nhà nước kiểm soát giá của DN. Rõ ràng đây chỉ là hình thức chứ không mang tính hiệu quả. Thậm chí, nhờ có Thông tư 30, được đưa vào mặt hàng bình ổn, giá sữa lại càng dễ tăng hơn, vì nó đã được hợp lý hóa bằng cách chỉ cần đăng ký với cơ quan chức năng là đã đủ trách nhiệm, sau đó tha hồ tăng giá với cái cớ đã đăng ký, đã được chấp nhận, mà không sợ bị soi, không sợ bị ai “tuýt còi” cả.
“Chính vì vậy, theo tôi, nếu đã đưa vào mặt hàng bình ổn, thì nên bỏ cái gọi là cơ chế đăng ký giá, mà hãy chuyển sang cơ chế kiểm soát giá, đưa ra quy chuẩn về quản lý, mức lợi nhuận bình quân mà DN được hưởng khi kinh doanh sữa, hay nói cách khác là áp mức trần cho giá sữa theo tỷ lệ lợi nhuận. Có như vậy, giá sữa mới thực sự được quản lý, người tiêu dùng mới không bị móc túi. Còn không, hãy để giá sữa cạnh tranh theo thị trường, chứ đừng bình ổn nửa vời kiểu này”, ông Phong đề xuất.
Cũng theo TS Phong, với tư cách là một DN Nhà nước, mà Vinamilk lại hùa theo tăng giá, gây khó cho người tiêu dùng, thể hiện trách nhiệm chính trị, trách nhiệm xã hội của DN rất kém. Việc đồng loạt đòi tăng giá cho thấy có dấu hiệu độc quyền, lũng đoạn thị trường. Cơ quan chức năng cần phải có cơ chế phối hợp chặt chẽ, tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh của các DN lớn. Và cần một chế tài nghiêm khắc: cứ phạt nặng thì lập tức sai phạm sẽ bị ngăn chặn.
Còn từ phía cơ quan quản lý, ông Nguyễn Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý giá - Bộ Tài chính cho biết hiện nay, hầu hết các hãng sữa ngoại đều kêu lỗ để tăng giá. Trong khi đó, theo quy định luật giá, nếu DN làm đúng, thì không thể bắt bẻ được, sẽ vi phạm các yếu tố thị trường, nên không thể hành chính hóa được. Mà muốn hành chính hóa phải có văn bản luật và quy định của luật.
Theo một nguồn tin riêng của Báo CAND, hiện Bộ Tài chính đang yêu cầu Mead Johnson giải trình việc tăng giá. Cùng với đó, Bộ này đang kiểm tra lại hồ sơ sau thông quan của Nestle để xác định giá đầu vào hiện có tăng hay không. Nguồn tin nay cho biết, vì nguyên liệu sữa chủ yếu là nhập khẩu, nên nếu giá thế giới tăng thì giá trong nước chắc chắn sẽ có biến động
