Theo báo cáo mới nhất của UBND TP. Cần Thơ, địa phương này hiện có 8 KCN tập trung (tổng diện tích 2.364ha) nằm dọc theo sông Hậu. Trong số này, có 5 KCN sau nhiều năm hoạt động (đặc biệt, KCN Trà Nóc 1 và 2 quy mô gần 300ha cơ bản lấp đầy bởi các nhà máy - PV) nhưng vẫn chưa có hệ thống XLNT tập trung.
Đến phường Phước Thới, quận Ô Môn, chúng tôi men theo con rạch Sang Trắng (chảy ra sông Hậu). Người dân sống cặp theo con rạch này kể rằng, con rạch đang "chết" dần do phải chịu nước thải chưa qua xử lý từ KCN Trà Nóc 2 đổ thẳng xuống. Chỉ vào miệng ống cống nước đen ngòm, nổi bọt và bốc nặng mùi rất khó chịu, ông Lê Bá Thanh - dân địa phương bức xúc: "Suốt ngày đêm nó cứ như thế. Vào lúc nước sông Hậu đang ròng, kiệt xuống, mùi hôi càng nồng nặc hơn".
Người dân kể thêm, do nước dưới rạch Sang Trắng bị ô nhiễm nặng như thế nên gây khó khăn cho đời sống của bà con. Không ai dám dùng nước tự nhiên dưới rạch. Hoa màu, cây trái trên bờ cũng không phát triển được nếu tưới bằng nước dưới rạch. Bà con nhiều lần phản ánh đến chính quyền, đến các đại biểu HĐND, nhưng gần… 10 năm qua rồi, tình trạng ô nhiễm ngày càng nghiêm trọng hơn.
Trao đổi với PV Báo CAND, đại diện BQL KCN - khu chế xuất (KCX) Cần Thơ cho biết, tại KCN Trà Nóc 1, KCN Trà Nóc 2 và KCN Thốt Nốt hiện có 40 DN phát sinh nước thải. Tuy nhiên, qua kiểm tra 26 DN chỉ có 11 DN XLNT tại chỗ đạt quy chuẩn loại B (đủ điều kiện để đưa vào hệ thống cống chung của KCN); nước thải của số DN còn lại có chỉ số môi trường vượt quy định. Đặc biệt, có 3 DN gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Điều đáng lo ngại là nhiều năm qua, nước thải của các DN qua xử lý đạt hay chưa đạt đều thải thẳng ra sông Hậu do chưa có nhà máy XLNT tập trung, gây ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cuộc sống của nhiều người dân.
Nước thải từ KCN Trà Nóc 1 và 2 xả thẳng ra kênh rạch.
Cách nay 3 năm, Cần Thơ từng xúc tiến xây dựng dự án (DA) 2 nhà máy XLNT tập trung ở KCN Trà Nóc 1 và 2 với công suất 12.000m3/ngày/đêm và KCN Thốt Nốt 5.000m3/ngày/đêm. Ban đầu, Công ty TNHH cấp thoát nước Cần Thơ được giao làm chủ đầu tư (DA nhà máy XLNT cho KCN Trà Nóc 1 và 2) từ nguồn vốn của Ngân hàng Tái thiết Đức với kinh phí 11,4 triệu Euro. Thế nhưng, quá trình đàm phán sau đó đã không thành. Đầu tháng 3/2011, UBND TP Cần Thơ có văn bản giao Công ty TNHH một thành viên xây dựng hạ tầng KCN Cần Thơ (thuộc BQL KCN - KCX Cần Thơ) làm chủ đầu tư DA này…
Ngoài ra, từng có 12 nhà đầu tư hưởng ứng lời mời gọi của Cần Thơ, trình DA nhưng chưa nhận được sự thống nhất của địa phương (chủ yếu về công nghệ và giá thành). Và vì thế, đến nay, các DA nhà máy XLNT tập trung cho các KCN vẫn còn "ngủ" trên giấy. Trong khi đó, theo quy định của
Trao đổi thêm với chúng tôi, ngoài việc thừa nhận chưa có kinh nghiệm trong việc chọn công nghệ XLNT, phải trông chờ sự "tiếp sức" của các ngành chức năng, ông Võ Thanh Hùng - Trưởng BQL các KCN - KCX Cần Thơ cho biết: "Việc xây dựng nhà máy XLNT chậm do thay đổi chủ đầu tư. Hiện tại, chúng tôi đang hoàn tất các thủ tục, huy động vốn… để sớm khởi động lại DA nhà máy XLNT tập trung tại KCN Trà Nóc 1 và 2, cùng 1 nhà máy tại KCN Thốt Nốt; tổng vốn đầu tư khoảng 300 tỷ đồng".
Cách nay chưa lâu, sau khi tiến hành thanh tra tại các KCN Cần Thơ, Bộ TN&MT từng đề nghị UBND TP Cần Thơ ra quyết định xử phạt hành chính Công ty xây dựng hạ tầng KCN Cần Thơ (đơn vị đầu tư hạ tầng KCN Trà Nóc 1 và 2) 425 triệu đồng vì không xây lắp công trình xử lý môi trường theo nội dung báo cáo tác động môi trường được duyệt; xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật, đồng thời đề nghị phạt Trung tâm Xây dựng hạ tầng KCN Thốt Nốt 130 triệu đồng về hành vi không xây lắp đối với công trình xử lý môi trường theo báo cáo tác động môi trường.