Số hóa lưu giữ hàng nghìn trang tư liệu Hán - Nôm quý giá

Thời gian qua, Thư viện Tổng hợp (TVTH) Thừa Thiên-Huế đã phối hợp với các đơn vị chức năng và chính quyền nhiều địa phương tổ chức thực hiện số hóa hàng nghìn trang tư liệu Hán – Nôm quý giá. Đây là những sắc phong, chế phong, gia phả… có từ thời Lê đến thời Nguyễn đã và đang được các dòng họ, tư gia gìn giữ. Việc số hóa nhằm phục vụ công tác bảo tồn, lưu giữ và phát huy giá trị các tư liệu quý này…

Mới đây nhất, ngày 22/10, đoàn công tác của TVTH Thừa Thiên-Huế về thôn Bao La, xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, phối hợp với chính quyền địa phương thực hiện số hóa các tư liệu Hán - Nôm đang được người dân gìn giữ, bảo quản. Tại đây, đoàn chuyên gia của TVTH Thừa Thiên-Huế đã mở hòm bộ sắc phong chứa nhiều tài liệu Hán - Nôm quý của 7 dòng họ ở thôn Bao La để số hóa.

Ông Phạm Văn Lợi, Chủ tịch UBND xã Quảng Phú cho biết, có khoảng 1.000 trang tài liệu, tư liệu Hán - Nôm quý gồm các sắc phong, văn bản địa chính, hương ước, văn tế được các dòng hộ ở thôn Bao La gìn giữ từ đời này sang đời khác. Trải qua thời gian dài, dù được các dòng họ bảo quản, cất giữ kỹ lưỡng song vẫn không thể tránh được việc hư hỏng, mối mọt, mục nát. Vì thế, việc số hóa những tư liệu này là hết sức cần thiết nhằm gìn giữ về lâu dài và phục vụ cho công tác nghiên cứu, bảo tồn.

HAN_NOM_2-1635388540341.jpg

Trước đó, tư liệu Hán - Nôm tại các dòng họ, tư gia ở thôn Hạ Lang, Hà Cảng của xã Quảng Phú cũng được số hóa và đoàn công tác TVTH Thừa Thiên-Huế sẽ tiếp tục triển khai số hóa nguồn tư liệu quý này tại các thôn Xuân Tùy, Bác Vọng Đông, Nghĩa Lộ, Nam Phù, Nho Lâm…

Tìm hiểu được biết, tỉnh Thừa Thiên-Huế là nơi còn lưu giữ nhiều tư liệu Hán - Nôm quý giá có từ thời Lê đến thời Nguyễn. Phần lớn các tư liệu này được lưu giữ trong các thôn, họ tộc, tư gia của các gia đình hoàng tộc triều Nguyễn. Ngoài một số thất lạc, hư hỏng do chiến tranh, thiên tai, có không ít tư liệu Hán - Nôm quý bị mối mọt hủy hoại do không có điều kiện bảo quản. Xác định tầm quan trọng, ý nghĩa của các nguồn tài liệu quý và tính cấp thiết phải thực hiện sưu tầm, số hóa tư liệu Hán - Nôm tại các làng, dòng họ, tư gia nên từ năm 2009, TVTH Thừa Thiên-Huế đã hợp tác với Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh để sưu tầm, số hóa tài liệu Hán - Nôm. Sau hơn 12 năm triển khai, đến nay công tác sưu tầm, số hóa được thực hiện tại 14 phủ đệ, 164 làng, đền thờ, nhà vườn và hơn 610 họ tộc trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên-Huế. Trong đó đã sưu tầm, số hóa trên 300.000 trang tài liệu Hán - Nôm có giá trị, ý nghĩa lịch sử.

Theo các cán bộ TVTH Thừa Thiên-Huế, thời gian qua, do ảnh hưởng của thời tiết mưa bão, dịch bệnh COVID-19 nên công tác sưu tầm, số hóa tài liệu Hán - Nôm gặp nhiều khó khăn, trở ngại. Hiện trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên-Huế còn khoảng 150 làng chưa triển khai khảo sát, sưu tầm, số hóa.

Ông Phạm Xuân Phượng, chuyên gia sưu tầm, số hóa di sản Hán - Nôm cho hay, tài liệu được sưu tầm, số hóa bảo đảm yêu cầu cao về nội dung, được lựa chọn, sao chụp trực tiếp từ văn bản gốc lưu trữ tại các làng, các họ tộc có niên đại từ đời Lê, các chúa Nguyễn, thời Tây Sơn và các triều đại nhà Nguyễn. Chất liệu chủ yếu là giấy long đằng, giấy sắc vàng, giấy dó phản ánh đặc trưng các loại tài liệu Hán - Nôm đã hình thành, tồn tại trong lịch sử ngôn ngữ, chữ viết dân tộc.

Tuy nhiên theo ông Phượng, do chất liệu chủ yếu là giấy nên các loại tài liệu, tư liệu Hán - Nôm hư hỏng, xuống cấp khá nghiêm trọng. Nhiều loại tài liệu quý hiếm đứng trước thách thức lớn của sự tồn vong bởi thời gian, ý thức trách nhiệm của con người. Bên cạnh đó, một số địa bàn thấp trũng, chiến tranh nên rất nhiều làng, họ tộc ở thị trấn Phú Đa, xã Phú Lương, huyện Phú Vang không còn lưu giữ được các văn bản, sắc phong thần, sắc phong khai canh, khai khẩn, văn cúng Xuân tế, Thu tế, địa bạ.

Tương tự, nhiều tài liệu sắc phong, gia phả, văn bản đất đai, văn cúng ở các làng thuộc xã Lộc Trì, Lộc Tiến, Lộc Thủy, huyện Phú Lộc cũng bị mục nát, hư hỏng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tiến độ số hóa vì phải xử lý làm phẳng mất nhiều thời gian.

Lãnh đạo TVTH Thừa Thiên-Huế khẳng định, việc số hóa những tư liệu Hán - Nôm bị hư hỏng đang được lưu giữ tại các tư gia, dòng họ nhằm gìn giữ và bảo tồn nguồn tư liệu quý hiếm. Các tài liệu được số hóa sẽ là nguồn tư liệu phong phú, đa dạng trong công tác xây dựng hồ sơ di tích của các bảo tàng, di tích. Từ đó, những quy định mang tính bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc sẽ được các đơn vị chức năng chắt lọc để vận dụng trong thực hiện phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, nhằm phát huy vai trò tích cực của quần chúng nhân dân, của các làng xã, họ tộc trong công tác sưu tầm, số hóa, bảo quản, phục hồi và phát huy di sản tài liệu, tư liệu Hán - Nôm.

Ngoài ra, TVTH Thừa Thiên-Huế còn chú trọng công tác nghiên cứu phục chế một số tư liệu Hán – Nôm quý hiếm bị hư hỏng, rách nát không thể phục hồi lại được nhằm hoàn thành kế hoạch sưu tầm, số hóa, bảo quản, phục hồi và phát huy giá trị tài liệu Hán - Nôm trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên-Huế giai đoạn 2020-2024 đúng theo Quyết định số 508/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế ban hành.

Anh Khoa

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.