PGS, TS Hà Đình Đức năm nay đã 73 tuổi. Mái tóc bạc, làn da đồi mồi nhưng vẫn giữ dáng vẻ nhanh nhẹn đã trở nên quen thuộc với nhiều người dân Thủ đô. Thời điểm đưa “cụ” rùa Hồ Gươm lên bờ cứu chữa, ông thường xuyên có mặt tại hồ để theo dõi sức khỏe “cụ”.
Và khi Hà Nội bị nạn dịch rùa tai đỏ xâm lấn, ông là người lo lắng cho sự an nguy của “cụ” rùa Hồ Gươm. Hơn 20 năm nghiên cứu về rùa Hồ Gươm, ông có tới 200 bài viết về rùa Hồ Gươm, 6 công trình nghiên cứu quốc gia về rùa Hồ Gươm.
Hàng ngày, chiếc máy ảnh nhỏ luôn gắn bên người được ông sử dụng hết công suất để ghi lại diễn biến, từng đổi thay nhỏ nhất trên mỗi di sản thiên nhiên, văn hóa của Hà Nội. Rồi ông tìm đến các cơ quan quản lý Nhà nước đề đạt ý tưởng của mình nhằm lưu giữ truyền thống, văn hóa, di sản…
Hơn 20 năm qua, PGS,TS Hà Đình Đức có mặt tại Hồ Gươm hàng ngày để nghiên cứu về rùa Hồ Gươm.
Ông đến các tòa soạn báo gửi những thông tin mới nhất vừa có được về lĩnh vực mình đang nghiên cứu. PGS,TS Hà Đình Đức là một vị khách quen mỗi ngày của nhiều tòa soạn.
PGS,TS Hà Đình Đức là người nêu ý tưởng xây cột mốc “km0 tại Hồ Hoàn Kiếm”. Ông cũng đưa ra nhiều đề xuất như tôn tạo khu tưởng niệm vua Lê, tổ chức lễ hội ngày đăng quang vua Lê Thái Tổ.
Dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, ông đề nghị đặt tên Đào Cam Mộc – người có công đầu đưa Lý Công Uẩn lên ngôi vua – cho một đường phố ở Thủ đô. Hay như dự án “Hút bùn Hồ Gươm bằng công nghệ CHLB Đức” do ông làm Chủ nhiệm dự án đã được đánh giá là 1 trong 10 sự kiện nổi bật về môi trường năm 2009.
Với tâm huyết của một công dân vì Thủ đô thân yêu, ông đau đáu trước những hành động có nguy cơ xâm phạm tới văn hóa, lịch sử và kiến trúc của Hà Nội.
Sự phản ứng quyết liệt của PGS,TS Hà Đình Đức trước các dự án: “Dự án xây nhà cao tầng tại 16 Lê Thái Tổ gần khu di tích tưởng niệm vua Lê” năm 1996; “Thay nước Hồ Tây” năm 1999; “Xây nhà vệ sinh ngầm bên Hồ Gươm” năm 2002… đã thành công. Các dự án đó sau này đã được các cơ quan chức năng xem xét và hủy bỏ.
Lục tìm trong tài liệu, PGS,TS Hà Đình Đức cho tôi xem những lá thư cảm ơn của đại diện ngành Văn hóa Thủ đô gửi tới ông như một sự ghi nhận của Thủ đô đối với đóng góp của ông: “Trân trọng cảm ơn sự hợp tác giúp đỡ của ông trong việc cung cấp tư liệu về phố Đông Quan để chúng tôi làm căn cứ khoa học báo cáo đệ trình các cấp” (Công văn số 1306/VHTTDL-QLDS do Giám đốc Sở VHTTDL ký)…
PGS, TS Hà Đình Đức, 72 tuổi, quê ở xã Xuân Thành, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Năm 1959, ông rời quê ra Hà Nội. Ông nguyên là giảng viên Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội, chuyên nghiên cứu về động vật hoang dã, môi trường, văn hóa và lịch sử.
Không phải người Hà Nội gốc nhưng sự gắn bó của ông với Hà Nội thật lạ kỳ. Tôi hỏi, cơ duyên nào khiến ông gắn bó và tâm huyết với Hà Nội đến thế, ông cười: “Tôi không lý giải được. Nó như một sợi dây vô hình…”.
Hỏi về cảm tưởng khi được vinh danh là công dân ưu tú của Thủ đô trong năm 2012, ông trả lời không cần suy nghĩ: “Tôi thấy vinh dự khi những đóng góp của mình đã được thành phố ghi nhận. Đó là chỗ dựa để tôi tiếp tục có đóng góp cho Thủ đô Hà Nội”.
Hàng ngày, vị Phó Giáo sư già vẫn cần mẫn với chiếc xe máy cũ đi khắp phố phường Hà Nội sưu tập thông tin, mày mò nghiên cứu với một trí tuệ minh mẫn và sức khỏe dẻo dai. Ông sẽ không ngừng cống hiến sức lực vì tình yêu Hà Nội