Sẽ chấm dứt độc quyền sách giáo khoa

Sáng 27/9, tiếp tục chương trình làm việc, Ủy ban Thường vụ (UBTV) Quốc hội đã cho ý kiến về Tờ trình của Chính phủ về Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa (CT-SGK) giáo dục phổ thông và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về đổi mới CT-SGK giáo dục phổ thông.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận cho biết, Tổng cộng kinh phí để triển khai đề án CT - SGK mới sẽ là 778,8 tỷ đồng. Bộ sẽ xây dựng, thực nghiệm CT giáo dục phổ thông bao gồm cả CT chung cũng như các môn học. Về biên soạn SGK mới, thực hiện chủ trương 1 CT nhiều bộ SGK, trong đó chỉ có CT là mang tính pháp lý (hiện nay là cả CT và SGK đều mang tính pháp lý), còn SGK là một tài liệu quan trọng cùng với các tài liệu khác để học sinh học tập. Điều này theo lý giải của Bộ GD-ĐT là nhằm huy động được trí tuệ, sự sáng tạo của các tổ chức, cá nhân trong biên soạn SGK, đáp ứng nhu cầu đa dạng của giáo viên và học sinh trong sử dụng SGK và các tài liệu; triệt bỏ độc quyền trong SGK; phù hợp với trình độ học sinh từng vùng miền.

Bộ GD-ĐT chủ trương sẽ tham gia biên soạn 1 bộ SGK, các tổ chức, cá nhân khác cùng tham gia nhằm chủ động được về SGK. Tuy nhiên, phương án này có thể làm các tổ chức, cá nhân e ngại không biên soạn SGK nữa, vì không muốn “đụng” vào SGK của Bộ. “Nhưng Bộ không chủ trương có một bộ SGK duy nhất, mà hướng tới có nhiều bộ SGK. Nếu Quốc hội đồng ý phương án này thì Bộ sẽ đẩy mạnh tuyên truyền để nói rõ việc Bộ chủ trì biên soạn 1 bộ SGK là nhằm tăng tính chủ động trong việc thực hiện CT-SGK mới, ít nhất là có 1 bộ SGK. Việc Bộ làm 1 bộ SGK không ảnh hưởng đến việc có nhiều bộ SGK; các bộ SGK khác nếu đáp ứng tiêu chuẩn đều được khuyến khích lưu hành trong trường học”, Bộ trưởng Luận nhấn mạnh.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT cũng cho biết, phương án 2 là giao các tổ chức, cá nhân biên soạn, Bộ thẩm định lựa chọn 1 bộ tốt nhất. Tuy nhiên, ý kiến của Chính phủ thiên về phương án 1.

Về khái toán kinh phí thực hiện CT-SGK mới, Bộ trưởng Phạm Vũ Luận nêu rõ, sau khi Bộ GD-ĐT biên soạn bộ SGK sẽ tiến hành bán đấu giá bản quyền để các nhà xuất bản thực hiện kinh phí thu được từ bán bản quyền để nộp ngân sách nhà nước. Theo đó, cần khoảng 462 tỷ đồng để tập huấn cho đội ngũ biên soạn SGK, kể cả lực lượng của các tổ chức, cá nhân viết SGK; thẩm định SGK. Bộ dự kiến trong thời gian đầu có 4 bộ SGK, của cả bộ và các tổ chức, cá nhân biên soạn. Tuy nhiên, 462 tỷ đồng này chưa bao gồm kinh phí đào tạo lại đội ngũ giáo viên cũng như hỗ trợ địa phương để thực hiện CT-SGK mới. Bộ GD-ĐT cần thêm 316,8 tỷ đồng để biên soạn tài liệu giáo dục của địa phương; cung cấp kinh phí tập huấn cho địa phương, ghi hình bài giảng phát trên mạng; hỗ trợ tập huấn cho giáo viên ở vùng khó khăn.

Như vậy, tổng cộng kinh phí để triển khai đề án CT-SGK mới là 778,8 tỷ đồng. Trong đó, 504,4 tỷ đồng là ngân sách TƯ; 274,4 tỷ đồng từ ngân sách địa phương. Tuy nhiên, ông Luận cũng cho biết, có thể còn phát sinh thêm.

Trình bày báo cáo thẩm tra về các nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Đào Trọng Thi cho biết, Ủy ban nhất trí với chủ trương sử dụng nhiều SGK cho mỗi môn học và thực hiện xã hội hóa việc biên soạn, xuất bản SGK phổ thông một cách hợp lý và có điều kiện. Theo đó, đồng ý Bộ GD-ĐT biên soạn 1 bộ SGK.

Về kinh phí thực hiện, ông Thi cho rằng, Đề án của Chính phủ đã liệt kê khá chi tiết các nội dung, hạng mục thuộc các khâu trong quy trình biên soạn CT-SGK phổ thông và tách riêng nguồn tài chính chi qua ngân sách Trung ương với nguồn tài chính chi qua ngân sách địa phương và nguồn tài chính xã hội hóa từ các cá nhân, tổ chức khác.

Việc triển khai đại trà CT-SGK mới cũng cần cân nhắc hợp lý. Đối với cấp tiểu học có thể thực hiện đồng thời ở tất cả các lớp, nhưng đối với cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông thì cần theo hình thức cuốn chiếu ở mỗi cấp học.

Tuy nhiên, tại phiên họp, đã có nhiều đại biểu chia sẻ băn khoăn về Đề án CT – SGK mới như: Đề án đòi hỏi “quá cao”, “quá mạnh” và “quá mở”; việc đưa ra dự thảo 1 CT nhiều bộ SGK rất dễ gây hiểu lầm con em sẽ phải mang nhiều bộ SGK tới trường, cặp đi học của các em sẽ nặng nề hơn; Đề án phải thể hiện rõ hơn nguyên lý giáo dục của nhà trường, gia đình và xã hội. Ý kiến băn khoăn khác cho rằng: Nếu Bộ GD – ĐT vừa biên soạn, vừa thẩm định SGK thì có khách quan, duy ý chí không? Vấn đề dạy chữ, dạy người, thực học, thực nghiệp có phải là triết lý giáo dục hay không, do đó Đề án phải làm nổi bật giá trị của con người, giá trị văn hóa trong toàn bộ CT-SGK giáo dục phổ thông.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng khẳng định, UBTVQH nhất trí một số chủ trương lớn như: Sự cần thiết ban hành Nghị quyết đổi mới CT – SGK giáo dục phổ thông với các mục tiêu đổi mới; nhất trí cơ cấu giáo dục phổ thông 9 năm giáo dục cơ bản và 3 năm giáo dục nghề nghiệp; 1 CT nhiều bộ SGK. Nhất trí dạy học tích hợp và phân hóa (nhưng trong Nghị quyết phải ghi rõ hơn và thuần Việt để mọi người dân có thể tiếp thu được). Trong báo cáo thẩm tra, phải cân nhắc và tiếp thu, chú ý nói rõ hơn các giải pháp khắc phục trong cơ cấu giáo dục (đội ngũ giáo viên sẽ giải quyết như thế nào, nâng cao hiệu lực và hiệu quả của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục). Nhất trí xã hội hóa và biên soạn SGK, nhưng cần xác định rõ hơn vai trò và trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ GD – ĐT. Về kinh phí, phải ghi rõ sẽ quan tâm hơn với vùng khó khăn, biên giới, hải đảo. Lộ trình thực hiện, theo Phó Chủ tịch Quốc hội cần phải thận trọng, nghiêm túc và phải có bước đi cần thiết.