Theo đường Hồ Chí Minh, như dải lụa chạy dọc theo dải Trường Sơn hùng vĩ chúng tôi đến với bà con người tộc Khùa, Mày, Rục, Ma Coong, Mã Liềng ở các bản Chà Cáp, Ra Mai, Trung Đoàn, Tân Ly… miền Tây Quảng Bình.
Cách đây không lâu người dân nhiều tộc người nơi đây còn sống nhờ cỏ cây, thú rừng, ngủ trong hang đá. Được sự quan tâm của nhà nước, giúp đỡ hết mình của Bộ đội Biên phòng, giờ đây dân bản có cái nhà để ở, có cái ăn, cái mặc, con cái được học hành, đặc biệt hơn đồng bào Rục đã biết làm lúa nước sau hơn nửa thế kỷ rời hang đá. Ngã rẽ đời người của các tộc người ở thượng nguồn Trường Sơn, Quảng Bình bắt đầu từ khi xuất hiện những người lính mang quân hàm xanh.
Tình người dưới đỉnh núi mù sương
Chúng tôi đến Đồn Biên phòng Làng Ho anh hùng khi trời đã bảng lảng khói sương. Những người lính biên phòng đóng ở lưng chừng đỉnh Trường Sơn này đang gấp gáp việc chuẩn bị dựng nhà cho bà con dân bản. Hưởng ứng lời kêu gọi làm nhà "đại đoàn kết" cho bà con các dân tộc ít người nơi đứng chân, hai năm qua, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Quảng Bình đã góp công, góp sức dựng được gần 200 căn nhà tặng bà con dân bản.
Ngồi bên bếp lửa bập bùng, cựu binh Hồ Uôi ở bản Trung Đoàn, xã biên giới Kim Thuỷ, Lệ Thuỷ, Quảng Bình suy tư về câu chuyện đời mình. Rời quân ngũ khi chiến trường ngưng tiếng súng, người lính Hồ Uôi cùng vợ bám đất, bám rừng lăn lộn gần hết cả đời người vẫn không cất nổi mái nhà.
Niềm vui của Hồ Uôi cùng gia đình vỡ oà khi Đồn Biên phòng Làng Ho quyết định kêu gọi các nhà hảo tâm góp sức cùng với đồn tặng Hồ Uôi căn nhà mới. Ngày Hồ Uôi vào nhà mới cả bản đến chúc mừng. Bên bếp lửa hồng câu chuyện về những người Pa Kô, Vân Kiều cùng anh Bộ đội vượt Trường Sơn ngày nào đánh giặc; Chuyện về những người lính thức thâu đêm để dựng nhà cho dân bản; Chuyện về người lính biên phòng cõng dân bản qua 3 quả đồi, hai dốc núi để vượt cạn an lành…
Từ đó cái tình, cái nghĩa giữa người lính Biên phòng và bà con dân bản lại thêm gắn chặt. Giữa đại ngàn Trường Sơn xa xôi và cách trở, đời sống của đồng bào Vân Kiều đang gặp nhiều khó khăn. Chính vì thế, mỗi ngôi nhà đại đoàn kết, nhà tình nghĩa và công trình dân sinh được xây dựng là niềm vui lớn đối với đồng bào.
Những việc làm và tình cảm của các chiến sĩ BĐBP Quảng Bình sẽ góp phần làm ấm lòng và thắp sáng ngọn lửa niềm tin trong bà con dân bản. Cũng từ đây đồng bào các dân tộc ít người dưới dãy Trường Sơn vững tin và nỗ lực hơn trên hành trình xóa đói nghèo.
Hai năm qua, cùng với nguồn kinh phí hỗ trợ của các cấp và các nhà hảo tâm, chỉ tính riêng Đồn Biên phòng Làng Ho đã giúp đỡ đồng bào Vân Kiều ở hai xã biên giới Lâm Thủy và Kim Thủy, huyện Lệ Thủy hàng trăm ngày công xây dựng hoàn thành và đưa vào sử dụng 30 ngôi nhà đại đoàn kết.
Mùa gặt sau nửa thế kỷ rời hang đá
"Không có anh Bộ đội Biên phòng thì dân bản miềng chết hết rồi", lời của ông Cao Chờn ở bản Mo Ó khẳng định. Từ chỗ chỉ có hơn 30 người được phát hiện ở trong hang đá năm 1959 đang có nguy cơ tuyệt chủng, đến nay đồng bào Rục, Sách ở Thượng Hoá, huyện Minh Hoá, Quảng Bình đã có 156 hộ với 669 nhân khẩu, trong đó người Rục có 80 hộ với 381 người.
Người Rục sống định canh định cư ở 3 bản Mo Ó, Ồ Ồ và bản Ón. Mặc dù đã được chính quyền địa phương hết sức giúp đỡ, nhưng trong nửa thế kỷ đằng đẵng ấy, đã không ít lần, bà con đồng bào Rục rời bỏ cái nhà để quay lại cái hang khi nhà dột nát do không được chăm chút, sửa sang. Tất cả chỉ thay đổi, người Rục bước sang trang mới cuộc đời khi Đồn 585 BĐBP Quảng Bình xuất hiện trú chân cùng người Rục.
Dưới rặng rừng già của đỉnh núi Trường Sơn, những lớp học xóa mù đã được mở… giờ con em đồng bào Rục hầu hết đã phổ cập tiểu học. Dựng lại căn nhà, tặng chiếc áo ấm, chăn mền trong ngày đông giá rét cho bà con dân bản, BĐBP Quảng Bình đã thực sự sưởi ấm cho cả một tộc người. Nhưng không thể để bà con sống dựa dẫm, chờ vào trợ cấp mãi, lãnh đạo Đồn Biên phòng quyết định bày, giúp bà con trồng lúa nước. Vậy rồi… từ chỗ anh BĐBP bày cho cách cầm cái cuốc, nhổ cây mạ, năm vừa qua đồng bào Rục đã có mùa gặt đầu tiên.
Đồn trưởng Đồn Biên phòng 585 Nguyễn Xuân Diệu tâm sự: "Những năm vừa qua, cùng với việc tuyên truyền, vận động bà con người Rục, người Sách xây dựng cuộc sống mới, cán bộ, chiến sĩ đơn vị còn cầm tay chỉ việc, hướng dẫn bà con tỉ mỉ về cách làm ăn, giữ gìn vệ sinh. Hướng đi đó bắt đầu từ mô hình trồng lúa nước mà người trực tiếp tạo dựng là ông Trần Trực, Trưởng bản Yên Hợp. Sau một thời gian miệt mài lao động với sự giúp đỡ tận tình của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng 585, gia đình ông Trực đã gieo cấy thu được 500kg lúa trên diện tích 2,7 sào… ".
Mới đây, chính quyền tỉnh cùng BĐBP Quảng Bình đã đầu tư hơn 5 tỷ đồng xây dựng công trình thuỷ lợi Rục Làn để khai hoang mở rộng hơn 10 ha trồng lúa nước cho bà con dân bản. Nhìn cánh đồng của người Rục với màu lúa xanh mơn man hứa hẹn một mùa gặt bội thu, chúng tôi hiểu mồ hôi và nước mắt của người lính Biên phòng đã phải đổ thật nhiều
