Đã có nhiều cán bộ bị kỷ luật, có nhiều công trình bị buộc tháo dỡ nhưng vì nguồn lợi thu được không nhỏ từ việc lấn chiếm, xây dựng trái phép công trình trên hành lang an toàn sông, kênh, rạch phục vụ kinh doanh nên nhiều người vẫn bất chấp quy định. Và tất nhiên để được xây dựng và tồn tại công trình sai phạm mà không bị xử lý tận gốc, có trách nhiệm của cơ quan chức năng…
Minh chứng rõ nét nhất là qua kết quả thanh tra của Thanh tra TP Thủ Đức về công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng tại Ủy ban nhân dân phường Long Phước. Kết luận thanh tra được ban hành vào năm 2024 cho biết, trong khoảng thời gian từ 1/7/2022 đến 30/9/2023 có 36 trường hợp vi phạm, trong đó có 32 trường hợp thuộc thẩm quyền xử lý của Chủ tịch UBND TP Thủ Đức; 4 trường hợp thuộc thẩm quyền xử lý của UBND phường Long Phước. Trong số này có 12 trường hợp lấn chiếm sông, kênh rạch của cá nhân, tại thời điểm thanh tra có 4 trường hợp đã khôi phục hiện trạng; 8 trường hợp vẫn tồn tại.
Để xảy ra thực trạng này, Thanh tra TP Thủ Đức nêu rõ, trách nhiệm thuộc về cán bộ, công chức, thanh tra viên được giao nhiệm vụ phụ trách, quản lý về trật tự xây dựng trên địa bàn Long Phước và Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND phường Long Phước. Những người này đã thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý địa bàn, báo cáo không trung thực, không cung cấp thông tin, tài liệu, có dấu hiệu, hành vi bao che các công trình vi phạm đối với Đoàn thanh tra.
Các đơn vị này chưa kịp thời lập hồ sơ, xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền hoặc kiến nghị, phối hợp cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính, để phát sinh thêm các công trình vi phạm xây dựng ngoài nội dung giấy phép xây dựng đã được cấp. Công chức địa chính - xây dựng - đô thị và môi trường được phân công phụ trách địa bàn chưa chủ động kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn kịp thời dẫn đến công trình vi phạm hoàn thiện và đưa vào sử dụng. Từ cơ sở này mà những cán bộ có liên quan sau đó đều bị xử lý kỷ luật.
Trước đó, năm 2019, nhiều cán bộ của UBND phường Long Bình, quận 9 (nay là TP Thủ Đức) gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND phường và cán bộ địa chính cũng bị xử lý kỷ luật liên quan đến việc để cho nhiều cá nhân lấn sông, rạch xây dựng công trình trái phép.
Trở lại phường Long Bình trong những ngày đầu tháng 6/2025, chúng tôi đi đò dọc theo sông Đồng Nai từ bến đò Hội Sơn hướng về sông Tắc thì thấy phía bờ sông thuộc địa phận phường Long Bình có khá nhiều công trình, nhà ở xây dựng sát bờ sông, nằm trên hành lang bảo vệ an toàn đường sông. Trong số này có cả sân tập golf Long Bình nằm cách mép sông không xa.
Trong khi đó, theo quy định hiện hành, phạm vi hành lang bảo vệ trên bờ các tuyến đường có chức năng giao thông đường thủy đối với cấp đặc biệt, cấp 1, cấp 2 theo phân cấp kỹ thuật đường thủy nội địa và các tuyến hàng hải là 50m mỗi bên. Sông Đồng Nai thuộc cấp 1 như vậy chiều rộng hành lang bảo vệ bờ tính từ mép bờ cao quy hoạch hoặc mép bờ cao cải tạo vào phía bờ là 50m mỗi bên.
Vậy sân tập golf này có nằm trên hành lang an toàn sông Đồng Nai hay không? Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Ngọc Nghĩa, Chủ tịch UBND phường Long Bình cho biết nhìn bằng mắt thường khó có thể xác định chính xác có vi phạm hay không mà phải đo đạc thực tế. Tuy nhiên, do ông mới nhận nhiệm vụ Chủ tịch UBND phường Long Bình mấy tháng nay nên chưa nắm vụ việc này. Ông nói sẽ cho cán bộ địa chính kiểm tra để có hướng xử lý phù hợp.
Còn theo tìm hiểu của chúng tôi, sân tập golf này có một phần nằm trên các thửa đất số 62,63 và 64 tờ bản đồ số 94, phường Long Bình, TP Thủ Đức. Ba thửa đất này có tổng diện tích 14.073m2 thì phần lớn là đất quy hoạch giao thông và đất cây xanh đô thị thuộc hành lang an toàn sông, rạch.
Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, toàn TP Hồ Chí Minh hiện còn 398 tuyến sông, kênh, rạch chưa được triển khai chỉnh trang, thuộc địa bàn 16 quận, huyện và TP Thủ Đức. Phần lớn hộ dân sống ven sông, kênh, rạch có pháp lý nhà đất yếu; nhiều trường hợp xây dựng trên đất lấn chiếm hoặc nằm trong hành lang bảo vệ kênh rạch.
Để cải tạo các tuyến kênh, rạch này, Sở Xây dựng đã trình UBND TP Hồ Chí Minh phương án, lộ trình thực hiện. Theo đó, trong năm 2025, TP Hồ Chí Minh sẽ hoàn thiện đề án chỉnh trang tổng thể, lấy ý kiến các bên liên quan và trình phê duyệt, đồng thời rà soát, điều chỉnh quy hoạch phân khu 1/2000 tại các khu vực dự kiến cải tạo. Đồng thời lập và phê duyệt các dự án chi tiết về di dời, xây dựng nhà tái định cư, nhà ở xã hội và thực hiện các thủ tục đầu tư.
Giai đoạn 2026-2027, các dự án nhà ở tái định cư sẽ được khởi công, song song với công tác thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng. Giai đoạn 2028 - 2030 sẽ tập trung hoàn tất các dự án còn lại, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, giao thông, hệ thống thoát nước, kè bờ, công viên, không gian công cộng, đồng thời đấu thầu, đấu giá quỹ đất hình thành sau giải tỏa…
Còn theo báo cáo của Trung tâm Quản lý Đường thủy TP Hồ Chí Minh, hiện địa phương có hơn 100 trường hợp công trình xây dựng, san lấp, lấn chiếm và vi phạm hành lang bảo vệ bờ sông, kênh, rạch. Nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước về quản lý, sử dụng hành lang trên bờ sông, kênh, rạch trên địa bàn.
Đồng thời đảm bảo an toàn giao thông đường thủy, các đơn vị chức năng TP Hồ Chí Minh đề nghị UBND TP Thủ Đức và các quận, huyện chỉ đạo lực lượng có trách nhiệm tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm đối với các trường hợp vi phạm. Chỉ đạo các phường, xã, thị trấn, đơn vị trực thuộc tích cực vận động người dân, doanh nghiệp tháo dỡ hoặc buộc tháo dỡ đối với công trình xây dựng lấn chiếm không phép, trái phép trong phạm vi hành lang bảo vệ trên bờ sông, kênh, rạch thuộc địa bàn quản lý.
Cần Thơ: Xử lý cơ sở kinh doanh lấn chiếm kênh rạch 
Đua nhau lấn chiếm thắng cảnh hồ Than Thở tại Đà Lạt 
