Trong số gần 70 ca tới khám chữa bệnh tại phòng khám Bệnh viện (BV) Nhi Đồng 2 TP HCM chiều 22/2, PV Báo CAND ghi nhận có khá nhiều trường hợp dị ứng thuốc ở trẻ. Trong đó nguyên nhân vô tình thì ít mà chủ yếu do các bậc phụ huynh chủ quan, gây hậu quả. Số trẻ dị ứng thuốc phổ biến tới mức tuần nào khoa khám bệnh cũng tiếp nhận từ 1-2 ca.
Ngay tại phòng hồi sức đặc biệt của Khoa bỏng - chấn thương chỉnh hình BV chiều cùng ngày vẫn đang tích cực cứu chữa trường hợp một bệnh nhi 4 tháng tuổi, trong tình trạng bong tróc toàn bộ vùng da mặt, đầu và ngực do dị ứng thuốc. Bé nhập viện trước đó 14 ngày và tiếp tục được chuyển qua Khoa bỏng CTCH vì có triệu chứng đỏ da toàn thân, sốt cao, rối loạn chất điện giải.
Ngàn lẻ một kiểu chữa bệnh "ngớ ngẩn"
Chị N.L. (ngụ tại quận 6) mới sinh con được 2,5 tháng, thấy mình mẩy con có vẻ nóng kèm thêm triệu chứng ra mồ hôi trộm, mẹ chồng chị ra chợ mua trái khổ qua nấu nước tắm cho cháu. Qua 2 ngày trên vùng gáy và cổ thằng bé chi chít mẩn đỏ, luôn quấy khóc khó chịu. Khi đưa cháu tới BV Nhi Đồng 2, bà nội khai đã mua khoảng 3 trái khổ qua về thái, xay nhỏ cả vỏ và hạt bằng máy xay sinh tố, lọc lấy nước tắm cho cháu. Ngày thứ nhất thấy các nốt mẩn ngứa trên cơ thể cháu se lại bà rất yên tâm là mình đã chữa "đúng thuốc". Nhưng khi tắm liên tục 2 ngày, các vết ban đỏ trên vùng bụng, mặt và lưng cháu rộ lên nhiều hơn. Sau 3 ngày được dùng thuốc của bà nội, cháu bé sốt cao đột ngột, cả nhà hoảng hồn đưa con nhập viện.
Có bà mẹ nghe lời hàng xóm mua lá chè xanh về chữa rôm sẩy cho con. Khi nhận ra con mình "không hợp cơ địa" thì đã quá muộn. Toàn thân trẻ từ ngực, bụng đã phát ban nổi mụn li ti có khi có bóng nước, có trẻ còn xuất hiện những mụn đỏ trong lòng mắt. Có bà mẹ khai với BS, tắm cả lá kinh giới cho con… nhưng mụn và rôm sẩy đâu không thấy hết, những nốt mụn đỏ nổi dầy thêm trên làn da còn rất non và hầu hết đều bị sốt cao khi nhập viện.
Có trường hợp qua xét nghiệm phát hiện trẻ dị ứng da trầm trọng do trong lá kinh giới tắm cho trẻ có lẫn trứng sâu… Dùng trái khổ qua (hay còn gọi là mướp đắng) xay nhỏ, lọc bã, kinh giới vò nát chắt nước pha vào tắm cho con, đó là công thức rất phổ biến trị bệnh mẩn ngứa ở trẻ mà nhiều bà mẹ hiện đang áp dụng. Và đa số đều không đun nấu vì nghĩ để tươi nguyên chất mới có tác dụng tốt hơn(?!).
Một trường hợp điển hình mà chúng tôi tiếp xúc vào chiều cùng ngày là bé Đinh Trần Nam Phong (18 tháng tuổi), con của chị Trần Như Đào (33 tuổi), ngụ tại Tây Ninh tới tái khám. Mới 4 tháng tuổi nhưng cháu Phong đã phải trải qua 3 lần phẫu thuật để tách các ngón tay và chân. Hồ sơ bệnh án của bệnh nhi này cho biết, khi chị Đào mang thai cháu được 4 tháng, do thấy chị ốm nghén và không ăn uống được nhiều, bà mẹ chồng tìm tới một thày lang ngụ tại địa phương và cắt thuốc Bắc cho con dâu uống để dưỡng thai. Chị đã uống liên tục cho tới ngày sinh. Khi sinh ra mới biết toàn bộ chi của cháu Phong đều bị dị tật dính ngón. Các ngón tay, chân cũng không đủ 3 đốt như người bình thường.
Quá trình điều trị cho cháu Phong qua 4 tháng vừa qua rất khó khăn. Vừa phải phẫu thuật tách các ngón, vừa phải ghép da vạt đùi và vùng bẹn tái tạo thẩm mỹ cho các ngón tay. Cháu Phong sẽ tiếp tục phải trải qua nhiều lần phẫu thuật và tập vật lý trị liệu mới có hiệu quả.
Khoa khám bệnh BV Nhi Đồng 2 vào chiều 22/2/2010.
Một trường hợp khác: Cháu T. (3 tháng tuổi), ngụ tại Bình Phước được mẹ đưa vào khám trong tình trạng phồng rộp toàn thân, da đỏ ửng, có chỗ còn lở loét. Tìm hiểu ra mới biết, do thấy cháu nóng bà ngoại đem cháu ra tắm với bia. Lượng alcol (cồn) trong bia dù rất thấp nhưng so với làn da quá mỏng mảnh, non nớt của trẻ nhũ nhi gây cho bé T. dị ứng khủng khiếp. Với trường hợp này các BS phải mất cả 10 ngày để điều trị như một tổn thương bỏng nặng ở trẻ.
Nặng có thể tử vong
Bị sốt cao, phát ban toàn thân, khó chịu quấy khóc, là những hậu quả của không ít trẻ bị dị ứng do được trị bệnh theo cảm tính như trên của nhiều bậc phụ huynh. Song theo BS Nguyễn Quốc Hải - BS điều trị Khoa bỏng - chấn thương chỉnh hình BV Nhi Đồng 2, thì hậu quả như các trường hợp trên đây vẫn còn được coi là nhẹ, chữa trị không đến nỗi quá phức tạp. Còn nhiều ca dị ứng rất nặng thuộc dạng "hội chứng Stevens Johnson" mà nguyên nhân do chữa bệnh một cách tuỳ tiện của những người lớn.
Trong 2 năm qua, tại BV Nhi Đồng 2 trong 70 trường hợp bệnh nhi mắc "hội chứng Stevens Johnson" (từ 2-3 tháng tuổi tới 15 tuổi) thì có 48 trường hợp do nguyên nhân dị ứng thuốc. Trong đó hầu hết các ca là dị ứng thuốc nhưng không rõ loại. Chỉ có trên 12% trong tổng số ca qua lời khai của cha mẹ phát hiện do kháng sinh, do uống thuốc chữa bệnh động kinh vì lỡ sử dụng toa thuốc cũ, do dùng thuốc Đông y, thuốc lá dân gian… trong đó có 13 trường hợp được chẩn đoán nhiễm vi trùng và siêu vi. Tình trạng rất nặng nề: 90% bệnh nhi khi nhập viện có hồng ban ở da kèm bóng nước. Một số trẻ trong tình trạng viêm kết mạc mắt, lở loét miệng, có bé còn bị loét hậu môn, loét niêm mạc mũi.
Tại BV Nhi Đồng 2 chưa có trường hợp nào tử vong vì dị ứng thuốc nhưng ghi nhận các biến chứng thường gặp (bội nhiễm da, viêm phổi, nhiễm trùng bệnh viện, nhiễm trùng huyết…), trong đó có những hậu quả nghiêm trọng rất thương tâm. Nặng hơn nếu phản ứng thuốc còn có thể gây choáng phản vệ nguy cơ tử vong, phản ứng trên da, niêm mạc, hệ hô hấp, tim mạch, gây rối loạn đông máu…
Về cơ bản khi điều trị, các BS tìm cách bồi hoàn dịch, giảm đau, hỗ trợ dinh dưỡng và phòng ngừa bội nhiễm, nhưng trong nhiều trường hợp dị ứng thuốc rất nặng nề và rầm rộ. Việc theo dõi bồi hoàn nước và điện giải ở những bệnh nhi này quyết định hiệu quả điều trị. Có bệnh nhi được theo dõi điều trị đặc biệt như với tổn thương của một bệnh nhi bị phỏng độ I và độ II. Do đó theo BS Hải, các bà mẹ đừng chỉ vì ngại đưa con đi BS, thấy con đau cho con uống đại 1 viên Aspirin nhưng sau đó phải ân hận cả đời vì trẻ xuất huyết dạ dày, hay chưa kể một số thuốc còn nguy hiểm có thể khiến ảnh hưởng đến cơ quan tạo máu, gây suy tủy không hồi phục, gây suy thận…
