Những ngày đầu năm 2014, chúng tôi tìm đến khu vực rừng phòng hộ hồ Cây Thích, để “mục sở thị” tình trạng chặt phá rừng để lấy gỗ hầm than đang diễn ra. Từ bìa rừng phía Tây lòng hồ, đi sâu vào khu vực núi có tục danh hố Cây Xoài, chúng tôi chứng kiến những cây gỗ có đường kính 20-25cm bị đốn hạ một cách không thương tiếc, chỉ còn trơ lại gốc.
Mở rộng tìm kiếm quanh khu vực này, chúng tôi còn thấy nhiều cây gỗ lớn khác, trong đó có dẻ sừng bị lâm tặc “bắn tỉa”. Tại đây, chúng tôi phát hiện còn có 3 lò than hầm khác; hầm thì đang âm ỉ cháy, bên cạnh có nhiều thân gỗ to được tập kết chưa kịp đốt; hầm thì đã chín chuẩn bị được tháo dỡ để thu gom than; hầm thì đã được gom than đưa xuống núi tiêu thụ, xung quanh than thành phẩm còn vương vãi khắp nơi. Mỗi lò hầm than có chiều sâu 1,2m; rộng và dài 2m; chứa được khoảng 2m3 gỗ.
Những cây gỗ có đường kính 20-25cm bị “bắn tỉa” không thương tiếc lại hố Cây Xoài.
Theo anh T., một thổ địa dẫn đường, nơi bị “bắn tỉa” nhiều nhất là khu vực rừng có tục danh núi Đá Đen và hố Cây Xoài, nằm phía Tây Nam lòng hồ Cây Thích. Tình trạng phá rừng đốt than diễn ra âm ỉ từ cuối năm 2011, nhưng rộ nhất là từ giữa tháng 7/2013 đến nay. Mỗi ngày có khoảng 15-20 người lén lút vào rừng để chặt gỗ hầm than; chủ yếu là người dân ở các xã Canh Vinh (Vân Canh), xã Phước Thành và xã Phước An (Tuy Phước).
“Sau khi hoàn tất việc đào lò, người đốt than dùng cưa máy triệt hạ những cây gỗ lớn xung quanh khu vực lò than. Sau đó, tiếp tục cưa ngắn cây (dài khoảng 1m) rồi cho vào lò hầm từ 3-5 ngày. Trung bình một hầm lớn hay nhỏ, có thể thu được từ 3-5 gánh than, mỗi gánh nặng 10-20kg”, anh T cho biết thêm.
Ngoài hoạt động đốt than nói trên, hiện nay, cây trắc bỗng dưng có giá nên nhiều người đổ xô vào khu vực xung quanh lòng hồ Cây Thích để khai thác thân, gốc và rễ trắc. Hoạt động của “đội quân” này cũng góp phần không nhỏ vào “công cuộc” tàn phá rừng phòng hộ đầu nguồn hồ Cây Thích.
Liên quan đến vấn đề này, bà Nguyễn Thị Anh Nguyên, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm liên huyện Tuy Phước - Quy Nhơn, cho biết: “Từ nay đến trước Tết Nguyên đán Giáp Ngọ, Hạt sẽ tăng cường hơn nữa công tác bảo vệ, quản lý rừng. Đồng thời, mở các đợt tuần tra, truy quét, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm. Đi đôi với công tác xử lý, Hạt sẽ phối hợp với chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền, giáo dục người dân hiểu tác hại của việc tàn phá rừng; qua đó, nâng cao ý thức, tự giác chấp hành bảo vệ rừng”