Gần hết cả cuộc đời, mẹ Phạm Thị Nghèng và một số người dân ở xã Quang Phú, thành phố Đồng Hới, Quảng Bình trồng được hơn 200ha rừng phòng hộ để che sóng chắn cát. Những việc làm ăm ắp tính nhân văn của mẹ Nghèng đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động năm 2001. Hơn 10 năm, tôi trở lại nơi có cánh rừng mẹ Nghèng mắt bỗng cay xè, bởi những cánh rừng phi lao đã bị đốn hạ, thay vào đó là những mảng bê tông dày đặc của nhà hàng, nhà nghỉ. Ngoài kia biển vẫn ầm ào, bão giông vẫn luôn ập tới, nhưng rừng mẹ Nghèng đã không còn.
Nói đến Quảng Bình là nói đến cát, những vú cát, núi cát chạy dài tít tắp theo bờ biển. Ngày hè, khi gió Lào bắt đầu hây hây thổi, thì cát cũng bay phủ nhiều nhà dân. Cuối hè, bão giông ập tới, cát cũng chảy thành sông tràn vào nhà dân. Bao đời, người dân vùng cát vẫn chịu vậy. Tuổi mười tám, Phạm Thị Nghèng quyết chí vượt lên sự khắc nghiệt thiên nhiên. Ngày nhiều trồng vài trăm cây phi lao trên đồi cát, ngày ít vài ba chục cây, mất gần 40 năm trời tỉ mẩn như vậy, mẹ Nghèng đã trồng cả trăm ha rừng chắn cát. Thấy việc làm của mẹ Nghèng hữu ích cho chính đời sống của mình, một số hộ dân ở Quang Phú cũng vào cuộc trồng rừng. Không có cây giống, mẹ Nghèng đã nghĩ ra cách dùng cành phi lao để ươm ra cây phi lao giống, thay vì chỉ biết ươm giống từ hạt. Đó là sáng kiến đầu tiên của mẹ Nghèng đã được ngành Lâm nghiệp công nhận. Hàng ngày, xách từng xô nước đi trên triền cát bỏng cả bàn chân để tưới cho từng cây phi lao, với hàng vạn ngày trời như vậy, mẹ Nghèng đã trồng nên cánh rừng phi lao bạt ngàn bảo vệ cho hàng ngàn hộ dân sống trên vùng cát.
Không biết tự bao giờ, người dân Quảng Bình vẫn luôn tự hào về cánh rừng phi lao phía biển và người ta gọi là rừng mẹ Nghèng với lòng kính trọng. Với những cống hiến của mình, năm 2001, mẹ Phạm Thị Nghèng được nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động giai đoạn 1989 - 1999 và được Chủ tịch nước Trần Đức Lương gửi thư khen ngợi, Bộ Tài nguyên - Môi trường trao giải thưởng Môi trường Việt Nam. Trong một lần về thăm quê hương Quảng Bình, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đến thăm mẹ Nghèng. Nhìn cánh rừng che sóng, chắn cát bạt ngàn, Đại tướng xúc động nói: “Quảng Bình cát trắng, gió nhiều, nếu ai cũng làm được như mẹ Nghèng thì tốt biết mấy. Dù không biên chế, không hưởng lương nhưng mẹ Nghèng đã bỏ ra hơn 40 năm trồng cây chắn cát. Nếu không có những cuộc chiến tranh và không trở thành một vị tướng cầm quân, tôi rất muốn được làm một người trồng rừng chống cát cho quê hương mình như mẹ Nghèng”.
Rừng mẹ Nghèng dài hơn 3km chạy dọc theo bờ biển từ phường Hải Thành, thành phố Đồng Hới ra xã Nhân Trạch, huyện Bố Trạch, Quảng Bình. Nhưng giờ đây, cánh rừng phòng hộ đã bị đốn hạ không thương tiếc để xây dựng. Điều đáng nói, so với rất nhiều tỉnh, thành trong cả nước, thành phố Đồng Hới là địa phương có quỹ đất có thể nói còn nhiều hơn cả. Rất nhiều khu đô thị mới được quy hoạch đã san ủi xong mặt bằng nhưng khi thành phố, tỉnh đứng ra kêu gọi bán đất chẳng có ai mua. Song thành phố Đồng Hới, và tỉnh Quảng Bình vẫn tiếp tục cắt đất, giao đất cho một số đơn vị, cá nhân ngay trên khu rừng phòng hộ mẹ Nghèng. Sau khi nhận đất, nhiều đơn vị đã ra sức triệt phá rừng mẹ Nghèng nhưng sau đó chẳng thấy thi công công trình.
Vụ chặt hạ rừng mẹ Nghèng đầu tiên là vào ngày 11/8/2003, trên diện tích 15,4ha, 5.178 cây phi lao đã bị chặt hạ để xây dựng khu tái định cư sân bay Đồng Hới. Sau đó báo chí vào cuộc, và Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình, ông Phan Lâm Phương lập tức yêu cầu trồng lại cây rừng trên vùng đất bị san ủi và không cần thiết cho việc xây dựng công trình. Còn hiện nay, rừng mẹ Nghèng đã bị cắt xén đến tả tơi.
Theo số liệu của UBND xã Quang Phú, hiện có 23 dự án gồm nhà nghỉ, khách sạn, nhà hàng, khu dân cư... đang được quy hoạch ngay trên rừng mẹ Nghèng. Ông Nguyễn Ngọc Thơ, Chủ tịch UBND xã Quang Phú cho rằng: Quang Phú là vùng đất cát ven biển, nên cần phải có rừng phòng hộ. Không nên xây dựng dày đặc các công trình, mà nên phát triển theo hướng du lịch sinh thái. Được biết, quy hoạch chi tiết đô thị trên diện tích rừng ở Quang Phú của TP Đồng Hới đã được làm cách đây hơn mười năm, lúc quy hoạch chưa hề tính đến vấn đề biến đổi khí hậu. Vì vậy, nên chăng TP Đồng Hới cần xem xét lại qui hoạch điều chỉnh cho phù hợp với thực trạng hiện nay
