Ra đề thi phổ thông đổi mới: Cả thầy và trò đều phải "chuyển mình"

Việc áp dụng đề thi "mở" ở khối phổ thông TP.HCM cho thấy, không chỉ HS mà cả giáo viên cũng phải "chuyển mình" để bắt kịp.

Học sinh thích ứng nhanh

Chiều 16-12, cô Nguyễn Thị Bích Liên, Hiệu trưởng trường THCS Tân Sơn, Gò Vấp cho biết, HS các khối phổ thông trên địa bàn cũng đang gấp rút hoàn tất các môn kiểm tra cuối học kì I, cô Liên được giao nhiệm vụ phối hợp với Phòng Giáo dục quận chỉ đạo về môn Văn. Khối THCS của quận vừa hoàn thành môn thi Văn chiều 15-12 theo hướng đề thi mở. 

Chiều 16-12, các cô đang bắt tay vào khâu chấm chung 5 bài thi để thống nhất cách đánh giá, cho điểm. Cô Liên cho biết: "Tuy chưa chấm bài nhưng nhìn HS bước ra khỏi phòng thi với tâm trạng phấn chấn, biết là các em đã quen với dạng đề mới. Trong khi cách đây 3 năm khi mới triển khai thay đổi cách dạy và cách học theo hướng phát triển năng lực của HS, cả thầy và trò nhiều trường khó tránh tình trạng "sốc" khi kết quả môn Văn năm đầu thực hiện đổi mới đề, điểm số HS của quận sụt hẳn tới 10%. Năm 2016 đỡ hơn và năm nay thì HS và thầy cô đã quen và tự tin với cách dạy - học mới".        

Một HS lớp 9 của THCS Tân Sơn cho biết: "Dạo đầu năm lớp 7 khi làm quen với dạng đề mới tụi em gặp nhiều khó khăn nhưng ai cũng thừa nhận đề ra thường xoáy sâu vào một vấn đề, loại bỏ kiến thức hàn lâm mà là liên hệ thực tế. Toán cũng theo cách như vậy. Khác với trước đây, có khi phải nặn óc giải xong bài toán khó nhưng làm xong chẳng biết có ứng dụng gì!".

Kì tuyển sinh 10 năm học 2017, HS TP. HCM đã dần quen với cách ra đề mới.
Kì tuyển sinh 10 năm học 2017, HS TP. HCM đã dần quen với cách ra đề mới.

Theo bạn này, để quen với kiểu đề thi mới thì môn toán phải thường xuyên làm các bài toán tư duy. Môn văn phải nghe thời sự hàng ngày. Cách ra đề thi mới phải tự học nhiều hơn. Luyện cách suy nghĩ có logic, có liên hệ, phân tích.

Đề thi môn Văn theo hướng mới của học sinh khối lớp 9, quận Gò Vấp.
Đề thi môn Văn theo hướng mới của học sinh khối lớp 9, quận Gò Vấp.

Nâng cao chất lượng giảng dạy và đánh giá học sinh

Thầy Dương Trần Bình, Hiệu trưởng trường Tiểu học Lê Đức Thọ phân tích: "Lâu nay, việc kiểm tra đánh giá đối với HS còn nhiều bất cập. Dựa vào kết quả của các bài kiểm tra 1 tiết, học kì, ...vẫn phụ thuộc nhiều vào cách đánh giá chủ quan và cảm tính của giáo viên. Nội dung kiểm tra vẫn thiên về học thuộc lòng, ghi nhớ máy móc và việc kiểm tra trí nhớ là chính. Cách dạy và kiểm tra như vậy cũng gây tình trạng, HS sưu tầm chép những bài văn mẫu. 

Ngành GD TP. HCM đã quyết tâm khắc tình trạng trên, nhằm hướng tới mục tiêu dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, độc lập suy nghĩ của HS. Nhưng việc đổi mới đề phải đạt kết quả, HS phát huy được khả năng vận dụng tổng hợp kiến thức đã học vào việc giải quyết những tình huống mới.Tuỳ theo cấu trúc đề, trên khung đề đã hướng dẫn của sở mà có hướng ra đề khác nhau. Đề mở có dạng mở một phần và mở hoàn toàn. 

Ví dụ: "Em hãy tả một người mà em yêu quí nhất". HS sẽ chọn một nhân vật mà em yêu quí nhất trong cuộc sống. Hay đề cập phạm vi hẹp hơn: "Em kể về lòng trung thực của con người"- dạng đề mở 1 phần.

Ngoài ra, đề thi mới khiến giáo viên khi chấm bài thoát khỏi cảnh nhàm chán vì không gặp chuyện rập khuôn kiến thức. HS có liên hệ thực tiễn nên buộc phải viết theo cảm xúc thực của chính mình. HS Tiểu học Lê Đức Thọ cũng vừa làm xong bài kiểm tra môn toán. Có câu hỏi đưa ra trong đề là: "Có 690 đại biểu tham gia hội nghị Apec tại Đà Nẵng. Để sắp xếp chỗ ngồi cho đại biểu thì mỗi bàn cần 2 chiếc ghế. Vậy cần bao nhiêu bàn đủ phục vụ số đại biểu trên?". Như vậy, đề toán nhưng đã có yếu tố thời sự vào bài kiểm tra. Hay một câu khác: "Lớp em có ... bạn nam, có ...bạn nữ và tổng số HS là ...bạn?". 

Từng lớp là một đáp án khác nhau, thoát khỏi kiến thức khô khan. Tuy nhiên, khi dạy theo hướng phát triển trên từng năng lực, cá thể HS tất sẽ cực cho người giáo viên vì phải lưu tâm tới từng em, phát hiện và nâng dần khả năng của HS trong từng môn. Do vậy, sĩ số thấp luôn là điều mà giáo viên mong mỏi khi tiếp cận cái mới.

Chuyên về môn Văn nên cô Bích Liên cũng chia sẻ, ở lớp 7,8,9 là đề đã có thêm kiến thức liên quan tới vấn đề thời sự. Gồm 2 phần: Phần đầu đọc hiểu. Phần sau gồm một câu nghị luận XH và tự sự. Phần sau theo hướng mở. Thường trong cầu đầu tiên 5-7 phút là các em làm xong vì kiến thức cơ bản. Câu sau mới "bung" sự sáng tạo của từng em.

Đề thi lớp 9 của HS quận Gò vấp ở câu 2- phần II năm nay có yêu cầu: "Điều đáng sợ nhất không phải là mắc sai lầm mà là không biết rút kinh nghiệm từ những sai lầm ấy", "Kể lại một lần mắc lỗi khiến em rút ta được bài học sâu sắc cho mình". 

Cô Bích Liên đánh giá: "Đề thoát khỏi từ chương, hàn lâm, vừa rèn luyện kĩ năng viết, cách thể hiện một vấn đề của từng em, vừa rèn được đạo đức. Mặt khác, ra đề gắn thời sự thì các em không thể học tủ được. Đề thi mới cũng đề cao, tôn trọng cách giải quyết vấn đề của mỗi cá nhân người học và  động viên những suy nghĩ sáng tạo, mới mẻ, tôn trọng sự phản biện trái chiều, khuyến khích những lập luận giàu sức thuyết phục".

Theo cô Liên, ngay từ năm 2014 sau chỉ đạo của ngành, việc ra đề thi đổi mới đã được coi là nhiệm vụ cấp bách của ngành giáo dục. Trong đó TP Hồ Chí Minh luôn được coi là nơi đi tiên phong. Nếu như lần thi đổi mới cách đây 3 năm làm nhiều thầy trò cùng "sốc" với đề thi, thì giờ đã tự tin hơn. Giáo viên cũng không thể chuyển chậm trong hoạt động giảng dạy mỗi khi lên lớp, trong soạn giáo án và đây sẽ là một hướng đi đúng của ngành. 

Huyền Nga

Các tin khác

Khởi động cuộc thi toàn quốc lan tỏa lối sống xanh và năng động cho học sinh tiểu học

Khởi động cuộc thi toàn quốc lan tỏa lối sống xanh và năng động cho học sinh tiểu học

Trong khuôn khổ hợp tác giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Công ty Nestlé Việt Nam về xây dựng lối sống năng động, tích cực cho học sinh tiểu học, cuộc thi toàn quốc “Lối sống xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường” đã chính thức được phát động với sự đồng hành và phối hợp của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng.

Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu với 88 mã ngành đào tạo

Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu với 88 mã ngành đào tạo

Năm 2026, Đại học (ĐH) Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu, với 88 mã ngành, trong đó có 41 chương trình học bằng tiếng Việt, 20 chương trình học bằng tiếng Anh, 7 chương trình định hướng ứng dụng POHE, 2 mã chương trình tiên tiến (5 chương trình), 3 mã chương trình chất lượng cao (16 chương trình), 1 ngành/chương trình đào tạo bằng tiếng Anh là Công nghệ tài chính (TV), Toán ứng dụng (TA) và Kinh tế số (TA) mở trong 2026.

Hà Nội đưa hai trường chuyên tiệm cận chuẩn quốc tế

Hà Nội đưa hai trường chuyên tiệm cận chuẩn quốc tế

Theo đề án, hai trường chuyên của Hà Nội sẽ tập trung đào tạo học sinh có năng lực nổi trội, tăng cường học chuyên sâu, nghiên cứu khoa học, học theo dự án và rèn kỹ năng học thuật bậc đại học. Kết quả đầu ra của học sinh hướng tới được công nhận rộng rãi trên thế giới.

Vì sao thí sinh tự do đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2026 tăng kỷ lục?

Vì sao thí sinh tự do đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2026 tăng kỷ lục?

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ghi nhận số lượng thí sinh tự do đăng ký dự thi tăng cao chưa từng có, với gần 64.000 thí sinh. Thực tế này không chỉ phản ánh nhu cầu thi lại để tìm đường vào đại học của nhiều người học, mà còn đặt ra yêu cầu về công tác hướng nghiệp cho học sinh cần hiệu quả hơn.

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Kỳ tuyển sinh đầu cấp và thi vào lớp 10 tại TP Hồ Chí Minh năm học 2026 -2027 ghi nhận nhiều điểm mới về phương thức tuyển sinh, phân bổ chỉ tiêu và cách thức đăng ký. Trong bối cảnh số lượng học sinh tăng mạnh, áp lực thi cử vẫn hiện hữu, đòi hỏi những giải pháp căn cơ để giảm căng thẳng cho học sinh và phụ huynh.

Những ngành học nào đang "hút" thí sinh?

Những ngành học nào đang "hút" thí sinh?

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), năm 2025, số thí sinh nhập học chọn nhóm ngành Kinh doanh và quản lý tiếp tục dẫn đầu với khoảng hơn 146.000 tân sinh viên, chiếm tỷ lệ 21%. Trong khi đó, nhiều ngành học được định hướng là công nghệ chiến lược, khát nhân lực trong 10 năm tới và Khoa học cơ bản thì vẫn chưa thực sự “hút” được thí sinh như kỳ vọng. 

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính cần chuẩn bị bài bản, thận trọng

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính cần chuẩn bị bài bản, thận trọng

Từ năm 2027, thi tốt nghiệp THPT trên máy tính dự kiến sẽ được triển khai thí điểm tại những nơi có đủ điều kiện. Mặc dù thi tốt nghiệp THPT trên máy tính là bước đi tất yếu trong lộ trình chuyển đổi số, song các chuyên gia cũng đặt ra hàng loạt yêu cầu khắt khe về hạ tầng, nhân lực và thể chế để đảm bảo việc triển khai hiệu quả.

Siết xét tuyển đại học bằng học bạ: Thí sinh làm gì để thích ứng?

Siết xét tuyển đại học bằng học bạ: Thí sinh làm gì để thích ứng?

Trong nhiều năm qua, xét tuyển học bạ từng được xem là “cánh cửa rộng” giúp thí sinh bước vào giảng đường đại học. Tuy nhiên, trước những điều chỉnh của quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đầu vào, học bạ đang dần mất đi vị thế vốn có. Khi học bạ không còn là “tấm vé vàng”, thí sinh buộc phải điều chỉnh chiến lược ôn tập, đa dạng các phương thức xét tuyển để cửa vào đại học không bị thu hẹp.

Năm học 2026-2027: Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3%

Năm học 2026-2027: Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3%

Nhằm bảo đảm cung ứng đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa cho năm học mới, tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chỉnh giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3% và khuyến khích tái sử dụng sách, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Hơn 170.000 thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026

Hơn 170.000 thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026

Ngày 26/4, Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo, Đại học quốc gia (ĐHQG) TP Hồ Chí Minh cho biết, tính đến thời hạn cuối đăng ký dự thi Kỳ thi đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2 năm 2026 (ngày 25/4/2026), có 172.622 thí sinh đăng ký dự thi, tăng hơn 77% so với đợt 2 năm 2025.

“Tiết học Gen Z”, đưa pháp luật vào trường học bằng sân khấu hóa

“Tiết học Gen Z”, đưa pháp luật vào trường học bằng sân khấu hóa

Không còn khô cứng với điều khoản, những bài học pháp luật được Công an TP Hà Nội “mềm hóa” bằng tiểu phẩm, tương tác và trải nghiệm thực tế trong chương trình “Tiết học Gen Z”. Cách làm sáng tạo này đang giúp học sinh dễ tiếp thu, ghi nhớ và từng bước hình thành ý thức chấp hành pháp luật ngay từ ghế nhà trường.