Tình trạng tội phạm ma túy, tội phạm do người nghiện ma túy gây ra đã được Báo Công an nhân dân và các ấn phẩm chuyên đề của Báo liên tục cập nhật trong các loạt bài điều tra. Mới đây nhất, Báo cũng có loạt bài về những vướng mắc trong cai nghiện và quản lý cai nghiện để xảy ra tình trạng, nhiều người nghiện không được đưa đi cai nghiện tập trung, gây ra tệ nạn hút chích tại các địa bàn công cộng, trộm cắp, phạm pháp… Cùng với đó, bài viết cũng đề cập đến những vướng mắc trong các quy định hiện hành, dẫn đến tình trạng khó đưa người nghiện ma túy đi cai nghiện tập trung.
Trong cuộc họp ngày 3/11, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đặc biệt quan tâm đến kiến nghị của TP HCM. Đồng thời, Thủ tướng cũng đưa ra hai giải pháp là, nếu thí điểm theo đề xuất của TP HCM sẽ thí điểm chung cả nước và kiến nghị Quốc hội cho giãn thời gian thực hiện Điều 131 và 103 trong Luật Xử lý vi phạm hành chính. Việc Thủ tướng chỉ đạo sát sao và đưa ra giải pháp nhằm giải quyết vướng mắc về công tác cai nghiện, quản lý sau cai nghiện giúp các nhà quản lý, những người làm công tác cai nghiện, đặc biệt là người nghiện và thân nhân của họ tin tưởng vấn đề này sớm được tháo gỡ. Tiếp xúc với những người lâu năm làm công tác này, chúng tôi ghi nhận được nhiều ý kiến đóng góp cũng như sự hưởng ứng của họ trong việc quyết liệt tìm lối ra cho việc giúp hàng nghìn người nghiện.
Bác sỹ Nguyễn Hữu Khánh Duy, Giám đốc Trung tâm cai nghiện ma tuý Thanh Đa là người nhiều năm điều hành Trung tâm cai nghiện tư nhân ở TP.HCM thẳng thắn nhìn nhận, cai nghiện tập trung là cần thiết. Sau thời gian cai nghiện tập trung, người nghiện được giao cho gia đình, các tổ chức xã hội giám sát, quản lý. Thế nhưng, theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính có hiệu lực từ 1/1/2014 thì việc cai nghiện và quản lý sau cai đang đi theo hướng ngược lại. “Đại diện các tổ chức đoàn thể ở cơ sở dù là những người có tấm lòng nhưng họ không có chuyên môn về y tế, về cai nghiện, về tâm lý”, BS Khánh Duy nói.
Cũng theo đánh giá của BS Khánh Duy, với khoảng 20.000 người nghiện ở TP HCM hiện nay, việc chưa thể đưa họ vào cai nghiện tập trung do những quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính 2014 đã gây ra những phiền lụy về ANTT rất dễ nhìn thấy. Cần phải nhìn nhận, người nghiện ma tuý có những hành vi: sử dụng ma túy; tàng trữ ma túy; mua bán ma túy. Những hành vi này rõ ràng là: tệ nạn xã hội, người bệnh, tội phạm. Nếu như chữa được bệnh (cai nghiện) sẽ kéo theo kết quả là: hết tệ nạn xã hội, không còn tội phạm. Theo BS Khánh Duy, việc đưa người nghiện đi cai tập trung hiện nay không khó. Đa số, người nghiện từng đi cai nghiện tập trung nên cơ quan chức năng đều có hồ sơ quản lý. Căn cứ trên hồ sơ này, họp hội đồng gồm có đại diện của: Chính quyền địa phương, Tòa án, Công an, LĐ-TB&XH, Y tế và thống nhất phê duyệt ngay. Với những người nghiện phát sinh, cơ quan chức năng củng cố hồ sơ. Nếu 3 lần kiểm tra có kết quả dương tính thì đưa người nghiện đi cai tập trung.
Ngày 4/11, ông Lê Đức Hiền, Cục phó Cục Tệ nạn xã hội, Bộ LĐ-TB&XH cho phóng viên Báo CAND biết, hiện nay các bộ, ngành đang họp bàn để thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Trước đó, trả lời trên báo chí, ông Hiền đã chỉ ra những vướng mắc như, Bộ Y tế, Bộ Tư pháp thiếu các văn bản hướng dẫn quy trình, thủ tục, trình tự xác định người nghiện và đưa người nghiện vào chữa bệnh, giáo dục… Trước kia, việc đưa người nghiện đi cai nghiện bắt buộc do Chủ tịch UBND cấp quận/huyện phê duyệt thì nay thuộc thẩm quyền của Tòa án… Theo tìm hiểu của chúng tôi, Hà Nội hiện có hơn 16.000 người nghiện ma tuý. Tuy nhiên, 9 tháng đầu năm 2014 mới đưa hơn 400 người đi cai nghiện bắt buộc, so với cùng kỳ năm ngoái giảm 2.100 người. Với hệ thống 5 Trung tâm Giáo dục Lao động hiện có, công suất cai nghiện ở đây đáp ứng số lượng người cai nghiện lớn hơn rất nhiều con số 400 người được đi cai trong năm nay. Còn tại TP HCM, con số 200 người nghiện đi cai nghiện tập trung năm nay cũng quá nhỏ so với công suất tại các Trung tâm Giáo dục Lao động của Sở LĐ-TB&XH.
TP HCM đưa vấn đề ra trước diễn đàn Quốc hội để xin ý kiến, Đà Nẵng mạnh dạn thực hiện giải pháp sáng tạo, đặc biệt Thủ tướng Chính phủ có chỉ đạo cụ thể là những việc làm cho thấy sự quyết liệt trong giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong cai nghiện và quản lý cai nghiện trên tinh thần đảm bảo quyền con người cũng như tuân thủ quy định của Hiến pháp và pháp luật
