Cùng với nhãn hiệu nước My ty trước đó, như vậy chỉ trong 4 ngày qua, trên 12.000 lít nước không tinh khiết đã được tiêu huỷ, ngăn chặn kịp thời không bị tung ra thị trường. Phản hồi từ bạn đọc tới PV Báo CAND còn "hé lộ" thêm vô vàn kiểu làm ăn bát nháo trong sản xuất (SX) nước đóng bình, đóng chai mà chúng tôi ghi lại được sau đây có thể giúp các trường học có được sự cân nhắc tốt nhất trước khi lựa chọn loại nước uống cho học sinh (HS).
Công nghệ và qui trình "20.000 đồng"
TP HCM hiện có hàng ngàn cơ sở SX mặt hàng nước tinh khiết, đóng bình, nhưng số cơ sở có đầu tư công nghệ đàng hoàng cho ra sản phẩm nước sạch và an toàn cho người tiêu dùng (NTD) thì thực sự không nhiều vì việc đòi hỏi đầu tư rất tốn kém, qui trình SX nghiêm ngặt. Còn lại là vô số các dạng cơ sở đầu tư đơn giản, miễn sao thu lợi nhuận nhanh nhất. Trong đó có thể xếp thành 2 dòng sản phẩm, đại diện cho 2 "qui trình" SX mà chúng tôi tạm gọi: qui trình 10.000 đồng và qui trình 20.000 đồng .
Được biết, SX nước tinh khiết có mặt tại TP HCM vào năm 1994 với sự đầu tư của một số công ty nước ngoài với qui trình công nghệ nhập hoàn toàn. Sau này là hàng loạt các cơ sở trong và ngoài nước xuất hiện, nay thì do việc tiện dụng của nước đóng bình mà khắp hang cùng ngõ hẻm đều có các đại lý mặt hàng này. Vấn đề là nước tinh khiết cho HS thì mua loại nào, giá bao nhiêu cho đảm bảo? Chúng tôi đã có dịp gặp gỡ trao đổi với ông L.H.K, Giám đốc một công ty TNHH là một trong những người đầu tiên tại TP HCM dám bán cả gia sản để đầu tư công nghệ trị giá 95.000 USD làm nước tinh khiết. Sau 16 năm hoạt động, ông K cũng đầu tư được công nghệ SX này trong vai trò là Xí nghiệp thành viên của Công ty VECTOR VN - công ty 100% vốn nước ngoài của Mỹ tại Việt Nam.
Do giá thành cao nên hiện nhiều công ty SX nước tinh khiết không dám đầu tư hết cả dây chuyền SX, chỉ mua những phần cơ bản, còn lại cắt giảm bớt. Qui trình SX phải đảm bảo 5 yếu tố: con người, thiết bị, công nghệ chuẩn, qui trình và môi trường đảm bảo mới cho ra sản phẩm "tử tế". Bên cạnh đó, việc ứng dụng với thiết bị phụ trợ cũng phải chuẩn để đảm bảo diệt khuẩn. Qui trình 1 chiều nghiêm ngặt qua nhiều công đoạn.
Theo ông K, công nghệ đúng thì chỉ tính riêng việc xử lý vỏ bình cũng cực kỳ nhiều việc: Từ vỏ bình tới nắp bình, vòi bình… phải theo qui định, nhập về được đưa vào kho theo hệ thống đường đi riêng trong khuôn viên SX, được rửa sạch bằng ozôn, chiếu tia cực tím hàng ngày trong kho trữ, được súc rửa Cloramin B. Do bình bị trầy trụa sau thời gian sử dụng phải phân loại, loại bỏ. Phòng chiết rót phải vô trùng, qui trình hoàn toàn khép kín. Ngay như phòng thay đồ cho nhân viên cũng phải trang bị đèn tia cực tím đảm bảo được sát khuẩn, không bị vấy nhiễm. Hàng ngày thực hiện việc lấy mẫu: mẫu nước nguyên liệu và mẫu nước thành phẩm, lưu tại kho riêng và theo qui định 5 năm mới được hủy… Với qui trình "chuẩn" như ông đã đầu tư thì tối thiểu 1 bình nước tinh khiết 20 lít nhãn hiệu @quavin@ của Công ty này bán ra phải là 20.000 đ-25.000đ/bình. Nếu là trường học được hỗ trợ cũng phải xấp xỉ 17.000đ/bình.
Và qui trình “10.000 đồng”
Theo ông K. cho biết, giá thành bình nước 20 lít mà chỉ 7.000, 8.000 hay 10.000 đồng đang được bán "ì xèo" trên thị trường là không thể đảm bảo ATVSTP nhất là cho HS. Và sản phẩm như vậy chỉ có thể ra đời từ công nghệ …"liều mạng" và qui trình … "không có gì" mà thôi! Ví như một chiếc vỏ bình chuẩn theo yêu cầu của Bộ Y tế cho nước tinh khiết phải là nhựa PET (không bị phôi nhiễm vào nước). Riêng nắp bình này giá mua vào là 580đ/cái, loại bình có miệng "chuẩn" hơn (vừa khít với miệng ống thiết bị chiết rót trong công nghệ hoàn toàn khép kín còn có giá 720đ/chiếc). Ngay như miếng roong của vòi bình phải là roong y tế giá mua 2.200đ/cái. Nhưng cơ sở làm ăn gian dối chỉ mua loại rong giá 200đ/cái.
Riêng để tìm nguồn nước cho SX nước tinh khiết, chính ông K. đã từng lặn lội ra tận Bình Thuận mua được nguồn nước ngầm đảm bảo các chỉ tiêu hoá lý. Cho tới nay, nhờ từ nguồn nước này mà cơ sở vẫn được Công ty Unilever tin cậy đặt cung ứng nước để SX trà Lipton...
Các cơ sở SX "ma" còn thường tìm cách mua loại bình đã bị loại bỏ từ các vựa ve chai về "tân trang" lại bằng cách tẩy rửa hoá chất không đảm bảo và mua bao ni lông (có màu xanh như vỏ bình) che đi những vết trầy, vết cũ. Việc lọc nước cũng vậy. Trong 1.000 lít nước nguyên liệu qua màng lọc chỉ lấy được 300 tới 500 lít để SX ra nước tinh khiết. Trong khi đó các cơ sở SX kém chất lượng bỏ qua đoạn lọc này để tiết kiệm chi phí. Riêng việc này đã có thể "ăn gian" gấp 3 lần cơ sở làm ăn "thật". Chưa kể những kiểu gian dối kể trên. Do đó giá thành từ những cơ sở này chỉ có giá bỏ sỉ là 5.000đ/bình 20 lít, trả thêm tiền công người chở là 5.000đ/1 thùng. Và nếu NTD mua 4 bình sẽ còn được tặng thêm 1 bình. Song hậu quả sức khỏe về lâu dài dùng loại nước này thì không thể nói trước được điều gì.
Với trường học lại càng hết sức thận trọng vì cách đây vài năm đã từng xảy ra vụ ngộ độc nước đóng bình khiến 39 HS Trường Tiểu học Quế Xuân, quận 12 phải đi bệnh viện cấp cứu do trong nước uống có dầu hôi.
| Theo bà Thuý Mai - Thanh tra viên Sở Y tế, hiện việc quản lý các cơ sở SX nước tinh khiết còn nhiều khó khăn, do vậy các trường học nên đặt nguồn nước cho HS uống từ những công ty có qui trình SX tương đối hiện đại và tìm hiểu thật kỹ tới cả nơi SX. Chất lượng cũng còn phụ thuộc rất lớn vào con người và lương tâm trách nhiệm người SX. Trong điều kiện hiện nay thì NTD phải biết chấp nhận "tiền nào của đó". Mua theo "chất lượng" chứ đừng chỉ nghe theo công nghệ quảng cáo |
