Làng anh hùng ở ngã ba sông
Mới đây, chúng tôi tìm về Hiền Ninh và được biết trụ sở cũ của UBND xã được người dân xem là bảo tàng cách mạng của làng. Chính tại đây, Bộ Tư lệnh Đoàn 559 đã họp và đưa ra nhiều quyết định quan trọng. Nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và quân đội đã đến thăm, giao nhiệm vụ cho Đoàn 559.
Sở dĩ Đoàn 559 chọn Hiền Ninh làm nơi đặt đại bản doanh bởi nơi đây có ngã ba sông với các bến đò: Long Đại, Cổ Hiền, Trung Quán... nơi tập kết vũ khí, lương thực, thực phẩm, để vận chuyển vào chiến trường miền Nam. Đặc biệt, nhân dân Hiền Ninh hết lòng thương yêu, giúp đỡ bộ đội. Nhà dân trở thành nơi ở của các chiến sĩ.
Những hiện vật trong bảo tàng làng Hiền Ninh.
Các nhà thờ họ trong làng trở thành nơi làm việc của cơ quan binh đoàn. Nhà thờ họ Nguyễn là nơi tướng Đồng Sĩ Nguyên ở; nhà thờ họ Lê để cất giấu tài liệu; nhà thờ họ Trương để đặt trạm thông tin. Với khí thế quật khởi "xe chưa qua nhà không tiếc", người dân Hiền Ninh dốc hết sức người, sức của để ủng hộ bộ đội; để bảo vệ Bộ Tư lệnh Trường Sơn.
Bảo tàng cách mạng tại làng
Đất nước hoà bình, người dân xã Hiền Ninh đã tự tìm kiếm, sưu tầm góp nhặt các hiện vật liên quan đến chiến tranh để làm bảo tàng cách mạng làng và đặt ngay tại nơi Bộ Tư lệnh Binh đoàn 559 từng ở. Bảo tàng được giao cho ông Trần Xuân Dưỡng, một người làng trông coi.
Trong những tủ kính cũ kĩ của bảo tàng làng Hiền Ninh là hàng trăm hiện vật, tranh ảnh được người dân sưu tầm, góp nhặt hơn 30 năm qua liên quan đến Binh đoàn 559 như: xắc cốt, túi đựng cơm, bi đông, ruột tượng, dù phi công... cùng với hàng trăm mảnh bom, mảnh đạn, xác máy bay Mỹ bị bắn rơi, các dụng cụ mà bộ đội, dân quân, thanh niên xung phong, nhân dân Hiền Ninh sử dụng để chống lại bom đạn của kẻ thù.
Bảo tàng làng Hiền Ninh còn lưu giữ khẩu súng máy mà Bộ Tư lệnh Binh đoàn 559 giao cho bác Nguyễn Đức Thế sử dụng. Do xây dựng đã lâu ngày, dãy nhà cấp 4 làm bảo tàng làng Hiền Ninh đã xuống cấp nghiêm trọng. Những mảng tường vôi vữa đã bong tróc. Các tấm gỗ đóng trần nhà chờ đổ ụp xuống hàng trăm hiện vật bất cứ lúc nào.
Ông Dưỡng cho biết, trời mưa nước dội lênh láng cả nền nhà. Đề nghị các ngành, các cấp liên quan cần có biện pháp cấp bách trùng tu bảo tàng cách mạng làng Hiền Ninh. Bởi nơi đây không chỉ đơn thuần là nơi trưng bày hiện vật một thời lửa đạn mà còn là nơi đóng quân của Bộ Tư lệnh Đoàn 559 - một di tích đã được xếp hạng, cần được gìn giữ bảo vệ góp phần giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức cho thế hệ hôm nay và mai sau