Đặc biệt, Quảng Ninh với vị thế của vùng đất mỏ giàu truyền thống, con người Quảng Ninh trí tuệ, hào sảng, nhân hậu; kỳ quan thiên nhiên Vịnh Hạ Long ba lần được UNESCO công nhận là di sản thế giới, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, cực tăng trưởng năng động, luôn dẫn đầu khu vực phía Bắc, thậm chí cả nước. Càng ý nghĩa hơn trong những ngày tháng Tám lịch sử, Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và đồng bào các dân tộc trong tỉnh vui mừng, phấn khởi đón nhận Nghị quyết của Quốc hội thông qua việc thành lập TP Quảng Ninh trực thuộc Trung ương.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP Quảng Ninh.
Đây không chỉ là sự đánh giá, ghi nhận xứng đáng của Đảng, Quốc hội và nhân dân cả nước về những nỗ lực, cố gắng vươn tầm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân Quảng Ninh mà còn là dấu mốc, bước ngoặt lịch sử, khẳng định bước trưởng thành vượt bậc cả về quy mô đô thị, kinh tế và vị trí chiến lược của thành phố nơi địa đầu Đông Bắc Tổ quốc.
Tuy nhiên, đằng sau hào quang của cực tăng trưởng năng động nhất miền Bắc, Quảng Ninh cũng đối mặt không ít khó khăn, thách thức. Đó là áp lực về năng lực quản trị và thực thi công vụ khi tốc độ đô thị hóa nhanh; hệ thống hạ tầng chiến lược tuy vượt trội nhưng vẫn còn những điểm nghẽn cục bộ; bài toán dung hòa giữa phát triển kinh tế nhanh với bảo tồn bền vững các hệ sinh thái rừng, biển và gìn giữ bản sắc văn hóa bản địa…, đòi hỏi sự đồng thuận, quyết tâm chính trị và nghị lực vượt khó để bứt lên. Trọng tâm là tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế trong thu hút đầu tư; chính sách ưu đãi đặc thù về giá thuê đất, kinh tế biên mậu, thuế; cơ chế thu hút người tài, nhân lực chất lượng cao; các loại hình dịch vụ, du lịch, vui chơi giải trí đẳng cấp, đa dạng giữ chân du khách…
Đồng thời có môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, thông thoáng – động lực cốt lõi để doanh nghiệp, người dân yên tâm đầu tư, khát vọng làm giàu. Nền tảng thúc đẩy tăng trưởng xanh bền vững, mục tiêu tăng trưởng hai con số; phát triển hệ thống đô thị hiện đại, thông minh; kết hợp chặt chẽ với bảo đảm an ninh, quốc phòng và đối ngoại, từng bước hiện thực hóa kỳ vọng vươn tầm, sánh vai cùng các thành phố trực thuộc Trung ương trong nước, khu vực và quốc tế trong kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Từ góc nhìn, cách tiếp cận cho một Quảng Ninh vươn tầm, đặc biệt vì an ninh quốc gia (ANQG), an ninh kinh tế (ANKT) – quyết sách cốt lõi giữ vững ổn định chính trị - xã hội nơi phên giậu Đông Bắc của Tổ quốc, nền tảng phục vụ tăng trưởng bứt tốc trong kỷ nguyên số, bài viết này tập trung phân tích sâu sắc chủ đề "Quảng Ninh - Thành phố trẻ, thách thức và kỳ vọng trong kỷ nguyên vươn mình”. Những nội dung cụ thể gồm:
Một là, về thách thức. Thực tế mô hình "thành phố trực thuộc Trung ương" đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ mới, cấp thiết đòi hỏi Quảng Ninh phải tập trung giải quyết các thách thức sau:
1. Công tác xây dựng Đảng và năng lực vận hành của cả hệ thống chính trị, trước yêu cầu quản trị đô thị hiện đại, tầm cỡ quốc tế. Bối cảnh mới đặt ra với bộ máy tổ chức Đảng, chính quyền các cấp phải thực sự tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả; quyết khắc phục, vượt lên tâm lý e ngại, sợ trách nhiệm trong thực thi công vụ của một bộ phận cán bộ, đảng viên như từng xảy ra; giữ vững, duy trì nghiêm kỷ luật, kỷ cương, đồng thời nghiêm túc rút kinh nghiệm từ việc một số cán bộ chủ chốt của địa phương bị kỷ luật trong nhiệm kỳ 2020-2025 liên quan đến đất đai, đầu tư công…
Đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong giáo dục, quản lý, kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực. Đảm bảo Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, phát huy truyền thống đoàn kết, thi đua hoàn thành xuất sắc các yêu cầu, kế hoạch, mục tiêu đề ra.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ bao trùm, chiến lược phải quán triệt, tổ chức thực hiện thành công "đột phá kép" trong kỷ nguyên vươn mình đòi hỏi có được tư duy năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đặc biệt, cần kết hợp hiệu quả hai nhiệm vụ cốt lõi, là: Đi thẳng lên hiện đại, trọng tâm đột phá mạnh mẽ vào khoa học - công nghệ tiên tiến, nhất là công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thật sự là động lực chủ đạo để phát triển. Đồng thời, giải quyết triệt để các điểm nghẽn, tháo gỡ những rào cản về thể chế, hạ tầng, môi trường kinh doanh, chất lượng nguồn nhân lực và những trì trệ hành chính là nguyên nhân kìm hãm sự phát triển.
3. Áp lực đạt mức tăng trưởng 12%/năm(Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ, lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025- 2030 đề ra) khi tình hình thế giới, khu vực đầy biến động, phức tạp, khó lường; cạnh tranh địa chính trị giữa các nước lớn căng thẳng, nhiều khi đối đầu và chủ nghĩa cường quyền, tự cho mình quyền áp đặt về quân sự, lãnh thổ, kinh tế, tự do, dân chủ, nhân quyền... bất chấp luật pháp quốc tế, tài sản, tính mạng con người. Nguy cơ gia tăng xung đột, mất ổn định chính trị, nhất là ANQG, ANKT, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, đẩy lạm phát tăng cao và nền kinh tế thế giới trước nhiều rung lắc, bất ổn.
Bối cảnh quốc tế đó đòi hỏi Đảng bộ, chính quyền, các doanh nghiệp và người dân Quảng Ninh phải khai thác hiệu quả những dư địa, thế mạnh riêng có như: Kinh tế công nghiệp than, kinh tế biển, logistics, kinh tế cửa khẩu, kinh tế đêm, du lịch trên vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, du lịch tâm linh, làng nghề, nông nghiệp chất lượng cao, công nghiệp chế biến, chế tạo xanh (chiếm trên 18% GRDP)... Đồng thời, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo phải thực sự là động lực, bứt phá toàn diện cả về hạ tầng công nghệ, tư duy quản lý và hiệu quả kinh tế cao trong ứng dụng.
4. Trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh sẽ đối mặt với nghịch lý là chi phí sinh hoạt cao - đứng thứ hai cả nước, trong khi quy mô dân số thấp và nguồn nhân lực chất lượng cao thiếu cả về số lượng lẫn chất lượng. Do vậy, thử thách lớn đặt ra với Quảng Ninh phải có chính sách đãi ngộ, thu hút, trọng dụng và giữ chân nhân tài để đáp ứng, phục vụ phát triển kinh tế, xã hội, đặc biệt là kinh tế số, kinh tế xanh…
Mặt khác, mặc dù đời sống chung của thành phố đã được cải thiện đáng kể, nâng cao song áp lực từ tốc độ đô thị hóa nhanh sẽ đi kèm với thách thức không nhỏ trong thu hẹp khoảng cách giàu nghèo giữa khu vực đô thị ven biển với các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo như Ba Chẽ, Cô Tô, Đầm Hà, Bình Liêu…
5. Hậu quả nặng nề do biến đổi khí hậu, nước biển dâng, cháy rừng, đặc biệt là những hiện tượng thời tiết cực đoan, thiên tai tàn khốc, bão lụt (bão Yagi năm 2024 đã tàn phá, gây thiệt hại nặng nề về tài sản, tính mạng người dân, làm giảm mạnh tỷ lệ che phủ rừng). Do vậy việc cân bằng giữa phát triển đô thị tầm quốc tế và công cuộc công nghiệp hóa (CNH), hiện đại hóa (HĐH) đất nước với bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu theo quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước là “phát triển kinh tế nhưng không đánh đổi môi trường" là thách thức lớn đặt ra với thành phố trẻ trong tương lai.
Diện mạo TP Quảng Ninh hôm nay.
Hai là, kỳ vọng - động lực và tầm nhìn bứt lên của Quảng Ninh trong kỷ nguyên số
Kỳ vọng lớn nhất và cũng là điểm tựa vững chắc để Quảng Ninh hiện thực hóa khát vọng phát triển, trước hết phải tranh thủ được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, Nhà nước; đồng thời, biết phát huy truyền thống “Kỷ luật và đồng tâm”, đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, nghị lực vượt khó của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc của thành phố, được khẳng định cụ thể:
- Sự quan tâm đặc biệt của Trung ương và sự đồng hành của cả nước
Sự phát triển của Quảng Ninh luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát và những định hướng chiến lược từ Trung ương Đảng. Đặc biệt, các nghị quyết, chỉ thị, nhất là “bộ tứ trụ cột” của Bộ Chính trị và chỉ đạo tâm huyết, cụ thể trong bài phát biểu tại Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập TP Quảng Ninh và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất, ngày 28/8/2026 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Đây là nền tảng cốt lõi cho địa phương có được những cơ chế, chính sách vững chắc, vượt trội, đặc thù - không gian và động lực để phát triển mới. Đồng thời, sự hỗ trợ thiết thực, hiệu quả từ các ban, bộ, ngành Trung ương, các địa phương trong cả nước và sự đồng thuận, hợp tác quý báu của bạn bè quốc tế - nguồn lực ngoại sinh vô giá, bệ phóng quan trọng để Quảng Ninh bứt phá, vươn tầm cao mới.
- Khát vọng, ý chí và sức mạnh nội sinh của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc Quảng Ninh
Bên cạnh thế mạnh nền tảng, cốt lõi trên thì kỳ vọng mang tính quyết định và bền vững vẫn chính là nguồn năng lượng nội sinh vô tận - đó là truyền thống "Kỷ luật và đồng tâm", tinh thần đoàn kết, thống nhất trong ý chí và hành động của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc Quảng Ninh.
Với bề dày bản lĩnh kiên trung, tư duy đổi mới, năng động, sáng tạo, tâm huyết với quê hương, đất nước, đội ngũ cán bộ, đảng viên, cùng các tầng lớp nhân dân Quảng Ninh đang nuôi dưỡng quyết tâm biến mọi tiềm năng, thế mạnh thành thực tế sôi động, hiệu quả để xây dựng TP Quảng Ninh không chỉ là một đô thị trẻ năng động, thịnh vượng, hiện đại mà còn là địa phương luôn có tốc độ tăng trưởng cao, đặc biệt luôn nằm trong top đầu cả nước về các chỉ số thành phần ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống, chất lượng y tế phủ sóng, cũng như việc đầu tư mạnh mẽ vào nhà ở xã hội, hạ tầng giao thông và giáo dục vùng cao… Khẳng định Quảng Ninh không chỉ là vùng đất đáng sống của vùng duyên hải Bắc Bộ, mà còn vươn tầm, sánh ngang các thành phố lớn trong nước, khu vực và quốc tế.
Ba là, bảo đảm vững chắc ANQG, ANKT ở địa bàn biên giới – "bệ phóng" cho TP Quảng Ninh bứt tốc
Trong bức tranh tổng thể về một TP Quảng Ninh giàu đẹp, văn minh, hiện đại thì bảo đảm, giữ vững ANQG, đặc biệt là ANKT chính là “lá chắn thép” vững chắc, nền tảng cốt lõi tạo môi trường hòa bình, ổn định, phục vụ hiệu quả sự nghiệp CNH, HĐH, phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm an ninh - quốc phòng trên địa bàn biên giới, chiến lược - nơi “phên dậu” phía Đông Bắc Tổ quốc. Nhận thức sâu sắc sứ mệnh thiêng liêng, lực lượng Công an TP Quảng Ninh quyết tâm xây dựng đơn vị đoàn kết, kỷ luật, trong sạch, vững mạnh; trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; mưu trí, dũng cảm chủ động đánh giá, dự báo đúng tình hình; phối hợp chặt chẽ với các sở, ban ngành, địa phương, đặc biệt là Quân đội nhân dân kịp thời tham mưu cho Thành ủy, UBND thành phố, Bộ Công an có các chủ trương, giải pháp đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả trong phòng ngừa, đấu tranh với các thế lực thù địch, gián điệp, phản động, các loại tội phạm ngay từ sớm, từ xa, không để bị động bất ngờ, giữ vững ANQG, ANKT trong mọi tình huống. Việc bảo đảm ANQG, ANKT, vì bình yên, hạnh phúc của nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp không chỉ tạo niềm tin tuyệt đối cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước khi chọn Quảng Ninh làm điểm đến mà còn là “bệ phóng” vững chắc để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc thành phố sớm hiện thực hóa kỳ vọng đưa Quảng Ninh - Thành phố trực thuộc Trung ương, luôn xứng đáng là cực tăng trưởng năng động, toàn diện, dẫn đầu cả nước về mọi mặt.
Hòa cùng khí thế hào hùng của những ngày thu lịch sử, với bề dày truyền thống "Kỷ luật và đồng tâm", Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân các dân tộc Quảng Ninh có đầy đủ ý chí, niềm tin và khát vọng biến những thách thức thành thời cơ, kỳ vọng thành hiện thực. Việc chính thức bước lên một tầm vóc mới – Thành phố trực thuộc Trung ương, không chỉ là niềm tự hào mà còn là mệnh lệnh từ lịch sử, đòi hỏi TP Quảng Ninh tiếp tục phát huy tinh thần năng động, sáng tạo, giữ vững bình yên nơi phên giậu Đông Bắc, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN giàu mạnh, phồn thịnh, trong kỷ nguyên vươn mình, dưới sự lãnh đạo của Đảng.
