Đất khát người khét
Dưới cái nắng 40 độ C, chúng tôi vượt đường rừng lên Tuyên Hoá, Minh Hoá, Quảng Bình. Đây là hai huyện thường xuyên được đánh dấu, nhắc tới trong các bản tin dự báo thời tiết của Đài Truyền hình Việt
Toàn huyện Minh Hoá có 43 hồ, đập lớn nhỏ hiện đều cạn kiệt nguồn nước. Nhiều trường học ở Minh Hoá, thầy trò quay cuồng đi tìm nước để sinh hoạt. Nước ăn, nước uống còn phải chắt chiu nói chi đến tắm giặt. Thầy trò vất vả vượt hàng kilômét đến các khe suối mới tìm được nguồn nước. Tại Trường Dân tộc nội trú huyện Minh Hoá, có 2 giếng to để giáo viên, học sinh lấy nước sinh hoạt nhưng giờ cạn trơ đáy... Thầy cô phải luân phiên nhau, canh chừng đưa học sinh vào suối… tắm. Suối cũng cạn, mọi người nhìn nhau ngao ngán.
Tại Tuyên Hoá, nước khan hiếm đến độ cùng cực. Sông Gianh, dòng sông lớn, sâu nhất của Quảng Bình khi chảy qua Tuyên Hoá, nhiều nơi đã cạn trơ đáy. Vì vậy, không ít xóm làng ven sông Gianh đang phải tiết kiệm nước ngọt hơn ở đảo trên biển. Trong cái nắng hầm hập, chúng tôi đi bộ lên sông Cuội không phải bằng thuyền mà bằng đi bộ. Đáy sông giờ trơ đáy. Anh Trần Văn Lâm, nhà cạnh bờ sông lắc đầu ngao ngán: "Cuộc sống gia đình tui gắn với dòng sông, nước sinh hoạt từ sông, con cá con tôm để đổi gạo cũng từ sông, giờ sông cạn chẳng biết bấu víu vô mô….". Sông Cuội "chết", kéo theo hàng ngàn cư dân dọc bờ sông lâm vào cảnh điêu đứng. Hạn hán không chỉ làm đảo lộn cuộc sống của người dân 6 huyện của tỉnh Quảng Bình, ngay như tại TP Đồng Hới, người dân cũng đang… khô khốc vì nắng hạn. Điện mất liên tục kéo theo mất nước, vì vậy vào độ 5-6h chiều, biển Nhật Lệ trở thành điểm hẹn của người dân Đồng Hới. Nhiều bãi tắm, người dân chen chúc đến độ người này quàng phải tay người kia. Bãi tắm biển trở nên nhỏ hẹp vì quá đông người…
Quay cuồng chống hạn
Chiều 28/6, chúng tôi có mặt tại cánh đồng lúa của thôn Nam Thiện, một trọng điểm hạn hán huyện Lệ Thủy. Cảnh hạn hán, khô khốc diễn ra trên diện rộng; những con mương khô kiệt nước, ruộng lúa khô nứt nẻ, lúa gần như ngừng sinh trưởng. Anh Đào Phi Hoành, Chủ nhiệm HTX Dịch vụ nông nghiệp Nam Thiện cho biết: Thôn Nam Thiện trong vụ hè - thu năm nay gieo cấy 23ha, nguồn nước cung cấp cho cánh đồng của thôn là đập Mũi Độông, tuy nhiên đến nay đập gần như cạn kiệt, giờ chỉ mong trời mưa thì may ra mới cứu được lúa.
Xã Dương Thuỷ gieo cấy được 261ha lúa hè - thu, tuy nhiên, do thời tiết khắc nghiệt nên toàn xã đã có 180ha lúa bị hạn hán nghiêm trọng. Các nguồn nước phục vụ tưới tiêu cho lúa như: đập Mũi Độông, Phoóc Zét, Bàu Đưng, Tân Sơn và sông Đâu Giang đều cạn kiệt. Người dân phải dùng máy bơm phát điện dã chiến cứu lúa, song sức người có hạn, thiên nhiên lại quá khắc nghiệt nên đành nhìn đồng lúa cháy khô vì hạn. Lệ Thủy được xem là huyện trọng điểm lúa của vùng cát hiện có hơn 700ha lúa hè - thu có nguy cơ thiếu nước, nếu trong khoảng 10-15 ngày nữa không có mưa, cánh đồng lúa sẽ mất trắng. Bất kể ngày đêm, bất kể phương tiện người dân Lệ Thủy đang hì hục vét những mương nước nhỏ còn sót lại để cứu lúa. Tại huyện Minh Hoá, Tuyên Hoá, nhiều diện tích đất người dân đành bỏ hoang vì không thể cày, cuốc do hạn quá nặng. Nhiều nơi tại huyện Quảng Trạch, Bố Trạch, cánh đồng lúa trơ gốc xơ xác do lâu ngày không có nước.
Khô khát vì nắng hạn, thiếu nước sạch sinh hoạt trầm trọng, người dân vùng cát Quảng Bình đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ bệnh tật xảy ra trong hè, đói trong mùa tiếp theo. Quảng Bình nghèo, nên các bộ, ngành Trung ương cần có những biện pháp hỗ trợ như; xây dựng các chương trình nước sạch, hỗ trợ thuốc men, lương thực… giúp người dân ở khúc ruột miền Trung này qua mùa nắng hạn
