Quan hệ đối tác Mỹ - châu Âu sẽ sang trang?

Bên kia bờ Đại Tây Dương có lý do để hài lòng trước sự thay đổi quyền lực ở Nhà Trắng. Không những chính quyền ông Joe Biden cũng ưu tiên hợp tác quốc tế và cách tiếp cận đa phương trong quá trình giải quyết các vấn đề an ninh toàn cầu như châu Âu mà nhiều quan chức chóp bu trong ê-kíp của ông cũng dành phần lớn sự nghiệp của mình để giải quyết các vấn đề của châu Âu

Trong các cuộc điện đàm đầu tiên của mình với các nhà lãnh đạo chủ chốt của châu Âu, Tổng thống Joe Biden đã cố gắng củng cố những ràng buộc này. Cuộc điện đàm giữa ông và Tổng thống Pháp Macron được Nhà Trắng mô tả là biểu hiện của mong muốn tăng cường quan hệ song phương với đồng minh lâu đời nhất của Mỹ. Và trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Anh Boris Johnson, Tổng thống Joe Biden bày tỏ ý định tăng cường mối quan hệ đặc biệt giữa Mỹ và Anh. Những điều này cho thấy Mỹ đang đề cao hai cường quốc quân sự quan trọng nhất của châu Âu.

Tổng đầu tư của Mỹ vào châu Âu cao hơn gấp 3 lần so với vào châu Á.

Tổng đầu tư của Mỹ vào châu Âu cao hơn gấp 3 lần so với vào châu Á.

Rõ ràng tân Tổng thống Mỹ đang nỗ lực khôi phục tình bằng hữu vì mục đích huy động sự ủng hô của châu Âu đối với cái mà người phát ngôn của ông xác định là những mục tiêu an ninh then chốt của Nhà Trắng trong quá trình đề ra các chính sách mới đối với Nga, khu vực Trung Đông và đương nhiên là cả Trung Quốc.

Thực tế, nhiều người trong giới học giả và chính sách đối ngoại thời gian qua không thích bàn về mối liên kết giữa châu Âu và Mỹ vì cho rằng đó là câu chuyện của ngày hôm qua. Thay vào đó, họ thích bình luận về các vấn đề ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi đang diễn ra những sự kiện sôi động và những biến đổi nhanh chóng. Mối quan hệ trước đây giữa Mỹ và châu Âu đã trở thành đề tài nhàm chán. Hầu hết các lập luận được lặp đi lặp lại trong nhiều thập niên và việc theo dõi tiến trình mối quan hệ này cũng không còn thú vị. Nhiều người còn cho rằng phương Tây đang suy thoái.

Tuy nhiên, vẫn có một vài yếu tố khác cần xem xét. Anh, Mỹ và các nền kinh tế thuộc Liên minh châu Âu (EU) vẫn chiếm khoảng một nửa tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và gần 1/3 các dòng chảy thương mại của thế giới. Tổng đầu tư của Mỹ vào châu Âu cao hơn gấp 3 lần so với vào châu Á và tổng đầu tư của EU vào Mỹ gấp khoảng 8 lần tổng đầu tư của EU vào Trung Quốc và Ấn Độ cộng lại. Mỹ và châu Âu vẫn chi đến 900 tỷ USD/năm cho các lực lượng vũ trang, gấp khoảng 3-4 lần Nga hay Trung Quốc cộng lại, cho dù ngân sách quân sự thực tế của Nga và Trung Quốc không hẳn chỉ là những con số được công bố.

Các xu hướng trong tương lai có thể gây bất lợi cho mối quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương này nhưng trong thế giới hiện tại, mối liên kết này chắc chắn vẫn là mối liên kết quan trọng nhất đối với cả hai bên. Vấn đề thực sự là liệu Tổng thống Joe Biden có thể biến ý định tận dụng châu Âu để định hình lại vai trò của Mỹ trong việc xử lý một số vấn đề an ninh hàng đầu của thế giới thành hiện thực hay không.

Trên thực tế, vẫn có những khác biệt lớn giữa hai bên. Đối với châu Âu, chính sách ngoại giao đa phương - sử dụng các thể chế quốc tế để xử lý các khủng hoảng và giải quyết các vấn đề dựa trên các nguyên tắc đã được thiết lập - không chỉ là một lựa chọn mà còn là một vấn đề thể hiện niềm tin tôn giáo. Việc xây dựng EU sau Thế chiến II  dựa trên niềm tin vào chủ nghĩa đa phương. Và đối với châu Âu, không có cuộc khủng hoảng nào không thể được giải quyết bằng việc tổ chức một hội nghị thượng đỉnh ngoại giao hay đưa ra sự trợ giúp tài chính nào đó. Đây là cách thức châu Âu đối phó với các vấn đề rắc rối của riêng mình, cũng là cách thức họ mong muốn thực hiện để đối phó với các vấn đề của thế giới.

Mỹ và châu Âu chi đến 900 tỷ USD/năm cho các lực lượng vũ trang.

Mỹ và châu Âu chi đến 900 tỷ USD/năm cho các lực lượng vũ trang.

Trong khi đó, tân Tổng thống Joe Biden có thể chia sẻ quan điểm về xu hướng toàn cầu này nhưng họ sẽ làm vậy chỉ ở một mức độ nhất định và khi những đòi hỏi cũng như giới hạn của hợp tác đa phương không ảnh hưởng đến những gì mà Mỹ - và chỉ có Mỹ - xem là lợi ích quốc gia của họ. Còn nhớ thời điểm những năm 1990, khi Nam Tư (cũ) đang chìm trong nội chiến, ông Biden, khi đó là Thượng nghị sĩ, đã hối thúc các nhà lãnh đạo nước Mỹ lúc bấy giờ bỏ qua lệnh cấm vận vũ khí của Liên Hợp quốc và ủng hộ việc cung cấp vũ khí cho người Hồi giáo ở Nam Tư. Giờ đây, với tư cách là Tổng thống Mỹ, ông vẫn khẳng định giai đoạn đó là một trong những thành tựu an ninh quan trọng nhất trong sự nghiệp của mình.

Và thực tế là không có sự nhất trí ở Washington về cái giá mà Mỹ phải trả cho sự hợp tác toàn cầu. Đó là một trong những lý do giải thích tại sao Mỹ không phê chuẩn Công ước Liên Hợp quốc về Luật Biển hay Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, thỏa thuận mà Tổng thống Biden vừa đưa Mỹ gia nhập trở lại. Cả hai đều không có cơ hội được thông qua tại Quốc hội Mỹ, nơi mà nhiều nhà lập pháp vẫn coi chủ nghĩa đa phương là những cái gì đó "không liên quan". Vì vậy, sẽ luôn có sự khác biệt giữa châu Âu và Mỹ về những điều mà hai bên mong muốn đạt được từ việc thực hiện cách tiếp cận đa phương đối với các cuộc khủng hoảng.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.