Ngửa mặt cầu mưa
Chúng tôi có mặt ở huyện Hòa Vang, TP Đà Nẵng vào đầu buổi sáng mà trời đất đã nắng như đổ lửa. Những nông dân thất thểu trên ruộng đồng, ngửa mặt nhìn trời cầu mưa… Theo báo cáo của Sở NN&PTNT Đà Nẵng, bắt đầu vụ sản xuất hè thu năm 2010 đến nay, thời tiết nắng nóng kéo dài, lượng nước bốc hơi lớn, trong khi lượng mưa đo được chỉ bằng 1/3 so với cùng kỳ năm ngoái, rồi không có lũ tiểu mãn như thường năm nên đã gây ra tình trạng khô hạn nặng. Diện tích gieo sạ lúa vụ hè thu chỉ được 3.300ha, giảm gần 150ha so với năm ngoái. Đã vậy, hạt lúa nảy mầm có cơ hội sống sót không cao do nắng hạn triền miên, rồi nay nước mặn từ các cửa sông đã xâm nhập sâu vào ruộng đồng.
Tại TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng
Ở miền Trung vào mùa hạn hán, hai tỉnh Quảng Trị, Quảng Bình được ví như cái chảo rang. Chúng tôi về xã Quảng Sơn, huyện Quảng Trạch (Quảng Bình), tìm đến trạm thuỷ nông Rào Nan. Đây là trạm thủy nông lớn của tỉnh có nhiệm vụ cung cấp nước cho hơn 30 ngàn người dân và tưới cho gần 1.500ha lúa của 9 xã vùng Nam huyện Quảng Trạch. Từ khi xây dựng đưa vào vận hành đến nay, lần đầu tiên trạm thuỷ nông này phải ngừng vận hành vì thiếu nước.
Người nông dân huyện Hòa Vang, TP Đà Nẵng gồng mình chống chọi với cái nắng "như thiêu như đốt" để cứu lúa.
Ở miền Trung có câu ca dao "nhất Đồng Nai nhì hai huyện" (hai huyện ở đây là Lệ Thủy và Quảng Ninh của tỉnh Quảng Bình), ý cho rằng những nơi này đất đai trù phú, ruộng đồng phì nhiêu, cò bay thẳng cánh. Song giờ đây do hạn hán, cánh đồng Lệ Thủy và Quảng Ninh đang nứt nẻ, vựa lúa nơi đây đang có nguy cơ mất trắng khi không còn nguồn nước nào để có thể cứu lúa.
Không những không có nước để giải hạn ruộng đồng, nhiều nơi ở Quảng Bình người dân đang rất khó khăn tìm nguồn nước để sinh hoạt. Bà con phải dồn hết thời gian và sức lực cho mỗi việc kiếm đủ nguồn nước sinh hoạt mỗi ngày. Trên cánh đồng lúa rám vàng, queo quắt, ông Đào Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND huyện Cam Lộ (Quảng Trị) quệt mồ hôi, buồn bã: "Hạn nặng quá, phần lớn cây lúa, hoa màu đã cháy rụi hết cả rồi. Tôi ở trên đất này từ nhỏ tới lớn, chưa thấy năm nào hạn nặng như năm nay". Trên địa bàn huyện Gio Linh (Quảng Trị), hàng trăm hécta lúa khô héo đang chờ nguồn nước ít ỏi của sông Cánh Hòm...
Gồng mình chống hạn
Lãnh đạo TP Đà Nẵng cho biết, hiện Công ty TNHH một thành viên Khai thác thủy lợi Đà Nẵng và các hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi trên địa bàn đã lắp đặt xong 7 máy bơm điện, 53 máy bơm dầu ở 32 vị trí trên toàn thành phố để chống hạn. Trong đó, ưu tiên những vùng lúa, hoa màu có khả năng sống sót cao.
Một tháng rưỡi nay, do sông Vĩnh Điện (một nhánh sông Thu Bồn) lúc nào nồng độ mặn đo được cũng xấp xỉ 6 phần nghìn nên trạm bơm Tứ Câu phải ngừng hoạt động. Trong vài ngày tới, nếu mặn vẫn cứ tiếp tục án ngữ thì 160ha đất của xã Điện Ngọc và 95ha đất của xã Hòa Quý (huyện Hòa Vang, TP Đà Nẵng) do trạm bơm Tứ Câu đảm nhận tưới sẽ phải chịu bỏ hoang. Một điều đáng lo ngại nữa là, trong vòng 2 tuần trở lại đây, do sông Thu Bồn liên tục bị nước mặn xâm nhập đã khiến trạm bơm Cẩm Sa, Tứ Câu, Vĩnh Điện, Thanh Quýt vận hành rất khó khăn.
Ông Nguyễn Quân Chính, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị (ngoài bên trái) đang kiểm tra tình hình hạn hán ở huyện Gio Linh.
Thống kê của Sở NN&PTNT tỉnh Quảng Bình cho biết, địa phương hiện có 120 hồ chứa, đập dâng lớn nhỏ với tổng dung tích thiết kế hơn 340 triệu m3 nước. Do hạn hán kéo dài, nay lượng nước các hồ đập cạn dần, nhiều nơi đã trơ đáy. Hiện mọi nỗ lực cứu hạn của tỉnh chỉ biết nhờ vào… những chiếc máy bơm, hút nước từ những sông, suối chưa bị cạn còn lại rất hiếm hoi.
Tương tự, tại tỉnh Quảng Trị, từ sáng sớm tinh mơ, tại trụ sở Công ty TNHH Trung Sơn đã có nhiều nông dân từ các huyện, thị đến chen nhau chờ mua máy bơm nước tưới lúa.
"Từ tháng 3/2010, Xí nghiệp Khai thác Công trình thủy lợi Gio Cam Hà đã ngăn sông Hiếu để lấy nước bơm tưới cho lúa ở Đông Hà cũng như huyện Cam Lộ và một phần huyện Gio Linh. Nhưng năm nay nắng hạn quá nặng nên mực nước trên sông Hiếu xuống mức thấp nhất trong lịch sử. Chỉ có 2/7 máy bơm nước của xí nghiệp này có nước hoạt động cầm chừng", lãnh đạo Xí nghiệp Khai thác Công trình thủy lợi Gio Cam Hà (Quảng Trị) bùi ngùi cho biết.
| Cán bộ nông nghiệp tỉnh Quảng Nam cũng cho hay, hiện địa phương đang tập trung mọi phương án, nguồn lực để chống hạn. UBND tỉnh đã quyết định chi gần 8,2 tỷ đồng từ nguồn ngân sách dự phòng cho 18 huyện, thành phố và các đơn vị liên quan thực hiện công tác thủy lợi tưới tiêu hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại do khô hạn và nhiễm mặn gây ra. Toàn tỉnh có 75 hồ chứa nước, phục vụ tưới cho khoảng 33 nghìn hécta đất canh tác. Tuy nhiên, do nắng nóng liên tục kéo dài, hơn 2 tháng qua mực nước tại nhiều hồ chứa xuống thấp hơn cùng kỳ năm 2009 từ 0,5 đến 1m. "Mặc dù Chi nhánh thủy lợi Điện Bàn - Hội An bố trí lực lượng túc trực 24/24h tại trạm bơm Tứ Câu để khi nồng độ mặn ở miệng bể hút xuống thấp (dưới 0,8 phần nghìn - P.V) thì lập tức bơm nước phục vụ cho nông dân đổ ải gieo sạ nhưng rốt cuộc tất cả những nỗ lực đều thất bại", ông Võ Đình Niên, Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Khai thác thủy lợi Quảng Nam buồn bã cho biết. |
| Ông Nguyễn Văn Bài, Giám đốc Sở NN&PTNT Quảng Trị cũng cho hay: "Đến đầu tháng 7/2010, Quảng Trị đã có hơn 8.000/20.000ha lúa hè thu bị khô hạn nặng. Diện tích lúa khô hạn có thể tăng lên trong vài ngày tới. Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng thủy văn, trong thời gian tới các đợt nắng nóng còn diễn ra gay gắt và kéo dài hơn. Tỉnh Quảng Trị đã đề nghị Trung ương giúp thêm 15 tỷ đồng để chống hạn. Trước mắt giúp nông dân có tiền mua máy bơm, dầu, nạo vét kênh mương bòn mót những gáo nước cuối cùng để tưới lúa, hoa màu"... |
