Các bộ trưởng từ Mỹ, EU, Anh, Nhật Bản, Australia, New Zealand và nhiều nước khác sẽ gặp nhau tại hội nghị mang tên Critical Minerals Ministerial tại Washington vào trung tuần tháng 2 để thảo luận về liên minh chiến lược các khoáng sản quan trọng.
Hội nghị này được xem là một bước để hàn gắn mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương bị rạn nứt sau 1 năm xung đột do các chính sách mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump và mở đường cho các liên minh khác nhằm giúp các quốc gia giảm thiểu sự phụ thuộc khoáng sản (đất hiếm) từ Trung Quốc, bao gồm cả một liên minh tập trung vào thép.
Australia cho biết họ sẽ thành lập một kho dự trữ chiến lược trị giá khoảng 1 tỷ USD đối với các khoáng sản mà họ tin là dễ bị gián đoạn nguồn cung từ Trung Quốc. Trung Quốc đã thông báo hạn chế xuất khẩu đất hiếm vào tháng 4 năm ngoái để đáp trả chính sách thuế quan “ngày giải phóng” của ông Trump.
Đây là hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai về vấn đề này trong vòng 1 tháng và có sự tham gia của khoảng 20 quốc gia, bao gồm các thành viên G7 (Anh, Mỹ, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Canada) cùng với Ấn Độ, Hàn Quốc, Mexico, Australia, New Zealand và có thể cả Argentina.
Một trong những nội dung thảo luận sẽ là lời kêu gọi Mỹ đảm bảo mức giá tối thiểu cho các khoáng sản quan trọng và đất hiếm. Một báo cáo tuần này cho rằng Washington đã quyết định không thực hiện ý tưởng này đã khiến giá cổ phiếu của Australia giảm. Australia đang định vị mình như một lựa chọn thay thế cho Trung Quốc về khoáng sản quan trọng bằng quyết định tích trữ các nguyên tố như antimon và gali.
Australia đang đi theo bước chân của Nhật Bản, quốc gia đã tích cực xây dựng kho dự trữ trong nhiều năm để tăng khả năng chống chịu trước các rủi ro do việc cắt giảm nguồn khoáng sản thiết yếu do các căng thẳng toàn cầu.
Bộ trưởng Tài nguyên Madeleine King cho biết quyết định của Mỹ không đưa ra mức giá tối thiểu “sẽ không ngăn cản Australia theo đuổi chương trình dự trữ khoáng sản quan trọng của chúng tôi”.
Cuộc họp tại Washington do Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio triệu tập, với hy vọng ông và các quốc gia tham dự sẽ nhanh chóng đẩy mạnh chuỗi cung ứng đa dạng bằng cách hỗ trợ giá cả và đầu tư.
“Tăng cường chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu với các đối tác quốc tế là điều tối quan trọng đối với nền kinh tế Mỹ, an ninh quốc gia, vị thế dẫn đầu về công nghệ và một tương lai năng lượng bền vững”, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết trong một tuyên bố trước hội nghị.
Các nguồn tin từ EU cho biết, nếu các cuộc đàm phán thành công, một tuyên bố chung sẽ được đưa ra, có thể được coi là một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ với các đồng minh, khi họ hợp tác với Mỹ để giảm thiểu rủi ro từ nhiều nơi khác thay vì liên tục chống lại các mối đe dọa thuế quan của ông Trump.
Bộ Ngoại giao Anh cho biết: “An ninh kinh tế của Anh song hành với an ninh quốc gia. Đó là lý do tại sao chúng tôi đang nỗ lực đảm bảo một chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu đa dạng - một bước quan trọng để đảm bảo tăng trưởng kinh tế ở Anh. Chúng tôi mong muốn tiếp tục các cuộc thảo luận quan trọng này với các đối tác chủ chốt”.
EU cũng dự kiến sẽ sử dụng hội nghị thượng đỉnh này để gây áp lực buộc Mỹ bãi bỏ thuế quan mới đối với các sản phẩm thép phái sinh toàn cầu, vốn sẽ dẫn đến các khoản thuế trừng phạt đối với hàm lượng thép trong các sản phẩm có chứa các thành phần thép, từ cửa nhôm và xe đạp đến máy duỗi tóc và tua bin gió ngoài khơi.
Danh sách thuế quan phái sinh đầu tiên được công bố vào tháng 8, sau khi ông Trump bắt tay thỏa thuận thuế quan với EU tại sân golf của ông ở Scotland vào tháng 7, nhưng trước tuyên bố chung về thỏa thuận vào cuối tháng 8.
Chính quyền ông Trump đã đe dọa sẽ đưa ra danh sách thứ hai gồm tới 700 sản phẩm vào tháng 1 này, nhưng danh sách này vẫn chưa xuất hiện, mang lại hy vọng cho EU và Anh rằng họ vẫn có thể đạt được mục tiêu của mình.
Một người trong nội bộ EU cho biết: “Chúng tôi đã phàn nàn rất nhiều”, trong khi một người khác nói: “Chúng tôi hy vọng họ sẽ xem xét điều này vì đó là sự vi phạm thỏa thuận hồi tháng 8”.
“Họ có thể lập luận rằng đợt đầu tiên được công bố giữa thời điểm đạt được thỏa thuận ở Scotland và tuyên bố chung của Mỹ-EU, nhưng đợt thứ hai là sự vi phạm thỏa thuận. Vấn đề ở đây là lòng tin. Bạn ký một thỏa thuận và bạn tin tưởng rằng nó sẽ được thực thi”, một nguồn tin từ EU cho biết. “Việc liên tục đe dọa áp đặt thêm thuế quan, dù là 10% vì vấn đề Greenland hay 200% đối với rượu champagne vì không ký vào hội đồng hòa bình, cần phải chấm dứt”.
Chính quyền Mỹ đã triệu tập các cuộc tham vấn đa phương kể từ tháng 10, khi họ đồng ý một thỏa thuận ngừng chiến thương mại kéo dài 12 tháng với Trung Quốc. Mỹ hy vọng Trung Quốc sẽ rút lại tuyên bố hạn chế xuất khẩu đất hiếm được đưa ra trong cuộc tranh chấp thuế quan leo thang giữa hai bên. Hy vọng đó càng tăng cao sau cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 4/2 vừa qua.
Các đất hiếm đã trở thành một trong những nguyên liệu thô thiết yếu nhất cho ngành sản xuất hiện đại, cần thiết để sản xuất mọi thứ từ điện thoại thông minh đến máy bay chiến đấu, từ tua bin gió đến loa âm thanh. Nguồn cung cấp nam châm vĩnh cửu của châu Âu, được làm từ đất hiếm có tính chất từ tính cao, gần như hoàn toàn đến từ Trung Quốc. Theo các quan chức cấp cao của Ủy ban châu Âu, EU sử dụng 20.000 tấn nam châm vĩnh cửu mỗi năm, trong đó 17.000 đến 18.000 tấn đến từ Trung Quốc và chỉ có 1.000 tấn đến từ EU.
Mỹ nêu sáng kiến thành lập khối khoáng sản chiến lược 
