Người xưa cho rằng, chứng chẩn thuộc thiếu âm quân hỏa, nên dịch sởi chỉ phát ra vào những năm Tý Ngọ (đầu năm), có khí thiếu âm quân hỏa tư thiên và Mão Dậu (cuối năm), có khí Thiếu âm quân hỏa tại tuyền. Riêng năm nay dịch sởi phát ra từ đầu năm ( từ tiết thanh minh ngày 6/3 năm Giáp Ngọ, tức ngày 5/4/2014) cho đến tiết Đại thử (ngày 27/6 âm lịch, tức 23/7/2014) dịch sẽ chấm dứt (theo thuyết vận khí bí điển - sách Hải thượng y tông tâm lĩnh). Như vậy điều kiện cần và đủ để phát sinh dịch sởi phải có 3 yếu tố:
- Yếu tố nội sinh: cơ địa của người bệnh phải bẩm thụ hỏa khí từ tinh cha huyết mẹ, cho nên một số người tiếp xúc trực tiếp vói người bị sởi dù nhiễm virus vẫn không phát bệnh.
- Thời tiết khí hậu năm đó phải có khí thiếu âm quân hỏa tác động. Tuy nhiên bệnh sởi có thể vẫn diễn ra rải rác không thành dịch bởi khí đó trong từng năm từng tháng từng mùa vẫn xuất hiện, nhưng không đồng bộ và trùng khí hỏa từ chủ vận đến khách vận và khách khí như năm nay (Giáp Ngọ 2014).
- Virus Morbillvirus- family Paramyxoviridae phải tồn tại trong môi trường và đủ một số lượng cần thiết mới tạo nên dịch được.
Phép chữa
Nguyên lý cơ bản để trị bệnh sởi: do bệnh sởi phát sinh bởi gốc đầu tiên là do hỏa khí nên không được dùng thuốc làm thiếu âm quân hỏa mạnh lên tuy có hàn lạnh cũng không được dùng quế chi, cô ca, hạt tiêu. Vì hỏa thiêu đốt hao tân dịch nên không được dùng những vị khô táo như thương truật, bán hạ.
Tuy đây là nhiệt khí nhưng lại là hỏa vô hình, và phần nhiều lại là hỏa vô căn, không tàng nạp về nguồn mệnh môn hỏa và đan điền được. Nguồn năng lượng gây sốt này được huy động từ chính nội môi, nội tạng của cơ thể để phản ứng chống lại virus nên cố gắng đừng làm hao tán bằng các thuốc hàn lương công phạt thái quá sẽ làm tổn hao nguyên khí vô tình làm giảm sức đề kháng, đặc biệt là các thuốc gây mát tỳ (tụy và lách) và phế ( phổi) như dấp cá, thạch cao, tri mẫu...
Chứng ban chẩn thuộc hỏa, tính hỏa bốc lên cho nên phát hiện ở đầu mặt. Nay chỉ hiện ra ở chân là dương khí đã tuyệt, âm huyết ngưng lại gọi là chứng “tử huyết ban” không chữa được. Đó đều là giả nhiệt của chứng “âm cực giống như dương” mà là do cái tội dùng nhầm thuốc hàn lương… Bởi vì cái hỏa vô hình sinh ra giả hỏa hữu hình nên phải dùng thuốc hữu hình mà điều trị để sinh ra thủy hỏa vô hình, Lẽ của tạo hóa đều là từ chỗ không (vô hình) mà có (hữu hình). Phàm những cái hữu hình đều không phải là thực cả, tại sao mỗi khi thấy nóng dữ có nốt đỏ, đã cho ngay là hiện tượng chân thực hữu hình (hỏa nhiệt) mà dùng thuốc (hàn lương) công phạt đến nỗi biến sinh trăm chứng trách sao khỏi chết được.
Như vậy về phép chữa bệnh sởi cần chú ý 4 điểm sau:
1) Chỉ tạm thời dùng thuốc thanh nhiệt, hạ nhiệt khi sốt cao quá ngưỡng chịu đựng của bệnh nhân, bởi sốt là phản ứng chống virus của cơ thể người bệnh. Cho uống thuốc hạ nhiệt để phòng phản ứng chống bệnh thái quá mà thôi.
2) Khi cho uống nước cần phải làm ấm lên tối thiểu bằng thân nhiệt của người bình thường 37 độ C - không được cho bệnh nhân uống nước lạnh sẽ ngăn nhiệt độc ở trong sẽ gây biến chứng nguy hiểm.
3) Kiêng ăn những chất tanh, sống, lạnh, cay, hăng, và đi ra gió lạnh, làm cho da bít lấp lại, độc khí sẽ uất át mà chạy vào mọc trong phổi và ruột, sẽ khó mà cứu vãn được.
4) Để chữa vào gốc bệnh, làm tăng sức đề kháng của cơ thể: tốt nhất sau khi dùng thuốc khai thông cho độc sởi phát ra như bài “thăng ma cát căn thang gia giảm”, sau đó kíp bổ như phương “toàn chân nhất khí thang” (tùy cơ địa của từng người mà gia giảm cho thích hợp). Đặc biệt phải trọng dụng phương thuốc dẫn hỏa quy nguyên (về nguồn) như lục vị, bát vị (tùy cơ địa từng người) mà vận dụng để vừa hạ sốt (do thu hỏa về nguồn) vừa tiết kiệm nguồn năng lượng (nguyên khí) đó để tăng sức đề kháng thì nhất định sẽ bảo vệ được sinh mạng con người.
Nếu làm được như vậy, tuy có dịch sởi xảy ra cũng hiếm có trường hợp biến chứng đáng tiếc!
Phương thuốc:
Riêng về hạt mùi: Lãn ông tiên sinh nói “Phải nhận xem tà độc thịnh hay suy, thời tiết nóng hay lạnh, mùa đông thì nên ấm, mùa hè thì nên mát, tức như cây mùi, tính nó hơi tân ôn, tuy là vị cốt yếu chữa chứng chẩn, song lúc mùa hè cũng nên kiêng kỵ”. Về nguyên lý cơ bản có thể nói ra được, còn phương thuốc hay lại tùy cơ địa, mức độ diễn biến lâm sàng của từng bệnh nhân cụ thể, và sự biến đổi từng ngày của thời tiết khí hậu mà thông biến cho thích hợp.
Phòng bệnh:
Bộ Y tế đã thông báo 18 điều cần biết để phòng chống bệnh sởi. Riêng đông y có thêm một đặc thù bổ sung, xin các độc giả tham khảo:
Bệnh sởi chủ yếu gây ra ở những cơ địa đặc thù tâm thận bất giao, hỏa không tàng nạp được, đọng lại ở tỳ, tích nhiệt ở tâm, xông lên phế, nên thanh nhiệt chỉ chữa ngọn tạm thời, nếu dùng lâu dài sẽ mất hết nguyên khí. Thuốc chính để chữa lại là các bài cam ôn (ngọt ấm). Dùng loại thuốc này, nhỡ chưa đúng còn có cơ hội sửa được, nếu dùng thuốc hàn lương công phạt thái quá nếu sai sẽ trở tay không kịp. Biết dùng đúng hai bài thuốc lục vị bát vị mà gia giảm cho hợp với cơ địa từng người thì việc phòng bệnh sẽ rất tốt. Khi bệnh đã khỏi, biết người đó âm hư hay dương hư mà dùng cho chính xác thì sức khỏe sẽ hồi phục nhanh chóng. Nhưng hai loại thuốc đó phải được bào chế đúng cách, đúng vị thuốc, không được thay thế, đúng tỉ lệ hàm lượng thì mới có công hiệu
