Philippines chuyển hướng trong quan hệ với siêu cường

Sự hiện diện và hoạt động ngày càng tăng của Trung Quốc ở Biển Đông có lẽ là động lực chính để Philippines quyết định tạm hoãn việc chấm dứt Thỏa thuận Các Lực lượng Thăm viếng (VFA) kéo dài 20 năm với Mỹ.

Điều chỉnh “chọn lọc”

Động thái này của Philippines diễn ra trong bối cảnh rõ ràng Manila thời gian qua cũng không có “thiện cảm” với Washington. Điều này cũng cho thấy mối quan hệ của Manila với Bắc Kinh đang tồn tại không ít bất đồng. Trung Quốc có thể đẩy Philippines lại gần hơn với Mỹ. Ngoại trưởng Teodoro Locsin ngày 3-6 cho biết Philippines sẽ kéo dài thời hạn VFA ít nhất là tới cuối năm nay.

Theo nhà ngoại giao hàng đầu của Philippines, “những căng thẳng leo thang giữa các cường quốc” tại châu Á đã thúc đẩy chính phủ Manila giữ lại hiệp ước.

Từ khi lên nắm quyền, Tổng thống Duterte đã khiến các nhà lãnh đạo thế giới và chính người dân trong nước ngạc nhiên khi theo đuổi một chính sách thân thiện mới với Bắc Kinh. Trung Quốc đáp lại với lời hứa viện trợ nhiều tỷ USD và đầu tư. Tháng trước, Trung Quốc đã chuyển tới Philippines 150.000 bộ xét nghiệm COVID-19 và 70.000 khẩu trang N95.

Trong khi đó, Tổng thống Duterte cũng không ngừng tìm cách chống lại ảnh hưởng của Mỹ ở trong nước. Ông bác bỏ những chỉ trích của Mỹ về chiến dịch bài trừ ma túy của Philippines và phản đối việc Mỹ từ chối cấp thị thực cho cựu tư lệnh cảnh sát Ronald dela Rosa, hiện là một nhà lập pháp và là nhân vật chính trong chiến dịch bài trừ ma túy gây nhiều tranh cãi của Manila.

Tuy nhiên, theo giáo sư Alexander Huan, chuyên nghiên cứu các vấn đề chiến lược tại Đại học Tamkang (Đài Loan), Tổng thống Duterte vẫn tin vào quân đội Mỹ. Nếu VFA chấm dứt, quân đội Mỹ chỉ có thể vào Philippines khi được cấp phép đặc biệt. Phó giáo sư chuyên ngành chính trị và nghiên cứu quốc tế tại Đại học Cơ đốc quốc tế (Tokyo) Stephen Nagy cho rằng Philippines có thể gia hạn thỏa thuận như một công cụ thương thuyết. Ông bình luận: “Tổng thống Duterte có thể yêu cầu quân đội Mỹ huấn luyện thêm hay mang theo một số khí tài khi ghé thăm”.

Philippines hoãn chấm dứt VFA.
Philippines hoãn chấm dứt VFA.

Trong năm 2018, Philippines đã bắt đầu kêu gọi xem xét lại Hiệp ước phòng thủ chung (MDT) được ký kết năm 1951, nền tảng của liên minh kéo dài 7 thập niên với Mỹ. VFA, có hiệu lực năm 1999, được ví như chiếc mỏ neo của Hiệp ước MDT. Việc Trung Quốc gia tăng những hoạt động phi pháp tại Biển Đông làm dấy lên những nhiệm vụ cấp bách phải giữ ổn định cho khu vực này. Có thể, đó cũng là lý do vì sao tổng thống tiếp tục “mặn mà” với VFA.

Richard Heydarian, học giả chuyên nghiên cứu các vấn đề chính sách đối ngoại của Philippines, cho rằng dù Manila tỏ ra khá mập mờ về nguyên nhân dẫn đến động thái nồng ấm trong quan hệ với Trung Quốc, song “rõ ràng” sự hung hăng của quốc gia này ở Biển Đông là một nhân tố thúc đẩy mạnh mẽ. Ông nói: “Tôi cho rằng Tổng thống Duterte đang tìm mọi cách để điều chỉnh mối quan hệ của Philippines không chỉ với Mỹ mà còn với cả Trung Quốc...

Song, hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông, đặc biệt là trong giai đoạn dịch bệnh, đã khiến nhiều quốc gia thất vọng và thậm chí là tác động tiêu cực tới việc Mỹ duy trì sự hiện diện quân sự trong khu vực”. Theo học giả này, “Tổng thống Duterte nhận ra rằng việc dựa vào những mối quan hệ đồng minh cũ, dù nó không hoàn hảo như thế nào đi chăng nữa, vẫn tốt hơn là để Trung Quốc hoành hành tại Biển Đông, Philippines không đủ sức tự răn đe tham vọng của Trung Quốc”.

Nhưng không dễ dàng

Thế nhưng, tiếp tục “mặn mà” với Mỹ cũng không phải dễ dàng với Philippines. Những yêu cầu đáng lo ngại của Tổng thống Donald Trump đối với các đồng minh có thể làm giảm kỳ vọng của Philippines về một sự cài đặt lại tích cực trong mối quan hệ này.

Nếu các đồng minh Thái Bình Dương và NATO có khả năng hơn đang được yêu cầu tăng đáng kể chi tiêu quốc phòng, làm thế nào để Philippines có thể đáp ứng được những yêu cầu từ phía Mỹ? Trước đây, khi thông báo chấm dứt VFA được gửi đi, phản ứng ngay lập tức của Tổng thống Trump là “nó sẽ tiết kiệm rất nhiều tiền”, điều này cho thấy Mỹ cũng không quá đánh giá cao quan hệ đồng minh Mỹ-Philippines.

Theo quyết định ban đầu của Tổng thống Duterte, VFA sẽ chính thức bị hủy vào tháng 8-2020. Tuy nhiên, giờ đây, chính quyền ông Duterte đã quyết định trì hoãn quá trình này. Trong thư gửi Đại sứ quán Mỹ, Chính phủ Philippines đã khẳng định rõ ràng rằng việc tạm hoãn quyết định đó có thể kéo dài sang năm 2021. Với việc Tổng thống Duterte dự kiến sẽ rời nhiệm sở vào năm 2022, điều này có nghĩa là VFA gần như chắc chắn vẫn còn hiệu lực.

VFA còn tồn tại sẽ tạo điều kiện cho Mỹ nhanh chóng triển khai lực lượng đặc nhiệm và máy bay không người lái để hỗ trợ các chiến dịch chống khủng bố và an ninh nội địa của Philippines. Do lực lượng vũ trang Philippines đang bị quá tải, vừa quản lý các trạm kiểm soát, vừa thực thi các biện pháp giãn cách xã hội trên khắp đất nước nên các phiến quân và các nhóm khủng bố đã giành được chỗ đứng ở các vùng ngoại vi đầy bất ổn của đất nước.

Vừa qua, hai bên đã nỗ lực cứu vãn VFA, thế nhưng cả hai đã quá tập trung đối phó với đại dịch, cho nên không có nhiều ý tưởng về quản lý liên minh. Và những hạn chế đi lại đã lấy đi cơ hội cho các cuộc họp cấp cao. Việc đình chỉ 6 tháng mới của quá trình chấm dứt VFA cho phép hai bên có thời gian để giải quyết các rào cản chính trị trong nước và tiến đến bàn đàm phán với trọng tâm và các nguồn lực cần thiết.

Những diễn biến trong nước ở Philippines cũng được cho là nhân tố khiến Philippines muốn cứu vãn VFA. Một số nhà lập pháp đã thách thức quyết định đơn phương của Tổng thống Duterte bãi bỏ VFA mà không cần Thượng viện chấp thuận. Các thượng nghị sĩ đã đệ đơn kiến nghị lên Tòa án Tối cao, có thể gây ra một cuộc khủng hoảng hiến pháp.

Hà Phương (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.