Ngành công nghiệp khai khoáng đang phải đối mặt với thực trạng tham nhũng do thiếu công khai, minh bạch thông tin, trong khi đó Nhà nước thất thu thuế tài nguyên. Đó là những thông tin được đưa ra tại buổi đối thoại về “Sáng kiến minh bạch trong ngành công nghiệp khai khoáng” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Liên minh Khoáng sản Việt Nam tổ chức ngày 6/12.
Ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc Văn phòng phát triển doanh nghiệp bền vững (VCCI) cho biết: Việt Nam được đánh giá là quốc gia có tiềm năng lớn về khoáng sản với hơn 60 loại khoáng sản tại hơn 5.000 mỏ, điểm quặng, trong đó có một số loại có trữ lượng lớn như bô – xít, titan, than, đất hiếm, dầu mỏ, khí thiên nhiên… Hiện ngành khai khoáng đang đóng góp 11% GDP, 25% ngân sách Nhà nước và tạo việc làm cho hơn 400.000 lao động. Tuy nhiên, ngành công nghiệp khai khoáng của Việt Nam hiện nay cũng bộc lộ nhiều hạn chế như hiệu quả kinh tế thấp, tỉ lệ thất thoát tài nguyên cao, Nhà nước thất thu thuế, tác động môi trường xấu, thiếu minh bạch, công bằng trong chia sẻ lợi ích…
Ông Phạm Quang Tú, Phó Viện trưởng Viện Tư vấn phát triển (CODE) cũng cho rằng, năng lực quản trị tài nguyên của Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, khiến rủi ro tham nhũng có thể xảy ra trong bất cứ giai đoạn nào của ngành khai khoáng. Trước đây, việc cấp phép khai thác không thông qua đấu giá nên nảy sinh cơ chế xin – cho, phát sinh tham nhũng lớn. Nhà nước bị thất thu thuế khi chỉ thu thuế dựa trên sản lượng do chính doanh nghiệp khai báo. Trên thực tế, doanh nghiệp thường khai báo thấp hơn sản lượng khai thác thực tế hoặc khai báo gian lận.
Điển hình như tỉnh Điện Biên, ngân sách địa phương chỉ thu được gần 3 tỉ đồng tiền thuế trong khi có tới gần 90 mỏ được cấp phép. Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế, trong năm 2012, chỉ số nhận thức tham nhũng của Việt Nam chỉ đạt 31/100
