Phát huy nghệ thuật truyền thống nhìn từ Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch

Sau 10 ngày diễn ra liên tục từ 17 – 26/11 tại Hà Nội, Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2025 đã khép lại bằng một mùa giải bội thu, với 2 Huy chương Vàng, 3 Huy chương Bạc cho vở diễn; 18 Huy chương Vàng, 34 Huy chương Bạc cho diễn viên; các giải Xuất sắc cho Tác giả Kịch bản, Đạo diễn, Âm nhạc, Họa sĩ thiết kế trang trí sân khấu.

Tuy nhiên, từ liên hoan cũng cho thấy không ít vấn đề mà có lẽ không chỉ với riêng nghệ thuật Tuồng và Dân ca kịch.

Nỗ lực vượt khó, vượt mưa lũ để gìn giữ nghệ thuật truyền thống

Hội tụ đội ngũ hùng hậu với khoảng 1.000 nghệ sĩ, diễn viên của 10 đơn vị nghệ thuật, liên hoan mang đến với khán giả 14 vở diễn (gồm 8 vở Tuồng, 6 vở Dân ca các thể loại).

Như nhận định của Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông thì mỗi vở diễn, mỗi vai diễn không chỉ thể hiện năng lực nghề nghiệp mà còn là kết tinh của tình yêu nghề, của khát vọng tiếp nối truyền thống, đổi mới phương thức biểu đạt để phù hợp với nhu cầu thưởng thức ngày càng cao của công chúng trong bối cảnh mới.

Những tràng pháo tay nồng nhiệt, những khoảnh khắc xúc động của liên hoan sẽ tiếp tục là động lực để đội ngũ nghệ sĩ thêm tự tin, bền bỉ và sáng tạo hơn nữa. Mỗi tác phẩm, mỗi nhân vật sân khấu là minh chứng sinh động cho tinh thần kiên trì gìn giữ hồn cốt dân tộc trong bối cảnh hội nhập và phát triển.

nghe thuat truyen thong 1.jpg -0
Các nghệ sĩ hạnh phúc đón nhận giải thưởng của mùa liên hoan năm 2025.

Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật, NSND Lê Tiến Thọ cũng cho rằng, các vở diễn tham gia liên hoan năm nay có đề tài phong phú, đa dạng và là những bông hoa nghệ thuật tươi đẹp, giúp khán giả hiểu và thêm yêu sân khấu Tuồng và Dân ca trong thời kỳ bước vào kỷ nguyên mới. Các nghệ sĩ đã khắc phục các khó khăn để phát huy, thể hiện thật tốt hình tượng nhân vật, giữ được bản sắc nghệ thuật, thực hiện quy chế giải thưởng đã đề ra.

Đáng chú ý, các đơn vị nghệ thuật sân khấu ở miền Trung từ Huế trở vào tới Nha Trang vừa trải qua trận lũ lụt vượt mốc lịch sử, phải khẩn trương vì tập luyện để đến với liên hoan. Sau đêm diễn, các nghệ sĩ phải trở về ngay miền Trung với lo âu cho người thân vì mưa lũ. Vì vậy, khi nghệ sĩ vượt khó khăn đến với liên hoan đã xứng đáng đoạt giải - giải thưởng cho lòng yêu nghề.

Về kịch bản, tác giả trong liên hoan có nhiều kinh nghiệm trong sáng tác, có hiểu biết về loại hình. Nhiều tác giả chuyển thể có nghề nên xử lý làn điệu đa dạng trong tình huống, hoàn cảnh, trong giải quyết mâu thuẫn, xung đột, xây dựng được trò diễn.

Nhiều nghệ sĩ biểu diễn thành công, tạo ấn tượng cho bạn nghề và khán giả yêu nghệ thuật. Nhiều động tác vũ đạo, những làn điệu khó trong nghệ thuật Tuồng và Dân ca, các nghệ sĩ đều thể hiện thuần thục, giữ được nét cơ bản và thắp lên ngọn lửa thăng hoa, truyền cảm. Nếu tác giả, đạo diễn biết tạo tích, tạo trò, phát huy được sở trường của loại hình nghệ thuật, các nghệ sĩ, diễn viên đều biểu diễn thăng hoa.

Qua Liên hoan những lớp Tuồng, lớp Dân ca trong một số tiết mục đã tạo nên ấn tượng như lớp Tuồng “Khúc Thừa Mỹ tự sự” trong vở “Lửa cháy thành Phiên Ngung”, lớp “Hồ Quý Ly thất thế” trong vở “Nhìn lại một vương triều”, lớp “Nguyễn Trung Trực quỳ lạy mẹ” trong vở “Anh hùng”, lớp “Điểm Bích tán Huyền Quang” trong vở “Cung phi Điểm Bích”…

Nhưng vẫn còn nhiều điểm đáng tiếc

Tuy nhiên, NSND Lê Tiến Thọ cũng cho rằng có khá nhiều điểm đáng tiếc. Có những kịch bản, tác giả nói thay nhân vật hay đặt vấn đề ra nhưng không giải quyết tới nơi tới chốn. Tác giả và tác giả chuyển thể chưa kết hợp nhuần nhuyễn 3 yếu tố của kết cấu kịch bản Tuồng - Dân ca kịch đó là “tự sự - kịch tính - trữ tình”.

Có đạo diễn dàn dựng nhiều tác phẩm nên dễ bị trùng lặp. Có đạo diễn tham gia nhiều chức danh, có đạo diễn chưa nắm được hết quy định về tính ước lệ cho nên sân khấu trang trí nhiều bục bệ, diễn viên đi hia cong, lên xuống gặp khó khăn. Nhiều tiết mục họa sĩ chưa quan tâm tới mỹ thuật đặc trưng của các thời kỳ, vì vậy, đạo diễn, họa sĩ cho nhân vật nữ thời Lý, Trần đội khăn vành dây…

Có đạo diễn khai thác những trò diễn truyền thống đưa vào vở lịch sử không biết chọn lọc, gây phản cảm. Có những đạo diễn lấy cảnh trí để che lấp nghệ thuật biểu diễn như cho diễn viên chui vào phông màn, hay đứng đằng sau cảnh cứng chỉ hở nửa mặt; tả cái chết bằng cách treo cái áo từ trên cao hạ xuống,… nên không có đất cho diễn viên phô diễn. Trang trí sân khấu, hình ảnh màn hình LED và trang trí cách điệu trên sân khấu không ăn nhập vào nhau. Nhiều vở diễn đưa ca khúc vào làm phá đi làn điệu của Tuồng và Dân ca.

nghe thuat truyen thong 2.jpg -1
Nghệ sĩ biểu diễn trong Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch năm 2025.

NSND Lê Tiến Thọ còn thẳng thắn chỉ ra rằng, mục đích của liên hoan là đi săn tìm huy chương để phong danh hiệu. Bất chấp về cấu trúc, về chủ đề, Giám đốc, chỉ đạo nghệ thuật, tác giả, đạo diễn phải cho diễn viên có thời gian xuất hiện trong vở diễn. Vì vậy, có những vai thừa trong kết cấu. Kịch bản có những lớp diễn chỉ chú tâm khai thác hát để khoe giọng. Vở diễn đã vượt quá thời gian quy định.

Ông cũng cho rằng, để có những mùa liên hoan tiếp theo thành công hơn, nâng cao chất lượng, phát huy những giá trị nghệ thuật Tuồng và Dân ca phục vụ nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của nhân dân, Cục Nghệ thuật biểu diễn nên lên kế hoạch cụ thể, thông báo cho các đơn vị để chuẩn bị kịch bản, đạo diễn, ê kíp sáng tạo. Tránh trường hợp một tác giả, đạo diễn, ê kíp sáng tạo có nhiều tác phẩm trong Liên hoan làm giảm chất lượng nghệ thuật.

Cục Nghệ thuật Biểu diễn cần tổ chức đoàn nghệ sĩ có nghề tới xem, góp ý trước khi đơn vị tham gia liên hoan. Những đơn vị có chất lượng nghệ thuật không đảm bảo sẽ không được triệu tập tham gia. Sau liên hoan, Cục Nghệ thuật Biểu diễn kết hợp với các cơ quan chức năng tổ chức hội thảo đánh giá chất lượng nghệ thuật, góp ý chỉnh sửa Quy chế tổ chức, Quy chế giải thưởng, Hội đồng Nghệ thuật để hạn chế những bất cập, tìm giải pháp để nâng cao chất lượng nghệ thuật.

Cũng theo NSND Lê Tiến Thọ, với bất kỳ liên hoan nào thì Hội đồng Nghệ thuật cần có tiếng nói khách quan, trung thực để góp phần cho nghệ thuật phát triển; phải biết cái khó, cái khổ của sáng tạo, của nghệ thuật sân khấu truyền thống trong giai đoạn hiện nay và không tư lợi cá nhân, không để mang tiếng tiêu cực trong việc chạy Huy chương.

Lan – Hoa

Các tin khác

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Gần đây, cụm từ thường được nhắc đến là “nền kinh tế chú ý”. Nghĩa là sự sống còn đều nằm trong chữ “chú ý”. Trong kỹ thuật truyền thông, yếu tố tạo sự thu hút được công chúng trong ít nhất 3 giây được gọi là hook, nghĩa là cái móc tâm trí. Bìa báo được ví như mặt tiền của một gian hàng. Vậy đưa hình ảnh gì ra mặt tiền gây chú ý là một quyết định có tính thành - bại.

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam hiện đại, văn học Công an nhân dân là một dòng chảy quan trọng, có tính thống nhất và xuyên suốt, gắn liền mật thiết với sự ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an trong công cuộc bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Sự đặc thù về “độ khó” của đề tài này vừa là thách thức, đồng thời cũng là cơ hội rộng mở cho các nhà văn cả trong và ngoài ngành dấn thân sáng tạo.

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Để bổ sung đầy đủ hơn các giai đoạn lịch sử, sự kiện, chiến công của tập thể, cá nhân tiêu biểu, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa gửi thư ngỏ, mong muốn các đồng chí nguyên lãnh đạo Công an tỉnh, Công an các đơn vị, địa phương, các thế hệ cán bộ - chiến sĩ Công an cùng nhân dân hiến tặng, tài liệu, hiện vật, kỷ vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh.

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Trong không gian linh thiêng của Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) - nơi từng chứng kiến bao dấu tích lịch sử - chương trình giao lưu nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Khúc tri ân” do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức đã diễn ra đầy xúc động.

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI đang tạo ra một nguồn cung nội dung khổng lồ với chi phí sản xuất thấp, có sức hút lớn đối với người xem. Nhưng khi tốc độ, số lượng phim sản xuất không tỷ lệ thuận với chất lượng và quá nhiều sản phẩm đơn giản, lặp lại, thiếu giá trị tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi người xem thì một “màng lọc” đủ hiệu quả là bài toán cấp thiết.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.