Đó là khẳng định của Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội vào ngày 21/12, tại hội thảo khoa học “Báo cáo sơ bộ kết quả khai quật thăm dò Khu vực chính điện Kính Thiên năm 2023 và Kết quả khai quật, nghiên cứu từ năm 2011 đến nay tại Hoàng Thành Thăng Long”.
Nhiều tư liệu mới mang tính xác thực cao
Từ năm 2011 đến nay, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội đã phối hợp với Viện Khảo cổ học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) và Hội Khảo cổ học Việt Nam tiến hành khai quật nghiên cứu khảo cổ học khu vực Trung tâm (khu vực Chính điện Kính Thiên) với tổng diện tích khoảng hơn 10.000m2. Những cuộc khai quật đã thu được kết quả to lớn trong việc tìm hiểu các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản Thế giới Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội, đồng thời thu được nhiều tư liệu mới mang tính xác thực cao góp phần nghiên cứu và khôi phục Chính điện Kính Thiên.
Kết quả khai quật đã xác định được hệ thống di tích, di vật phong phú và bước đầu xác định được một phần kết cấu kiến trúc khu vực Chính điện Kính Thiên thời Lê sơ (thế kỷ XV - đầu thế kỷ XVI) và thời Lê Trung hưng (thế kỷ XVII-XVIII) gồm có Chính điện Kính Thiên, Ngự đạo, sân Đại Triều, cổng, tường vây và hành lang bao quanh.
Năm 2023, Ban tổ chức tiến hành khai quật thăm dò tại khu vực phía Đông - Bắc di tích nền điện Kính Thiên với tổng diện tích hơn 1.000m2 tại 3 vị trí : Cục Tác chiến, nền điện Kính Thiên và Hậu Lâu. Kết quả, tại hố khai quật tại mặt bắc nhà Cục Tác chiến đã xuất lộ một số mảng sân Đan Trì, dấu tích Ngự đạo, móng nền kiến trúc thời Lý. Vị trí phía nam Hậu Lâu đã xuất lộ 2 lớp kiến trúc thời Lê Trung hưng, (thế kỷ XVII - XVIII) và Lê sơ (thế kỷ XV - XVI). Thời Lê Trung hưng, thời Trần (thế kỷ XIII- XIV) gồm có đường đi, nền gạch, móng cột, móng bó nền… Các dấu tích trên có mối quan hệ với các dấu tích đã khai quật năm 2021, liên quan đến các cung điện của nhiều thời kỳ ở khu vực này.
Tại vị trí trên nền điện Kính Thiên, các hố khai quật thăm dò đã xuất lộ dấu vết kiến trúc thời Nguyễn (thế kỷ XIX - XX), thời Lê Trung hưng (thế kỷ XVII - XVIII) và thời Lê sơ (thế kỷ XV - XVI). Về cơ bản, cuộc khai quật đã cung cấp hai thông tin quan trọng là cấu trúc và mặt bằng nền móng của chính điện Kính Thiên thời Lê và thời Lê Trung hưng, thế kỷ XVII - XVIII. Bên cạnh các dấu tích kiến trúc, cuộc khai quật cũng thu được nhiều loại hình di vật gạch, ngói, gốm men, gốm sành liên quan đến quá trình phát triển kiến trúc và đời sống Hoàng cung nơi đây.
Diễn giải di sản, hướng tới phục dựng Chính điện Kính Thiên
Theo PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam, khảo cổ học tại khu vực nền điện Kính Thiên năm 2023 đã thu được những kết quả vô cùng quan trọng. Đó là địa tầng nền điện dày trên 3m với các lớp văn hóa liên tục từ thời Nguyễn đến thời Lê sơ. Trong tầng văn hóa có một phần dấu tích của điện Long Thiên thời Nguyễn và điện Kính Thiên thời Lê đã được xác định. Điều này cho thấy, các dấu tích chính điện còn được bảo lưu rất tốt dưới lòng đất.
Để phát huy giá trị di tích, dịp này, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội đã phối hợp với viện Khảo cổ học lựa chọn 2 hố khai quật tiêu biểu, phản ánh chân xác và sinh động dấu tích của tòa Chính điện Kính Thiên thời Lê để trưng bày tại chỗ và tổ chức trưng bày hình ảnh “Kết quả nghiên cứu khảo cổ học thời Lê tại Khu Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long - Hà Nội từ 2011 đến nay”. Ban tổ chức khẳng định, đây là trưng bày nghiên cứu có tính hệ thống, đề cao tính chân xác từ các di tích, di vật kết hợp diễn giải bằng hình ảnh 2D, 3D, trưng bày thể hiện 3 vấn đề chính: Bố cục trục trung tâm và không gian điện Kính Thiên; cấu trúc mặt bằng điện Kính Thiên thời Lê; các di vật tiêu biểu diễn giải kiến trúc cung điện trong khu vực Trung tâm.
Trong thời gian tới, Ban tổ chức sẽ xây dựng “Chiến lược khảo cổ học tại khu vực Trục Trung tâm Hoàng thành Thăng Long” trong đó trọng tâm là Chính điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên; nghiên cứu khu vực Nội điện (phía sau điện Kính Thiên) nơi làm việc hàng ngày của nhà vua. Dự kiến, các kết quả nghiên cứu này sẽ góp phần quan trọng cung cấp căn cứ xác thực cho chiến lược diễn giải di sản và hướng tới phục dựng Chính điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên.
Thực hiện các bước đầu tiên trong lộ trình khôi phục không gian chính điện Kính Thiên 
Nghiên cứu phương án khôi phục không gian Điện Kính Thiên 
