Theo Nghị định 71/2012-NĐ/CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong giao thông đường bộ, kể từ ngày 1/7/2013, các phương tiện vận tải theo diện bắt buộc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (còn gọi là hộp đen) nếu không lắp hay lắp nhưng hoạt động không đúng quy định thì bị phạt 2 - 3 triệu và tước bằng lái xe 30 ngày. Tuy nhiên, đến nay, chỉ sau 1 tuần thực hiện, nhiều doanh nghiệp vận tải nhập nhằng sử dụng các hộp đen không đủ tiêu chuẩn, thậm chí chủ động “móc ngoặc”, “bắt tay” nhà cung cấp để “cắt xén” linh phụ kiện… Đại diện Bộ GTVT tuyên bố, sẽ xử lý nghiêm đơn vị cố tình vi phạm.
Kết quả kiểm tra các đơn vị cung ứng, các xe nằm trong diện bắt buộc tại các bến xe Hà Nội mà lực lượng chức năng đã thực hiện trong 1 tuần đầu tiên của tháng 7. Theo đó, Bộ Giao thông Vận tải vừa có quyết định rút giấy chứng nhận hợp quy của 8 nhà cung cấp có nhiều sản phẩm không đạt chất lượng, đồng thời cũng yêu cầu các đơn vị khác còn khiếm khuyết, phải nhanh chóng khắc phục các tồn tại.
Đó là các đơn vị: Công ty Viễn thông Vạn Xuân; Công ty cổ phần Đầu tư phát triển công nghệ Sao Việt; Công ty TNHH Thiết bị và công nghệ tự động Tân Á Châu; Công ty cổ phần Công nghệ thông tin C.S.S.E; Công ty TNHH Viễn thông Tít; Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Xuân Phi; doanh nghiệp tư nhân sản xuất - thương mại T.H.V; Công ty CP Định vị Việt.
Trên thực tế, đến thời điểm này, Bộ Giao thông Vận tải đã cấp giấy chứng nhận hợp quy cho 52 nhà sản xuất, được phép cung cấp hộp đen trên địa bàn cả nước. Tuy nhiên, thực tế lắp đặt tại một số doanh nghiệp sản xuất cho thấy, không phải thiết bị hộp đen nào được cấp giấy chứng nhận hợp quy cũng đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo bộ quy chuẩn đã đề ra.
Dẫn chứng, trong tháng 4 vừa qua, đoàn thanh tra Bộ đã phát hiện thiết bị của Công ty cổ phần Công nghệ trực tuyến Skysoft không có dấu hợp quy, không nhập được tên lái xe, không trích xuất được đầy đủ thông tin bắt buộc, bị cắt xén linh kiện, rút nguồn điện, nhưng đèn vẫn báo... Thậm chí, thiết bị của Skysoft không có màn hình theo mẫu đăng ký với Bộ Giao thông nhưng nhà sản xuất lại cấp cho khách hàng giấy chứng nhận hợp quy để hợp thức hóa các thiết bị.
Đáng chú ý hơn nữa, kiểm tra tại Bến xe Giáp Bát vào ngày 3/7 cho thấy, Skysoft vẫn ngang nhiên tiếp tục lắp đặt cho đơn vị vận tải thiết bị gắn mác hợp quy, nhưng sai hoàn toàn so với quy chuẩn đã đăng ký lên Bộ Giao thông Vận tải. Cụ thể, quan sát ngẫu nhiên xe khách các hãng Hoàng Long BKS 16L.8772 (Thái Bình - Hà Nội), 2 nhà xe Hào Hương BKS 36M-4660, Hùng Cường BKS 29B-053.68 (Thanh Hóa - Hà Nội) đều phát hiện sai phạm Skysoft sản xuất thiết bị NAVIBOX X3 lắp đặt cho các doanh nghiệp vận tải khác hẳn so với mẫu mà công ty này đã đăng ký với Bộ Giao thông Vận tải như không có màn hình hiển thị, mà “hô biến” bằng một cục linh kiện có giá thành rẻ hơn rất nhiều để “qua mặt” lực lượng thanh kiểm tra.
Theo ông Bùi Danh Liên, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội, các doanh nghiệp vận tải ký hợp đồng với các doanh nghiệp lắp đặt GPS được Bộ cấp giấy chứng nhận thiết bị hợp chuẩn, nhưng đại đa số doanh nghiệp vận tải không biết “Quy định kỹ thuật” được quy định tại Thông tư 08/2011/TT-BGTVT, nên khi nghiệm thu không giám sát được chất lượng của hộp đen.
“Một số doanh nghiệp vận tải chủ động bắt tay nhà cung cấp để lắp thiết bị đối phó, “cắt xén” linh phụ kiện, đồng thời thị trường hộp đen đang “nhiễu” với nhiều sản phẩm mới cung cấp, chưa kiểm chứng được chất lượng,” ông Liên nhấn mạnh. Dẫn chứng, khi được hỏi về các chi tiết về quản lý hệ thống thiết bị hộp đen, những lái xe của các doanh nghiệp nêu trên cũng không biết được tính năng cảnh báo khi vượt quá tốc độ, hộp đen phát cảnh báo, thì lái xe lại yêu cầu đơn vị lắp đặt cắt tiếng kêu, vì gây điếc tai, khó chịu…
Song về phía Thanh tra Bộ GTVT, ông Thạch Như Sỹ, Phó Chánh Thanh tra Bộ Giao thông Vận tải cho rằng, thiết bị lỗi là do cả đơn vị cung cấp lẫn doanh nghiệp vận tải. “Hiện một thiết bị tiêu chuẩn có giá khoảng 7 đến 8 triệu đồng. Tuy nhiên, để hạ giá thành, chi phí, cả nhà cung cấp và đơn vị lắp đặt sử dụng đã “móc ngoặc” với nhau bỏ đi một số chi tiết”, ông Sỹ khẳng định. Vấn đề dư luận quan tâm là những hiện tượng tiêu cực như trên, Bộ GTVT xử lý như thế nào?
