Nhiều mặt hàng liên quan đến sức khỏe, tính mạng của con người đang bị làm giả, làm nhái khiến người tiêu dùng lo ngại, cơ quan chức năng đau đầu. Công nghệ làm giả hiện rất tinh vi, giống hàng thật tới 95%. Theo Cục Sở hữu trí tuệ, những hàng hoá càng có thương hiệu, tên tuổi thì càng bị làm giả, làm nhái. Từ ngày 29/11 đến hết Tết Nguyên đán, lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) Hà Nội sẽ đồng loạt tổ chức ra quân kiểm tra hàng hóa vi phạm quyền sở hữu công nghiệp ở Thủ đô.
Coi chừng hàng gắn mác "xách tay"
Có lẽ, dễ nhận ra nhất hiện nay các vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) diễn ra nhiều trong nhóm mặt hàng thời trang. Tại một cửa hàng bán túi thời trang trên phố Hàng Bông, Hà Nội một chiếc túi Louis Vuitton được chủ hàng ra giá 1,6 triệu đồng. Cũng theo giải thích của chủ hàng thì đây là hàng xách tay từ Hồng Kông, hàng nhái "nước 1" nên giá như vậy.
Nếu khách mua hàng nhái "nước 2", "nước 3" thì giá rẻ hơn. Sang một cửa hàng thời trang tại phố Hàng Gà, chúng tôi cũng vào hỏi mua một chiếc áo khoác của hãng Burberry với giá 900.000 đồng. Khi thắc mắc chiếc áo này của hãng sao lại rẻ như vậy, nhân viên bán hàng cho hay: "Quần áo ở đây đều là hàng xách tay từ Hồng Kông nên bán hữu nghị".
Bên cạnh mặt hàng thời trang, mặt hàng mỹ phẩm nhái theo các nhãn hiệu cao cấp cũng đang được kinh doanh vô tội vạ. Tại một quầy hàng mỹ phẩm ở chợ đêm Đồng Xuân, một hộp kem dưỡng da của Nivea (chủ hàng nói là xách tay từ Đức về) có giá xấp xỉ 1 triệu đồng.
Theo một đại diện của hãng mỹ phẩm Nivea thì nhiều người sử dụng thuật ngữ "hàng xách tay" nhằm đánh trúng tâm lý "sính ngoại" của người tiêu dùng. Nhiều mỹ phẩm gắn mác Nivea tại một số chợ ở TP Móng Cái, Quảng Ninh chỉ có giá 20.000 đồng hay vào siêu thị lại lên đến 100.000 đồng. Bên cạnh đó, mỹ phẩm Nivea không sản xuất các sản phẩm phấn má, phấn mắt. Nếu trên thị trường có các sản phẩm này của hãng Nivea thì đây đều là các sản phẩm làm giả.
Còn đại diện hãng thời trang Nike thì cho biết, so với cách đây 5 năm, hàng giả, hàng nhái nhãn hiệu Nike trên thị trường giống đến 90% nên không dễ phân biệt. Hiện, hãng Nike có sản xuất ví, bóp nhưng không bán ở Việt Nam, nên 100% ví Nike bán trên thị trường Việt Nam đều là hàng giả. Để phân biệt các loại áo phông mang nhãn hiệu Nike, người tiêu dùng có thể nhìn vào thẻ bài đi kèm với áo. Đối với hàng giả, các thông tin về sản phẩm được in lên luôn thẻ bài. Còn hàng thật, các thông tin sản phẩm được in trên một tờ giấy rồi dán vào thẻ bài.
Chống hàng giả còn hạn chế
Chống hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu công nghiệp (SHCN) hiện nay ở nước ta giống như việc "bắt cóc bỏ đĩa" vì vi phạm quá nhiều, trong khi lực lượng kiểm tra lại mỏng, thậm chí là "làm không xuể". Hơn nữa, việc sản xuất hàng giả, hàng vi phạm quyền SHCN hiện nay quá tinh vi, có những mặt hàng giống tới hơn 90% rất khó phân biệt. Thế nên, việc chống hàng giả là của lực lượng QLTT nhưng lại phụ thuộc rất lớn vào các hãng vì chỉ có người của hãng phối hợp thì mới "làm rõ" sản phẩm đó có giả hay không. Chính vì thế mà ngày 28/11, tại Hà Nội đã diễn ra lễ ký kết Bản ghi nhớ quyền SHTT giữa Chi cục QLTT Hà Nội và Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ SHTT của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Theo Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ thì công nghệ làm hàng giả, hàng vi phạm SHTT hiện rất tinh vi, giống như "bản sao". Nhiều doanh nghiệp đã "sống dở, chết dở" vì bị nạn hàng giả, hàng nhái "tấn công". Nguy hiểm hơn, những mặt hàng thực phẩm như mì chính, nước mắm, sữa, thuốc, rượu, dây điện… đã bị làm giả. Thế nên, việc chống hàng giả là cực kỳ quan trọng và cần thiết, nó không những đảm bảo quyền lợi, tính mạng cho người tiêu dùng mà còn là sự sống còn của doanh nghiệp.
Ông Vương Trí Dũng, Phó Chi cục trưởng Chi cục QLTT Hà Nội cho biết, ngay từ đầu năm 2011, Chi cục đã ban hành kế hoạch về đấu tranh chống sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng vi phạm SHCN. Để làm được điều này, lực lượng QLTT đã phối hợp với các chủ nhãn hiệu, Văn phòng đại diện pháp luật tại Việt Nam để kiểm tra, xử lý đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hoá giả mạo.
Từ đầu năm đến nay lực lượng QLTT đã triển khai nhiều đợt cao điểm kiểm tra hàng giả mạo nhãn hiệu tại các cửa hàng kinh doanh cố định trong quận nội thành như Hoàn Kiếm, Đống Đa, Hai Bà Trưng. Kết quả kiểm tra đã xử lý 489 vụ vi phạm về SHTT, xử phạt hành chính trên 2,7 tỷ đồng, tịch thu tiêu huỷ gần 12.000 sản phẩm.
So với tốc độ kinh doanh, buôn bán hàng giả, hàng vi phạm SHCN nhiều như hiện nay thì kết quả trên chưa thấm vào đâu.
Theo Nghị định 97/2010/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực SHCN thì tổ chức, cá nhân có các hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, tên thương mại, kiểu dáng công nghiệp vì mục đích kinh doanh (giá trị hàng hoá, dịch vụ vi phạm đến 5 triệu đồng) thì bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 3 đến 5 triệu đồng. Với chế tài trên, theo ông Lưu Bách Chiến, Đội trưởng Đội QLTT số 2 là vẫn còn nhẹ, chưa đủ tính răn đe.
"Để đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng cũng như các doanh nghiệp, tạo hình ảnh cho Hà Nội, từ ngày 29/11, lực lượng QLTT Hà Nội sẽ đồng loạt ra quân kiểm tra, xử lý hàng giả, hàng vi phạm quyền SHCN"- ông Vương Trí Dũng cho biết.
| Lực lượng QLTT Hà Nội phát hiện một vụ xâm phạm nhãn hiệu Everon. Ngày 26/11, tại TP Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội thảo "Phòng chống hàng giả và gian lận thương mại". ông Đỗ Hữu Quang - Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường nhận định, thời gian qua công tác đấu tranh chống hàng giả về cơ bản đã có chuyển biến tích cực. Tình trạng hàng giả dần được kiểm soát tốt hơn ở hầu hết các phân khúc thị trường. Mặc dù vậy, do hàng hóa nội địa ngày càng phát triển, nhu cầu tăng cao, nên tình trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả, kém chất lượng vẫn diễn biến hết sức phức tạp. Hiện, thị trường trong nước đã xuất hiện thêm nhiều loại hàng giả không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp, an ninh lương thực và môi sinh, môi trường như: Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, giống cây trồng, vật nuôi, dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm… Hàng giả, hàng nhái không chỉ sản xuất trong nước mà còn đưa từ nước ngoài vào do các đối tượng trong nước đặt hàng (thành phẩm hoặc nhập về sản xuất). Việc nhận biết hàng giả, hàng nhái rất khó nếu không có đầy đủ kiến thức và chuyên môn, thậm chí phải tiến hành giám định mới phát hiện được... Trước tình trạng hàng giả, hàng nhái xuất hiện tràn lan trên thị trường, một số doanh nghiệp cho biết, giải pháp hữu hiệu nhất mà hiện nay các doanh nghiệp đã và đang áp dụng để tự bảo vệ mình là sử dụng tem chống giả dán lên sản phẩm. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình trạng tem chống giả bị làm giả cũng đã xuất hiện trên thị trường đã khiến không ít doanh nghiệp hết sức lo lắng... Theo ý kiến của luật sư Trần Hải Đức - Văn phòng Luật sư Trần Hải Đức thì khi phát hiện công ty nào vi phạm thì cần truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người đại diện pháp luật, đồng thời cũng phải xử lý cả các hệ thống phân phối hàng giả của công ty này. Tuy nhiên, việc chống hàng giả cần có sự quyết liệt của cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cả người tiêu dùng. Ông Đỗ Hữu Quang cho biết, với hàng giả từ nước ngoài vào Việt Thúy Hà |
