Phải quyết liệt, đồng bộ từ tất cả các khâu

Chuyển biến tích cực

Ông Nguyễn Đức Chi, Phó Chánh thanh tra Sở GTVT Hải Phòng cho biết, qua xem xét hiện trạng giao thông, thành phố đã lựa chọn 4 điểm để lắp đặt trạm cân lưu động (TCLĐ) gồm điểm đầu đường 356 (lối ra vào cảng Đình Vũ), 2 điểm ở 2 trạm thu phí trên tuyến QL5 mới và cũ và điểm ngã ba Đông Sơn trên QL10, đoạn trước cổng bến xe phía Bắc. Đây là những vị trí có thể quán xuyến được phương tiện mang tài lưu thông trên đường nhiều nhất.

Nhưng do chỉ có 1 bộ thiết bị TCLĐ nên chỉ ưu tiên đặt trên 2 tuyến QL5 mới và cũ. Cứ 3 ngày đặt ở QL5 mới rồi đến 2 ngày mang sang QL5 cũ. 2 ngày còn lại trong tuần phân bố cho 2 vị trí còn lại là QL10 và đường 356. Nếu tính cả thời gian thực hiện cân thí điểm (từ 15/1/2014), đến nay lực lượng Thanh tra đã tổ chức 17 đợt cân kiểm tra tải trọng bằng thiết bị TCLĐ với tổng số 565 lượt phương tiện phải kiểm tra. Qua đó đã phát hiện 46 phương tiện vi phạm. Tất cả các xe vi phạm đều buộc phải quay về nơi xuất phát để hạ tải. Có lẽ với cách xử lý cương quyết này đã khiến các doanh nghiệp chủ xe chuyển biến ý thức từ chống đối sang chấp hành. So sánh trong bảng thống kê cũng đã thấy, nếu thời gian đầu tỷ lệ xe quá tải khi cân kiểm tra là chủ yếu nhưng càng về sau tỷ lệ này giảm dần.

Cũng theo Thanh tra Sở GTVT Hải Phòng, bước đầu, việc kiểm tra tải trọng tại Hải Phòng đã bước đầu vào nền nếp. Các ngành chức năng đã tổ chức nhiều cuộc họp bàn, hội thảo, thông báo, vận động các doanh nghiệp ủng hộ chủ trương, chấp hành xếp tải đúng quy định với từng loại xe trước khi xuất phát. Hiệp hội Vận tải TP Hải Phòng cũng đã cam kết quán triệt chủ trương đến từng thành viên.

Còn nhiều bất cập

Thời gian qua có hiện tượng tuy Hải Phòng không phát hiện nhiều xe quá tải lưu thông trên QL5 nhưng cũng trên tuyến QL này thuộc địa bàn Hải Dương, TCLĐ tại khu vực gần cầu Lai Vu lại liên tục phát hiện xe quá tải có hướng xuất phát từ phía Hải Phòng. Phát hiện nhiều đến mức quá tải trạm cân, số xe dừng chờ vào đường dẫn cân kiểm tra xếp hàng dài gây ách tắc giao thông trên quốc lộ. Có thời điểm lực lượng chức năng buộc phải cho xe lưu thông mà không cần kiểm tra chỉ vì sợ tắc đường.

Thượng tá Phạm Văn Ngợi, Phó trưởng Phòng CSGT, Công an tỉnh Hải Dương cho rằng, đã làm phải làm đồng bộ, phải bắt đầu từ nơi chất tải lên xe. Nếu cảng Hải Phòng làm nghiêm việc chống quá tải, nếu TCLĐ khu vực Hải Phòng làm quyết liệt hơn thì xe quá tải phải ít hơn so với Hải Phòng. Đằng này thì ngược lại.

Ông Nguyễn Đức Chi, Phó Chánh thanh tra GTVT Hải Phòng thừa nhận có những bất cập trong việc bố trí địa điểm lắp đặt TCLĐ, vì có quá nhiều tuyến đường ra vào cảng Hải Phòng nhưng cân chỉ có 1 bộ. Nếu đặt ở Quán Toan (QL5 cũ) thì cò xe sẽ báo ngay, xe tải sẽ chuyển sang QL5 mới. Ngược lại, nếu đặt ở Bắc Sơn (trạm thu phí cũ ở QL5 mới), xe lại kéo nhau đi đường cũ.

Chính vì vậy, ngày 25/4, Ban ATGT thành phố cùng các ngành chức năng đã khảo sát tìm địa điểm hợp lý tại Km 77+830 trên tuyến QL5 mới thuộc xã Lê Thiện, huyện An Dương cũng là điểm giáp ranh với tỉnh Hải Dương. Về lý thuyết, nếu đặt tại vị trí này sẽ không còn chuyện né TCLĐ được vì đường nào từ cảng về phía Hà Nội cũng phải đi qua đây. Vị trí này có mặt bằng vài héc ta, có cả trạm cân bên trong, có hệ thống nhà kho, điện đáp ứng đủ tiêu chí để kiểm tra, xuống tải nếu phát hiện xe vi phạm. Dù còn phải đợi thỏa thuận với doanh nghiệp quản lý mặt bằng nhưng đây là phương án khả thi, khắc phục xe chạy lòng vòng né trạm.

Riêng tại Hải Phòng có thể việc ít phát hiện xe quá tải qua trạm là do các lái xe, cò xe tìm ra quy luật di chuyển vị trí của TCLĐ để tìm đường đi khác né trạm. Ngoài ra, hiện tượng các lái xe cố tình gây cản trở, phá quấy nhằm gây khó khăn cho việc cân kiểm tra cũng đã xảy ra. Chẳng hạn lái xe chỉ điều khiển phương tiện dừng trước đường dẫn rồi xuống xe chứ không chịu đưa xe lên bàn cân. Lý sự của một lái xe tại Hải Phòng: "Em sợ đè lên cân bị hỏng thì không lấy tiền đâu ra đền, lại bị xử lý pháp luật, bị đuổi việc như vụ xảy ra hôm 1-4 thì khốn". Có trường hợp phụ xe cầm sổ đăng kiểm hỏi han khắp các vị trí, cùng một lúc nhiều lái xe cố tình phát ngôn gây hấn nhằm tạo xung đột, mâu thuẫn với nhân sự trạm cân và cũng là cách để các xe khác thoát qua trạm...

Cần tiếp tục điều chỉnh

Tại cảng Hải Phòng, nơi được cho là đầu mối xuất phát hàng hoá khiến mọi ngả đường lo sợ quá tải, thì chính nơi này cũng đang đối mặt với hiện tượng quá tải kho bãi cảng vì tốc độ giải phóng hàng hoá quá chậm, vì phương tiện chuyển tiếp thiếu nghiêm trọng do sự kiểm tra của các TCLĐ.

Ngày 26/4, ông Nguyễn Hùng Việt, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTC Cảng Hải Phòng, cho biết, sức chứa của kho bãi tại Tân Cảng - Đình Vũ chỉ khoảng 8.000 – 9.000 TEU nhưng nay đã phải chứa tới 12.000 TEU. Cảng đã phải xếp hàng ra cả các khu bãi đang xây dựng, Tại khu vực cảng Chùa Vẽ cũng thế, lượng hàng tồn lên đến 7.000 TEU. Đây chính là lý do khiến tốc độ giải phóng tàu rất chậm, khách hàng kêu ca ảnh hưởng trên nhiều mặt.

Về nguyên tắc, hàng hoá chứa trong container từ nước ngoài nhập vào cảng Hải Phòng là theo phương thức từ cửa đến cửa. Nghĩa là nó phải được ra khỏi cảng trong tình trạng còn nguyên kẹp chì niêm phong, dù có thể biết rõ container quá tải so với quy định của Việt Nam. Nhưng chỉ một mình cảng Hải Phòng thì không thể giải quyết được việc này, vì nó thuộc phạm vi hàng hải quốc tế.

Mới đây, nhằm tháo gỡ vấn đề, Bộ GTVT đã làm việc với cảng Hải Phòng, tại đây, cảng cho rằng nếu hạn chế tải trọng của mỗi xe thì phải tăng số lượng xe mới có thể đẩy nhanh tiến độ lưu thông hàng hoá ra khỏi cảng...

Một vấn đề khác không kém phần nghiêm trọng, đó là chất lượng của thiết bị cân chưa thực sự ổn định. Lấy ví dụ như TCLĐ Hải Phòng, vào ngày triển khai cân đồng loạt cả nước (1-4), chỉ vì một lỗi do lái xe phanh không đúng cách khi leo lên đường cân mà thiết bị đã hỏng sửa mất 10 ngày mới xong. Ngày 23/4, TCLĐ lại bị hỏng cáp nối từ bộ phận cảm biến trọng lượng ra màn hiển thị nên phải dừng hoạt động, gửi về Tổng cục sửa chữa đến 3 ngày nay chưa xong.

Tại Hải Dương, trạm cân đặt tại Lai Vu hiện vẫn đang "nằm viện" suốt từ 24-26 chưa xong vì đang cân thì gặp mưa. Theo phản ánh của lực lượng chức năng tại các TCLĐ, lỗi phát sinh do mưa là rất phổ biến, xảy ra thường xuyên. Nếu không có cách cải tiến thì sắp tới là mùa mưa, không biết sẽ cân kiểm tra thế nào nữa.

Việc cân kiểm tra tải trọng là biện pháp hữu hiệu nhất để chống quá tải trên những tuyến đường, nhưng với những bất cập, tồn tại nêu trên, đề nghị Bộ GTVT, Tổng cục Đường bộ cần nhanh chóng bổ sung giải pháp, phương án khắc phục để các TCLĐ đi vào hoạt động ổn định.