Phải giám sát quyết liệt chỉ tiêu tuyển sinh, đảm bảo chất lượng lâu dài

Sinh viên là điều kiện đầu tiên quyết định sự sống còn của trường đại học ngoài công lập (ĐH NCL). Vì thế khi các trường NCL vài ba năm trở lại đây không tuyển được thí sinh, nhiều người cho rằng tại điểm sàn của Bộ GD & ĐT quá cao đã chặn mất nguồn tuyển của trường NCL. Nhưng thực chất câu chuyện điểm sàn chỉ là một “giải pháp kỹ thuật”, không thể đảm bảo sự phát triển bền vững, dài lâu cho các trường NCL. Vậy cần có những giải pháp chiến lược nào? PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với GS.TSKH Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội. GS.TSKH Đào Trọng Thi thẳng thắn chia sẻ:

Khối trường ĐH NCL có một vị trí vai trò quan trọng trong hệ thống giáo dục ĐH Việt Nam, Nhà nước không đủ sức bao cấp giáo dục ĐH cho toàn dân, phải xã hội hóa, huy động nhiều nguồn lực. Trường NCL đã thành lập được hơn 20 năm, họ đã có một quá trình phát triển khá mạnh mẽ cả về số lượng, chất lượng và quy mô. Cái đáng ghi nhận là họ gần như “tay không bắt giặc, gần như chỉ dựa vào uy tín của người đứng ra thành lập. Những năm gần đây thì nhiều nhà đầu tư có tiềm lực đã xây dựng trường, phát triển đội ngũ giáo viên…Nhưng điều đáng tiếc là các trường ĐH NCL của ta chưa có định hướng đúng, chưa nhắm đúng vị trí của mình. Cái này lại quá khác với hệ thống trường NCL của một số nước tiên tiến là họ nhằm vào đối tượng có nhu cầu được hưởng thụ chương trình giáo dục chất lượng tiên tiến, sẵn sàng đóng học phí cao. Nói cách khác, các trường ĐH NCL của ta lại hướng vào nhu cầu học tập của một bộ phận học sinh thi vào trường công lập không được, đầu vào thấp và chấp nhận học phí cao để được đi học…

- Như vậy có nghĩa là trong hệ thống trường ĐH, CĐ NCL của ta tồn tại nghịch lý là học phí cao nhưng chất lượng thấp trong khi ở nhiều trường công lập, học phí thấp hơn nhiều thì chất lượng tốt hơn…

- GS.TSKH Đào Trọng Thi: Đúng vậy! Tôi cắt nghĩa như vậy để thấy rằng trường NCL đang phát triển không đúng hướng. Nhưng có một thực tế là xã hội từng bước trưởng thành, người dân nhận thức rằng học trường NCL ít có tương lai thì thà không đi học còn hơn. Một số địa phương đã từ chối sinh viên NCL.

- Theo GS, phương án điểm sàn nào sẽ là tối ưu cho bài toán tuyển sinh hiện nay?

GS.TSKH Đào Trọng Thi: Hạ điểm sàn theo kiến nghị của một số nhà khoa học thì đầu vào của giáo dục ĐH thấp quá, đó là chưa kể ở một số khu vực, các em còn được hưởng ưu tiên khu vực, đối tượng. Chất lượng giáo dục ở nhiều trường NCL hiện nay đã bị xã hội “quay lưng” rồi, giờ thấp nữa làm sao được. Chỉ vì sự tồn tại của mình mà hạ mình thấp hơn, trong khi đòi hỏi của xã hội ngày càng cao thì tự mình giết chết mình rồi. Và những trường NCL như thế có xứng đáng để bảo vệ hay không? Theo tôi, điểm sàn như hiện nay tạm chấp nhận được, nếu có thể thì điểm sàn “mềm” một chút nhưng về nguyên tắc là không thể hy sinh chất lượng.

- Vậy đâu là căn nguyên của bài toán khủng hoảng ở nhiều trường NCL, thưa GS?

- GS.TSKH Đào Trọng Thi: Có quan điểm cho rằng vì Bộ GD & ĐT cho ra đời quá nhiều trường ĐH cũng là một nguyên nhân, nhưng không phải là yếu tố quyết định, bởi lẽ cộng tất cả năng lực của các trường ĐH của ta vào cũng chưa đáp ứng được nhu cầu. Sai lầm là do chúng ta mở những trường không đảm bảo chất lượng, trong đó có nhiều trường địa phương, rồi hệ cao đẳng sư phạm địa phương. Theo tôi, còn nguyên nhân quan trọng nữa là do cả trường công lập và NCL đều không thực hiện đúng việc xác định chỉ tiêu. Năm vừa rồi, Bộ GD & ĐT đã cho các trường tự xác định chỉ tiêu dựa trên tiêu chí của Bộ, nhưng thử hỏi các trường đã tuân thủ nghiêm túc chưa? Trường công xác định chỉ tiêu sai năng lực, trường tư cũng vậy thì làm sao chỉ tiêu tuyển sinh đảm bảo nguồn tuyển. Tôi nhắc lại, năm 2010, Quốc hội đã giám sát tối cao về giáo dục ĐH đã nhận định, quá nhiều trường ĐH vượt quá quy mô điều kiện đảm bảo chất lượng. Có trường tốp trên đấy nhưng chỉ đạt 1 SV/m2, 70 SV/giáo viên trong khi quy định phải là 25 SV/giáo viên. Nếu các trường xác định đúng chỉ tiêu phù hợp với năng lực thì sẽ dôi dư ra khoảng 30% tổng chỉ tiêu cho trường NCL.

- Thưa GS, có phải là cơ chế giao chỉ tiêu tuyển sinh như hiện nay không hợp lý?

- GS.TSKH Đào Trọng Thi: Để các trường tự xác định chỉ tiêu là tốt rồi vì nó phù hợp với tinh thần của Luật Giáo dục ĐH sẽ tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các trường. Nhưng tự chủ đồng nghĩa với việc Bộ GD & ĐT phải thực hiện thanh tra, kiểm tra giám sát nghiêm túc, yêu cầu các trường xác định đúng chỉ tiêu theo năng lực. Nếu Bộ GD & ĐT kiểm tra nghiêm túc thì các trường không thể tuyển được sinh viên với quy mô lớn như vậy. Đây là cái lỗi quản lý của chúng ta, không kiểm tra chặt chẽ việc tự xác định chỉ tiêu. Chỉ cần các trường công lập giảm đi 10 – 15% chỉ tiêu là hệ thống NCL có nguồn tuyển. Thêm nữa, tôi đề nghị Bộ công bố năng lực của các trường lên mạng thông tin đại chúng, để các trường tự giám sát lẫn nhau, giám sát tốt thì chắc chắn không thể có chuyện trường thì bé mà cứ đăng ký vài ba ngàn chỉ tiêu.

- Về phía Ủy ban sẽ có trách nhiệm và giải pháp gì trước sự khủng hoảng của hệ thống trường NCL, thưa GS?

- GS.TSKH Đào Trọng Thi: Chúng tôi sẽ giám sát việc thanh tra, kiểm tra của Bộ GD & ĐT. Nếu năm nay, Bộ làm không tốt khâu thanh tra thì rất có thể, Quốc hội sẽ có đợt giám sát chính thức về vấn đề này, làm cơ sở để ban hành nghị quyết mới, buộc các cơ sở giáo dục ĐH phải thực hiện.

- Trân trọng cảm ơn GS!