Ngoài tổn thương về mặt thể chất, các em còn chịu tổn thương về mặt tâm lý trong một thời gian dài, không chia sẻ được, dẫn tới có hành động tiêu cực như tự làm đau bản thân, rạch tay hoặc có tâm lý muốn tự tử.
Những lời trần thuật rùng mình
Chị Hoàng Thu Trang, cán bộ của MSD chia sẻ, khi triển khai Dự án “Vì tương lai tươi sáng hơn” do Tổ chức Ngo Fontana – Đan Mạch hỗ trợ, chị đã đi tìm hiểu thực tế trẻ em bị xâm hại tình dục và lạm dụng chất gây nghiện tại TP Hồ Chí Minh, nghe những câu chuyện của trẻ em đường phố, chị không khỏi rùng mình. Có tới 87,5% trẻ em được phỏng vấn cho biết, các em đã từng được nghe nói về xâm hại tình dục từ nhân viên xã hội nhưng nhận thức của nhiều em vẫn còn sai lệch.
Đ.Q.C., nam, 15 tuổi chia sẻ: “Mình không cho mà người ta ép quan hệ, cưỡng bức mới là xâm hại. Em chỉ là “đi” khách, có công mới có tiền thì không phải xâm hại tình dục”. 97,5% trẻ em được hỏi đều nhận định rằng chỉ có trẻ em gái là nạn nhân của xâm hại tình dục, 47,5% thì cho rằng trẻ em trai, chỉ có 9/120 em trả lời rằng bất kỳ trẻ em nào.
Chị Trang xót xa: “Trong 15 em chưa từng nghe nói về xâm hại tình dục thì có 14 em đã bị xâm hại”. Hành động xâm hại mà các em phải trải qua nhiều nhất là 61,26% bị người khác chạm, ôm, hôn gây sợ hãi và khó chịu; 49,55% bị sờ mó vào bộ phận kín trên cơ thể; 40,05% bị rủ rê, cho xem phim, hình ảnh khiêu dâm. Từ bị xâm hại tình dục các em có thể có những ý nghĩ lệch lạc. “Em đã mất niềm tin ở những người con trai. Sau này em chỉ quen với các bạn nữ và tiếp xúc với họ… Em sẽ tiến tới thế giới thứ ba” - H.T.K.P., 16 tuổi cho biết.
Tương tự, trẻ em đường phố bị lạm dụng chất gây nghiện cũng ngày một cao. 98,3% các em đã từng sử dụng một hoặc nhiều các chất gây nghiện, độ tuổi trung bình cho lần đầu sử dụng phụ thuộc vào từng loại chất, dao động từ 14 - 16 tuổi. 96,7% các em được phỏng vấn hiện đang sử dụng chất gây nghiện với tần suất và liều lượng đáng lo ngại. Trong khi đó, 99,2% trẻ em đường phố được biết đến thông tin về chất gây nghiện nhưng nhận thức còn khác nhau, thậm chí là hiểu chưa đúng. Qua nghiên cứu thì các em thường dùng một mình với nhóm bạn, cá biệt có thể dùng với khách hàng mua dâm. Đau đớn khi có em thú nhận “khách trả giá cho em và phải chơi thứ đó. Khách cũng kêu em chơi”...
Cần tăng thêm dịch vụ hỗ trợ cho trẻ em đường phố
Bà Nguyễn Phương Linh, Giám đốc MSD cho biết, đến nay không có nhiều chương trình hay các dịch vụ hỗ trợ các em về vấn đề này. Hơn nữa, hiệu quả từ những chương trình, tổ chức hỗ trợ hiện đang có dường như vẫn còn hạn chế, chưa đầy đủ và phù hợp trẻ em đường phố. Chính vì thế mà có tới 66,7% trẻ em là nạn nhân của xâm hại tình dục chọn giải pháp im lặng do không muốn cho người khác biết chuyện hoặc không có người chia sẻ, thậm chí còn sợ bị uy hiếp.
Hậu quả mà các em bị xâm hại tình dục thật nặng nề. Nhiều em tự làm đau bản thân, muốn tự tử, muốn trả thù, bị ám ảnh, bị rối loạn về giới tính. Để hỗ trợ, thúc đẩy và bảo vệ quyền cho trẻ em, MSD cùng NGO Fotana quyết định tổ chức chiến dịch “Nâng cao năng lực của các bên liên quan, huy động sự tham gia và vận động chính sách vì trẻ em bị xâm hại tình dục và lạm dụng chất gây nghiện”.
Theo bà Trang thì để giảm bớt nguy cơ trẻ em bị xâm hại tình dục và lạm dụng chất gây nghiện thì Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em cần bổ sung quy định rõ về khái niệm xâm hại tình dục trẻ em, hành vi xâm hại tình dục trẻ em. Nhà nước cần mở rộng và khuyến khích các cá nhân, tổ chức xã hội cùng tham gia thực hiện cung cấp dịch vụ chăm sóc và bảo vệ trẻ em đường phố. Cần tăng thêm chương trình, dịch vụ hỗ trợ phù hợp với các em…
Theo ông Hà Đình Bốn, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) thì Luật Bảo vệ chăm sóc và Giáo dục trẻ em (BVCS&GDTE) đã thực hiện đầy đủ các nguyên tắc quy định của Công ước Quốc tế về quyền trẻ em. Tại nước ta đã có hơn 20 Tổ chức phi Chính phủ được thành lập, công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em được quan tâm và ngày càng phát triển. Tuy nhiên, vấn đề xâm hại tình dục, lạm dụng các chất gây nghiện với trẻ em đường phố hiện vẫn còn nhiều, ít bị phát giác và thiếu các biện pháp phòng tránh hiệu quả. Chính vì vậy, để phù hợp với yêu cầu chăm sóc trẻ em trong tình hình mới, Bộ LĐ-TB&XH đã có Dự án Luật BVCS&GDTE (sửa đổi) trình Quốc hội năm 2014.
Theo ông Bốn, một số vấn đề cần sửa đổi như bổ sung và cụ thể hóa quy định về bảo vệ trẻ em: hình thức xâm hại, bạo lực trẻ em, chế tài xử lý hành vi xâm hại… Để bảo vệ trẻ em đường phố khỏi những nguy cơ và cạm bẫy, thiết nghĩ chính sách thu gom nên được điều chỉnh cho phù hợp, đặc biệt cần một hành lang pháp lý đủ mạnh, nâng cao nhận thức để các em tự bảo vệ chính bản thân mình