Những ngày này, nhiều gia đình ở các thành phố lớn lại rơi vào tình trạng "rối tinh rối mù" vì không có người giúp việc. Ông bà cao tuổi được "huy động" trông cháu, bố mẹ bớt xén giờ làm để đưa đón con đi học… Cảnh thiếu người giúp việc, người giúp việc không có đủ kỹ năng làm việc ở thành phố đang trở thành vấn đề nan giải đối với nhiều công chức hiện nay.
Chật vật tìm "Ôsin" sau Tết
"Ôsin về quê ăn Tết rồi không trở lại khiến vợ chồng tôi đánh vật với đứa con hơn 1 tuổi. Chồng đi làm thì vợ nghỉ trông con và ngược lại"- chị Thu Thanh, nhà ở khu C5 tập thể Thanh Xuân Bắc, quận Thanh Xuân, Hà Nội mặt mày phờ phạc đến công sở muộn phàn nàn. Chị Thanh ở với bố mẹ chồng nhưng ông bà đã ngoài 80 nên "không trông nổi thằng cu vừa nghịch lại vừa nặng trình trịch"- chị Thanh than thở. Qua 2 tuần đầu của cái Tết Nguyên đán không có "Ôsin", chị Thanh sụt 2kg vì vừa lo việc cơ quan vừa lo việc nhà. Mấy ngày nay chị chạy đôn chạy đáo, nhờ người giới thiệu tìm người giúp việc mà chưa tuyển được ai.
"Khát" người giúp việc không chỉ những ngày đầu năm đang trở thành vấn đề đau đầu, nan giải đối với nhiều gia đình ở Hà Nội và các thành phố, công nhân ở các khu công nghiệp. Để chuẩn bị đón 2 cháu sinh đôi chào đời, chị Bùi Thị Vân ở quận Tân Bình, TP HCM đã nhờ người nhà tuyển “Ôsin” từ Hà Nội vào làm việc. Để chọn được người giúp việc ưng ý, người nhà của chị Vân đã phải "ngắm" rất nhiều nơi mới lựa được một người quen việc. Hợp đồng, cam kết rất đầy đủ. Nhưng do phong tục tập quán, ẩm thực của hai miền khác nhau, nên làm được 1 tháng, cô "Ôsin" về quê ăn Tết và thông báo "nghỉ" việc đột ngột khiến đôi vợ chồng trẻ "quay như chong chóng" với hai đứa con.
Tìm “Ôsin” trong những ngày này quả là công việc không hề đơn giản. Lương trả cho người giúp việc hiện nay trung bình từ 1,8 đến 2,2 triệu/tháng cộng cơm nuôi không kể các ưu đãi khác. Chị Phạm Thanh Hương ở khu chung cư Pháp Vân cho biết: "Có lúc bí quá, tôi phải thuê 2 người giúp việc về nhà để thử, sau một thời gian mới quyết định chọn ai". Con của chị Hương mới 1 tuổi rưỡi mà người giúp việc của chị thay đi đổi lại đến lần thứ 6...
Nên đào tạo và cấp chứng chỉ "nghề giúp việc"
Nghề giúp việc trong xã hội hiện nay càng ngày càng được quan tâm. Không chỉ là tình trạng "khát Ôsin", vấn đề trình độ của người giúp việc cũng là điều đáng bàn. Ngay trong năm, nhiều chủ nhà phải liên tục đổi người giúp việc do người giúp việc không đạt yêu cầu về việc làm tối thiểu trong nhà. Đặc biệt là nhiều người không biết sử dụng các thiết bị điện tử như bếp ga, máy giặt, lò vi sóng, máy hút bụi, liên quan đến an toàn cháy nổ, tính mạng con người... Hầu hết đó là những người mới bước chân vào nghề giúp việc. Bởi vậy, đối với nghề giúp việc "xuất ngoại", Cục Quản lý Lao động ngoài nước đã xây dựng những cơ sở đào tạo, huấn luyện cho người lao động có các kỹ năng tối thiểu của công việc trong gia đình. Tuy nhiên, đối với lao động giúp việc trong nước hiện tại chỉ là tự cung tự cấp, tự phát chứ chưa được đào tạo chuyên nghiệp, chưa được quản lý và coi là một nghề thực sự trong xã hội.
Để tìm một cơ sở đào tạo nghề giúp việc lao động trong nước chúng tôi phải hỏi qua rất nhiều địa chỉ khác nhau nhưng hầu hết những người đã từng thuê người giúp việc và cả người giúp việc cũng không hề biết. Mãi khi chúng tôi lên mạng Internet mới tìm được một quảng cáo về khóa học đào tạo nghề giúp việc của Công ty cổ phần Đào tạo dịch vụ khách sạn nhà hàng Quả táo vàng (Công ty Quả táo vàng) ở ngõ 34A, phố Trần Phú, Hà Nội. Công ty này đưa ra thông điệp khá hấp dẫn: "Trung tâm Quả táo vàng sẽ giúp các bạn những kỹ năng cơ bản nhất để trở thành người giúp việc hoàn hảo". Theo quảng cáo, thời gian đào tạo khóa học này là 4 tuần, mỗi tuần 6 buổi, mỗi buổi 4 tiết, mức học phí là 3 triệu đồng. Chương trình học mà công ty này đưa ra là rất hoàn hảo, đào tạo từ tác phong nghề nghiệp (trong đó có kỹ năng giao tiếp, kỹ năng trả lời điện thoại…), ý thức trách nhiệm với công việc của bản thân, nghiệp vụ và kỹ năng nội trợ, lau dọn, giặt là…
Từ quảng cáo trên, chúng tôi liên hệ với cơ sở 1 của Công ty Quả táo vàng. Cô nhân viên trực điện thoại trao đổi với chúng tôi rằng: "Hiện nay công ty chỉ có lớp dạy nội trợ cho người giúp việc với mức phí 1,5 triệu đồng, còn những kỹ năng khác thì không có người học. Vì người giúp việc sẽ không chịu bỏ số tiền lớn ra để học nghề".
Ông Trương Công Lệ, Giám đốc Công ty Quả táo vàng cho biết, người học đầy đủ khóa đào tạo nghề giúp việc như trên chỉ là lẻ tẻ, có đủ 6 người thì công ty mới mở lớp. Đối tượng học là những người giúp việc được chủ nhà đưa đến, chủ nhà chịu hoàn toàn chi phí đào tạo.
Với mức chi phí vài triệu cho một khóa đào tạo bài bản như Công ty Quả táo vàng quảng cáo, có lẽ trong thời điểm hiện tại không người giúp việc nào lại tự bỏ tiền ra để học. Nhưng, trước sự phát triển của xã hội, nhu cầu sử dụng người giúp việc ngày càng tăng ở các thành phố lớn, nghề giúp việc cũng sẽ phát triển mạnh. Các cơ quan chức năng cần có kế hoạch để đưa nghề giúp việc trở thành một nghề được cấp chứng chỉ hành nghề khi đạt được kỹ năng cơ bản qua các khóa đào tạo. Trước mắt, cần xây dựng trung tâm đào tạo người giúp việc bài bản và có biện pháp quản lý lâu dài. Điều đó sẽ tránh được những phát sinh tiêu cực tại nhiều trung tâm môi giới "Ôsin" như đã từng diễn ra. Nhờ vậy, chủ nhà thuê người giúp việc cũng sẽ yên tâm khi tìm được người làm có chứng chỉ hành nghề
