Biết phận mình, phải quyết vươn lên
Từ đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) rẽ vào con phố của làng Triều Khúc, đó cũng là nơi mưu sinh hằng ngày của ông cụ bị khuyết tật đáng thương. Đầu bạc trắng, nước da bánh mật, làn da nhăn nheo, bên con đường đầy bụi bặm của trốn thị thành ông lúc nào cũng miệt mài khâu những chiếc giày cũ, ông là Nguyễn Văn Mạnh, 70 tuổi, quê ở Phú Lương - quận Hà Đông, TP Hà Nội.
Sinh ra trong gia đình đông anh em, có truyền thống cách mạng. Bố là đảng viên và là Bộ đội Cụ Hồ, hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp khi ông Mạnh còn nhỏ. Lớn lên trong hoàn cảnh đất nước đang sục sôi khí thế "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", ông vẫn viết đơn tình nguyện lên đường vào
Bố hy sinh, gánh nặng đè hết lên vai người mẹ. Gia đình lại càng khó khăn thêm, chiến tranh ngày thêm ác liệt, mấy anh em đi sơ tán mỗi người một nơi. Không vào được bộ đội, ông quyết định đi làm. Nhưng để tìm một nghề phù hợp với ông đâu có dễ. Ban đầu ông đi làm thợ xây sau đó lại chuyển sang thợ mộc, rồi lên tỉnh Điện Biên làm thương nghiệp. Nhưng tất cả đều chỉ được một thời gian ngắn, ông lại phải bỏ nghề cũng chỉ vì tai nghe kém.
"Tôi chỉ có một bên tai ngay từ khi sinh, người ta nói mười thì mình chỉ nghe được hai, ba thôi, lắm lúc cũng cảm thấy tủi thân lắm. Làm nghề nào cũng không phù hợp, khi lại giận chính mình vì bất tài, chứ không thể đổ hẳn cho khuyết tật. Nhưng cuộc sống này cha mẹ cho thì phải gắng mà sống cho tốt chứ". Ông thủ thỉ tâm sự với tôi.
50 năm khâu giày kiếm sống
Tưởng rằng đời ông sẽ chẳng làm lên rau cháo gì nhưng nhớ lại lời răn dạy của cha trước khi hy sinh, giúp ông có thêm nghị lực mà sống cho tốt. Rồi một người họ hàng xa cho ông theo học nghề khâu giày, ông cần cù, chăm chỉ học nên chẳng mấy chốc đã trở thành thợ giỏi.
Tuy tai kém nhưng ông có đôi mắt rất sáng, mặc dù đã 70 tuổi nhưng ông vẫn tinh tường lắm. Nhìn những đường chỉ nhanh đẹp, không ai ngờ đó là những đôi giày của ông lão 70 tuổi khâu. Mọi người vẫn đùa, nếu có nghệ nhân dân gian dành cho nghề khâu giày thì Nhà nước sẽ phong cho ông đầu tiên. Trong buổi chiều vắng khách, ông trải lòng với tôi: "Tôi bắt đầu khâu giày từ năm 19 tuổi. Đến giờ cũng đã có hơn 50 năm tuổi nghề rồi. Làm cái nghề này phải có con mắt tinh và đôi tay khéo léo. Ông trời đã lấy đi của tôi một bên tai nhưng bù lại cho tôi đôi mắt sáng. Có biết bao nhiêu đôi giày đã qua tay, tôi cũng không nhớ nổi nữa", quan trọng nhất là làm tử tế .
Tính ông vốn cẩn thận, lại có kinh nghiệm lâu năm nên ông rất có uy tín với khách hàng. Một đôi giày ông chỉ cần 30 phút là khâu và sửa xong hoàn toàn. Vì thế có rất nhiều khách quen tìm đến sửa giày.
Khách của ông chủ yếu là sinh viên và người ngoại tỉnh lên Hà Nội làm việc. Họ đến đây không chỉ vì ông khâu đẹp, cẩn thận mà họ còn quý cái tính thương người, thật thà của ông. Có nhiều bạn sinh viên khi khâu xong giày, không đủ tiền trả, ông cho không. Đặc biệt đối với những bạn là học sinh, sinh viên nghèo bị khuyết tật nhưng ham học, ông biết còn cho tiền để động viên các cháu gắng học tập cho tốt.
Hằng ngày ông Mạnh đi xe đạp từ nhà đến chỗ làm mất 7km, như con ong chăm chỉ ông làm việc từ 7h30' đến 17h thì nghỉ. Buổi trưa, ông không về mà ăn cơm mang từ nhà đi. Tiền kiếm từ khâu giày đủ để ông duy trì cuộc sống sinh hoạt gia đình. Hôm nhiều thì được 50.000đ, hôm ít thì 20.000đ - 30.000đ. Ông bảo làm gì thì làm miễn đồng tiền mà mình kiếm là trong sạch, được làm ra bằng mồ hôi nước mắt mới thấy quý chứ đồng tiền nhơ nhuốc từ ăn cắp, ăn trộm thì không thấy quý đâu.
Cuối đời vẫn là trụ cột
Lập gia đình năm 24 tuổi, cuộc sống hạnh phúc, chỉ trong hơn 10 năm, ông bà Mạnh đã có đến 4 đứa con. Hằng ngày ông ngược xuôi kiếm tiền nuôi các con khôn lớn, ăn học đầy đủ.
Giờ đây các con đều đã khôn lớn và thành đạt cả. Người con nào cũng tranh nhau nuôi ông bà, nhưng ông nói với các con: "Bố còn sức thì còn làm được chưa phải đến các con nuôi, khi nào sức cùng lực kiệt cái tay run, cái chân không bước được nữa thì bố sẽ nhờ đến chúng mày"...
Mặc cho thời gian và cái tuổi thất tuần đã lên lão, ông vẫn xem lao động và chăm lo con cháu là hai thú vui cho đến lúc sức cùng lực kiệt.
| Quy trình của việc khâu giày khá phức tạp. Đầu tiên phải lau giày cho thật sạch để tìm chỗ chỉ đứt. Sau đó đổ keo vào, đợi khoảng 15 - 20 phút cho keo khô hẳn thì ập hai mặt giày vào với nhau, cuối cùng lấy kim khâu. Khâu giày không dễ, ngoài mắt tinh, khéo léo thì cũng cần một đôi tay khỏe. Có những loại giày thành và đế được làm bằng nhựa cứng rất khó đâm và rút kim, lắm khi chảy cả máu tay mà không rút kim lên được. |
| Cả đời khâu giày, kỷ niệm mà ông nhớ nhất là cách đây hơn 30 năm. Khi đó ông khâu giày cho hai mẹ con một chị ở huyện Đông Anh, Hà Nội. Chiếc giày của cháu bé quá rách không thể khâu được, thấy hai mẹ con cũng nghèo, nên ông tặng cháu bé đôi giày mà mình làm hàng. Rồi một ngày gần đây, bỗng có một chiếc xe ôtô con dừng lại chỗ ông. Từ trong xe, hai người bước đến hóa ra đó lại là hai mẹ con người khâu giầy năm xưa. Cậu bé ngày ấy đã trở thành một doanh nhân thành đạt, tình cờ gặp hai người nhận ra ngay đó chính là ông cụ tặng mình giày năm xưa. |
