Chúng tôi đến làng nuôi tôm lớn nhất huyện Ninh Hải (thôn Hòa Thạnh, xã Ninh Hải) khi dòng chảy hung hãn của trận lũ lịch sử kéo dài từ ngày 1 đến ngày 3/11 đã hạ. Trước lũ, nơi đây được xem là “vương quốc” tôm sầm uất, về đêm điện đèn sáng choang, người người tấp nập, tiếng quạt sục khí cho tôm thở lao xao không ngừng.
Bây giờ, vùng đất của những triệu phú tôm sầm uất nhất huyện chẳng còn gì ngoài bãi bình địa xác xơ và gương mặt nhàu nhĩ của nhiều nông dân triệu phú chỉ sau cơn mưa vỡ bờ đã trở thành người… tay trắng.
Những triệu phú trắng tay
Từ đầu làng, không khí sôi động, tấp nập ngày nào ở làng tôm Hòa Thạnh nay đón khách bằng những gương mặt đờ đẫn cùng bao tiếng thở dài, bao nỗi niềm cay đắng của những ông chủ đìa tôm tưởng sắp có bạc tỷ nay trắng tay, nợ nần chồng chất.
Ngồi bó gối giữa bãi hoang tàn với bờ bao vỡ toang, anh Nguyễn Châu Hoàng, 37 tuổi, chủ đìa tôm rộng gần 1ha, nói trong nước mắt: "Tôi đổ vô vụ này hơn 500 triệu đồng, trong đó có hơn phân nửa phải vay chợ đen với lãi suất cao. Từ hôm thả giống đến trước ngày lũ về, thấy đàn tôm phát triển lớn, khỏe mạnh tôi mừng lắm. Chỉ mong cho kết thúc tháng 11 sẽ xuất đìa, ước sẽ thu hoạch bán được hơn 1 tỷ đồng. Ai ngờ lũ về, nước dâng cao đột ngột phá vỡ đê bao, tôi trở tay không kịp nên mất sạch".
Sát đìa tôm hoang tàn của anh Châu là dáng người đờ đẫn, thẫn thờ của anh Phạm Công Thành, chủ nhân của đìa tôm rộng gần 2.500m2. Anh Thành cho biết, chỉ cần đợi thêm 1 tháng nữa sẽ thu hoạch được 9 tấn, bán cho lái thu về số tiền ít nhất 600 triệu đồng. Giờ thì bao ấp ủ, hy vọng của anh chỉ còn là quang cảnh xác xơ, tiêu điều, tàn tạ đến khôn tả.
"Khu vực này ai cũng bị mất trắng nhưng họ đỡ hơn tôi vì thua keo này có thể bày keo khác bởi đất đai còn đó" - anh Thành, nói như khóc: "Chứ tôi là dân xa xứ đến đây thuê đất, vốn liếng phải vay nóng nên khổ trăm bề. Năm ngoái tôm chết vì dịch bệnh sứt bứt sang bang, giờ thêm cú mất trắng vầy không biết đến khi nào mới gây dựng nổi".
Càng vào sâu trong khu vực đìa tôm, quang cảnh hoang tàn càng đậm nét. Bờ bao, nhà cửa, dàn máy sục khí bị dòng nước dữ đánh tan tác vụn vỡ, loang lổ khắp nơi. Quạt tay ra phía trước, nơi có nhiều thanh niên đang vật lộn với những đìa tôm nước ngập me mé bờ bao.
Nói về thiệt hại, Ông Nguyễn Lại vò đầu bứt tóc: "Chẳng còn gì nữa chú ơi! Nhà tôi bị sức nước đánh sập hoàn toàn. Đìa tôm và đìa cua tưởng sắp ôm được mấy trăm triệu nay theo lũ cả rồi".
Khoanh nợ để dân có cơ hội trả nợ
Toàn huyện Ninh Phước chỉ có xã An Hải là địa phương có diện tích ven biển kéo dài 4km và chỉ thôn Hòa Thạnh hội đủ nhiều điều kiện để phát triển nghề nuôi tôm thẻ.
Theo thống kê của UBND xã An Hải, tổng diện tích khu đìa tôm khoảng 100ha và hơn phân nửa diện tích này đã bị lũ tàn phá nặng. Trong đó tôm đến ngày thu hoạch trôi theo con nước là 375 tấn... Đây chỉ là con số thống kê ban đầu, mức độ thiệt hại thực tế nhiều hơn con số này.
Ông Nguyễn Thắng Mỹ, Phó Trưởng thôn Hòa Thạnh kiêm Công an viên, cho biết, dân nuôi tôm phần lớn là dân ở Quảng Ngãi vào thuê đất, đầu tư vốn. Nhiều người trước đó bị phá sản tại những nơi khác khi về đây đã vay mượn, cầm cố tài sản nuôi hy vọng theo vụ tôm năm nay, ai ngờ "bát cơm vừa đưa lên miệng đã bị thủy thần giựt mất".
Chỉ tay về phía nhiều thanh niên đang trầm mình dưới các đìa tôm, ông Mỹ, xót xa: "Họ mót tôm đấy! Đó là đìa của ông Tấn, ở Phan Rang. Tôm ổng thả được gần 2 tháng tuổi, nếu thu hoạch sẽ được 7 tấn, mỗi ký lô bán được hơn 70.000 đồng. Nay lũ rút, ổng vớt vát được chưa tới 500 ký, lái thu vào chỉ có 20.000 đồng/kg vì lẫn trong ấy có tôm sống lẫn tôm chết".
Trải dọc con đê ngăn mặn, đi đến đìa tôm nào chúng tôi cũng nghe ông phó thôn và các chủ đìa bị thiệt hại than thở không biết đến bao giờ xóm đìa Hòa Thạnh mới trở lại thời vàng son. Một số người khác bày tỏ nỗi âu lo sợ bị ngân hàng đến "kéo nhà, kéo đất" vì sắp đến thời hạn đáo hạn mà "trong tay hổng có một cắc".
Trước khó khăn chồng chất và âu lo của người nuôi tôm, trao đổi với PV Báo CAND, ông Trần Khánh Ninh, Chủ tịch xã An Hải cho biết, An Hải là xã chịu nhiều thiệt hại nhất tỉnh Ninh Thuận trong đợt lũ vừa qua, không chỉ người nuôi tôm, mà nông dân ở xã cũng chịu thiệt hại nặng nề với 100% diện tích lúa và hoa màu bị mất trắng (444,3ha).
Ông Ninh cho biết đã đề nghị Ngân hàng Nông nghiệp và Ngân hàng chính sách xã hội huyện Ninh Phước khoanh nợ, đồng thời tiếp tục cho vay vốn bổ sung để không chỉ người nuôi tôm mà nhân dân toàn xã khắc phục hậu quả lũ lụt nhằm ổn định đời sống để chăm lo phát triển kinh tế