Nữ họa sĩ viết sử Mẹ Việt Nam Anh hùng bằng tranh

Ở tuổi 63 cùng với chiếc xe gắn máy Chaly cũ kỹ, nữ hoạ sĩ Đặng Ái Việt chị vẫn rong ruổi dọc ngang theo chiều dài đất nước để thực hiện khát vọng của đời mình là ký họa lại tất cả Mẹ VNAH. "Mẹ già như chuối chín cây" nên chị phải chạy đua với thời gian. Đến nay chị đã vẽ được 331 mẹ, phải cố gắng vẽ ít nhất được 2.000 mẹ, chị bảo vậy, rồi chị lại tất tả lên đường...

Tôi may mắn được gặp chị ở vùng cát Quảng Bình. Chuyện đời, chuyện nghề của chị nghe thật cảm động. 15 tuổi xa nhà đi kháng chiến, hoà bình trở thành giảng viên trường đại học. Giờ đây, ở tuổi 63 cùng với chiếc xe gắn máy Chaly cũ kỹ chị vẫn rong ruổi dọc ngang theo chiều dài đất nước để thực hiện khát vọng của đời mình là ký họa lại tất cả Mẹ VNAH. "Mẹ già như chuối chín cây" nên chị phải chạy đua với thời gian. Đến nay chị đã vẽ được 331 mẹ, phải cố gắng vẽ ít nhất được 2.000 mẹ, chị bảo vậy, rồi chị lại tất tả lên đường...

Ý tưởng được thực hiện sau gần 50 năm

Bên ly trà uống vội để chuẩn bị cho công việc của ngày mới, chị cứ nhắc đi nhắc lại với chúng tôi "Các cháu còn trẻ, sống phải có lý tưởng, không có lý tưởng thì không làm được gì cả". "Sống phải có lý tưởng" nên mới 15 tuổi, Đặng Ái Việt đã xa quê nhà Tiền Giang lên căn cứ Tuyên huấn R của Trung ương Cục miền Nam ở Tây Ninh để tham gia kháng chiến. Chị được tổ chức phân công làm việc ở Hội liên hiệp phụ nữ giải phóng miền Nam .

Nhỏ tuổi, tóc còn để đuôi gà nên Đặng Ái Việt được các má, các chị trong cơ quan xem như con, như em của mình. Các má lo cho Việt từ bữa ăn, giấc ngủ. Nhiều má vừa chải đầu cho Việt vừa khóc vì nghe tin con trai mới hy sinh ở chiến trường...

Năm 1965, Ban tuyên huấn của Trung ương Cục miền Nam mở lớp đào tạo họa sĩ cho 65 người để phục vụ công tác tuyên truyền, Đặng Ái Việt là nữ duy nhất được chọn vào học. Từ những bài học về nghề, về đời của thầy giáo, họa sĩ nổi tiếng Huỳnh Phương Đông truyền thụ, Đặng Ái Việt ấp ủ ý tưởng: Sẽ đi dọc đất nước vẽ các bà mẹ có con là liệt sĩ hy sinh ở chiến trường.

Họa sĩ Đặng Ái Việt đang ký họa Mẹ VNAH Ngô Thị Lợ ở Hưng Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình.

Họa sĩ Đặng Ái Việt đang ký họa Mẹ VNAH Ngô Thị Lợ ở Hưng Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình.

Tốt nghiệp lớp đào tạo, Đặng Ái Việt được phân công về làm Báo Phụ nữ giải phóng. Những bức ký họa về cuộc chiến, về sự hy sinh mất mát, đau thương mà anh dũng của đồng chí, đồng đội do Đặng Ái Việt vẽ trên Báo Phụ nữ giải phóng được phổ biến rộng khắp ở chiến trường miền Nam.

Hoà bình, họa sĩ Đặng Ái Việt về dạy học ở Trường Đại học Mỹ thuật TP HCM, năm 2003 chị nghỉ hưu và bắt đầu chuẩn bị cho việc thực hiện ý tưởng: Đi xuyên việt vẽ Mẹ VNAH. Ngày 19/2, (mồng 6 Tết âm lịch), chị chọn cho mình một chiếc xe gắn máy Chaly nhỏ nhắn như người chị rồi lên đường. Đặng Ái Việt đã tự tìm đến nhà từng Mẹ VNAH, gặp gỡ, trò chuyện và vẽ chân dung. Qua hơn 5 tháng, chị đi qua hơn 20 tỉnh thành, đến hơn 230 huyện, xã, phường... vẽ chân dung được 331 Mẹ VNAH.

Sáng 27/7, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam đã chọn 100 bức chân dung do chị vẽ để triển lãm nhân ngày Thương binh liệt sĩ. Tại buổi triển lãm, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết phát biểu: "Việc làm của họa sĩ Đặng Ái Việt dành cho các bà Mẹ VNAH là vô cùng đáng trân trọng. Chỉ riêng suy nghĩ và hành động của chị cũng là một hành động anh hùng, đáng khâm phục".

Mỗi Mẹ VNAH là một câu chuyện

Trong căn nhà gỗ đơn sơ ở xã Hưng Trạch, huyện Bố Trạch, Quảng Bình, Mẹ VNAH Ngô Thị Lợ và họa sĩ Đặng Ái Việt ôm nhau nức nở. Như gặp lại đứa con đi xa lâu ngày trở về, mẹ Lợ cứ nước mắt lưng tròng cầm bức ký họa chân dung mình do chị Ái Việt vẽ. Chồng chết khi con trai Hoàng Văn Lượng mới bi bô tập nói.

Mẹ Lợ tần tảo nuôi con trưởng thành. Khi Tổ quốc lâm nguy trước họa xâm lăng, mẹ đã lau vội nước mắt tiễn con lên đường. Anh Lượng hy sinh năm 1972 ở thành cổ Quảng Trị. Ngày nhận tin con mất, mẹ không khóc. Nỗi đau quá lớn làm khô dòng nước mắt. Giờ đây lưng đã thành cánh cung mẹ vẫn chờ đợi con trở về.

Những kỷ niệm vui, buồn về đứa con thơ vẫn luôn theo sát người mẹ già nơi xóm nhỏ. Tôi đã khóc trước bàn phím khi viết những dòng này về các mẹ VNAH.

"Hiện nay cả nước còn trên dưới 5.000 Mẹ VNAH còn sống. Tuổi các Mẹ như chuối chín cây, nên tôi phải đi liên tục, phải tranh thủ từng ngày để ký họa về các mẹ, ít nhất phải vẽ được 2.000 mẹ", họa sĩ Đặng Ái Việt nói vậy.

Qua mỗi chặng đường, qua mỗi miền quê, gặp mỗi Mẹ VNAH, họa sĩ đều khóc rồi mới ngồi được vào bàn vẽ. Không khóc sao được khi nói đến nỗi đau mất con, mất chồng của các mẹ. Nhưng vì Tổ quốc, vì đất Việt thân yêu, hàng chục ngàn người mẹ đã hiến dâng con mình cho đất nước nở hoa độc lập.

Theo họa sĩ Đặng Ái Việt: "Trên thế giới chỉ Việt Nam mới có danh xưng Mẹ VNAH. Mỗi mẹ còn sống là mỗi câu chuyện dài kể lại cho thế hệ chúng ta, con cháu chúng ta về những hy sinh, mất mát để có được cuộc sống như ngày hôm nay. Đa phần những Mẹ VNAH tôi gặp hầu hết đều đã ở vào tuổi 80, 90, nhiều mẹ trên 100 tuổi, bởi tuổi cao nên sức khỏe các mẹ đã rất yếu. Nhiều mẹ, tôi chỉ đến thăm mẹ, hôn mẹ, chúc cho mẹ bình yên, chụp hình với mẹ và không vẽ gì. Vì bản thân tôi xúc động không vẽ được. Rất nhiều mẹ tôi chỉ đến thăm rồi ra đi trong nước mắt..."

Họa sĩ Đặng Ái Việt tiếp tục vượt Trường Sơn tìm, vẽ Bà mẹ Anh hùng

Sáng 8/8, Họa sĩ Đặng Ái Việt đã rời TP Đà Nẵng theo Quốc lộ 14B lên đường Hồ Chí Minh vượt ngang dãy núi Trường Sơn để về các tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông… tiếp tục cuộc "Hành trình nét thời gian" vẽ chân dung các Mẹ Việt Nam Anh hùng (VNAH) trên đất Tây Nguyên hùng vĩ.

Họa sĩ Đặng Ái Việt cho hay: Trong chuyến đi về này, bà đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, hiệu quả của cán bộ, chiến sĩ của Báo CAND, nhất là các phóng viên Văn phòng Thường trú miền Trung & Tây Nguyên để hoàn thành hàng loạt bức chân dung Mẹ VNAH.

Bà rất cảm kích về tình cảm cán bộ, chiến sĩ Báo CAND đã chia sẻ trong những ngày rong ruổi đi tìm, vẽ chân dung các Mẹ VMAH. Vượt dãy Trường Sơn theo đường Hồ Chí Minh xuyên qua các tỉnh khu vực Tây Nguyên, bà tiếp tục vẽ bức chân dung Mẹ VNAH để kịp về tổ chức triển lãm tại TP Hồ Chí Minh vào ngày 15/10, hướng tới chào mừng kỷ niệm ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10/2010. (Long Vân)

Sông Lam

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.