Tôi may mắn được gặp chị ở vùng cát Quảng Bình. Chuyện đời, chuyện nghề của chị nghe thật cảm động. 15 tuổi xa nhà đi kháng chiến, hoà bình trở thành giảng viên trường đại học. Giờ đây, ở tuổi 63 cùng với chiếc xe gắn máy Chaly cũ kỹ chị vẫn rong ruổi dọc ngang theo chiều dài đất nước để thực hiện khát vọng của đời mình là ký họa lại tất cả Mẹ VNAH. "Mẹ già như chuối chín cây" nên chị phải chạy đua với thời gian. Đến nay chị đã vẽ được 331 mẹ, phải cố gắng vẽ ít nhất được 2.000 mẹ, chị bảo vậy, rồi chị lại tất tả lên đường...
Ý tưởng được thực hiện sau gần 50 năm
Bên ly trà uống vội để chuẩn bị cho công việc của ngày mới, chị cứ nhắc đi nhắc lại với chúng tôi "Các cháu còn trẻ, sống phải có lý tưởng, không có lý tưởng thì không làm được gì cả". "Sống phải có lý tưởng" nên mới 15 tuổi, Đặng Ái Việt đã xa quê nhà Tiền Giang lên căn cứ Tuyên huấn R của Trung ương Cục miền
Nhỏ tuổi, tóc còn để đuôi gà nên Đặng Ái Việt được các má, các chị trong cơ quan xem như con, như em của mình. Các má lo cho Việt từ bữa ăn, giấc ngủ. Nhiều má vừa chải đầu cho Việt vừa khóc vì nghe tin con trai mới hy sinh ở chiến trường...
Năm 1965, Ban tuyên huấn của Trung ương Cục miền
Họa sĩ Đặng Ái Việt đang ký họa Mẹ VNAH Ngô Thị Lợ ở Hưng Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình.
Tốt nghiệp lớp đào tạo, Đặng Ái Việt được phân công về làm Báo Phụ nữ giải phóng. Những bức ký họa về cuộc chiến, về sự hy sinh mất mát, đau thương mà anh dũng của đồng chí, đồng đội do Đặng Ái Việt vẽ trên Báo Phụ nữ giải phóng được phổ biến rộng khắp ở chiến trường miền Nam.
Hoà bình, họa sĩ Đặng Ái Việt về dạy học ở Trường Đại học Mỹ thuật TP HCM, năm 2003 chị nghỉ hưu và bắt đầu chuẩn bị cho việc thực hiện ý tưởng: Đi xuyên việt vẽ Mẹ VNAH. Ngày 19/2, (mồng 6 Tết âm lịch), chị chọn cho mình một chiếc xe gắn máy Chaly nhỏ nhắn như người chị rồi lên đường. Đặng Ái Việt đã tự tìm đến nhà từng Mẹ VNAH, gặp gỡ, trò chuyện và vẽ chân dung. Qua hơn 5 tháng, chị đi qua hơn 20 tỉnh thành, đến hơn 230 huyện, xã, phường... vẽ chân dung được 331 Mẹ VNAH.
Sáng 27/7, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam đã chọn 100 bức chân dung do chị vẽ để triển lãm nhân ngày Thương binh liệt sĩ. Tại buổi triển lãm, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết phát biểu: "Việc làm của họa sĩ Đặng Ái Việt dành cho các bà Mẹ VNAH là vô cùng đáng trân trọng. Chỉ riêng suy nghĩ và hành động của chị cũng là một hành động anh hùng, đáng khâm phục".
Mỗi Mẹ VNAH là một câu chuyện
Trong căn nhà gỗ đơn sơ ở xã Hưng Trạch, huyện Bố Trạch, Quảng Bình, Mẹ VNAH Ngô Thị Lợ và họa sĩ Đặng Ái Việt ôm nhau nức nở. Như gặp lại đứa con đi xa lâu ngày trở về, mẹ Lợ cứ nước mắt lưng tròng cầm bức ký họa chân dung mình do chị Ái Việt vẽ. Chồng chết khi con trai Hoàng Văn Lượng mới bi bô tập nói.
Mẹ Lợ tần tảo nuôi con trưởng thành. Khi Tổ quốc lâm nguy trước họa xâm lăng, mẹ đã lau vội nước mắt tiễn con lên đường. Anh Lượng hy sinh năm 1972 ở thành cổ Quảng Trị. Ngày nhận tin con mất, mẹ không khóc. Nỗi đau quá lớn làm khô dòng nước mắt. Giờ đây lưng đã thành cánh cung mẹ vẫn chờ đợi con trở về.
Những kỷ niệm vui, buồn về đứa con thơ vẫn luôn theo sát người mẹ già nơi xóm nhỏ. Tôi đã khóc trước bàn phím khi viết những dòng này về các mẹ VNAH.
"Hiện nay cả nước còn trên dưới 5.000 Mẹ VNAH còn sống. Tuổi các Mẹ như chuối chín cây, nên tôi phải đi liên tục, phải tranh thủ từng ngày để ký họa về các mẹ, ít nhất phải vẽ được 2.000 mẹ", họa sĩ Đặng Ái Việt nói vậy.
Qua mỗi chặng đường, qua mỗi miền quê, gặp mỗi Mẹ VNAH, họa sĩ đều khóc rồi mới ngồi được vào bàn vẽ. Không khóc sao được khi nói đến nỗi đau mất con, mất chồng của các mẹ. Nhưng vì Tổ quốc, vì đất Việt thân yêu, hàng chục ngàn người mẹ đã hiến dâng con mình cho đất nước nở hoa độc lập.
Theo họa sĩ Đặng Ái Việt: "Trên thế giới chỉ Việt
| Họa sĩ Đặng Ái Việt tiếp tục vượt Trường Sơn tìm, vẽ Bà mẹ Anh hùng Sáng 8/8, Họa sĩ Đặng Ái Việt đã rời TP Đà Nẵng theo Quốc lộ 14B lên đường Hồ Chí Minh vượt ngang dãy núi Trường Sơn để về các tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông… tiếp tục cuộc "Hành trình nét thời gian" vẽ chân dung các Mẹ Việt Nam Anh hùng (VNAH) trên đất Tây Nguyên hùng vĩ. Họa sĩ Đặng Ái Việt cho hay: Trong chuyến đi về này, bà đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, hiệu quả của cán bộ, chiến sĩ của Báo CAND, nhất là các phóng viên Văn phòng Thường trú miền Trung & Tây Nguyên để hoàn thành hàng loạt bức chân dung Mẹ VNAH. Bà rất cảm kích về tình cảm cán bộ, chiến sĩ Báo CAND đã chia sẻ trong những ngày rong ruổi đi tìm, vẽ chân dung các Mẹ VMAH. Vượt dãy Trường Sơn theo đường Hồ Chí Minh xuyên qua các tỉnh khu vực Tây Nguyên, bà tiếp tục vẽ bức chân dung Mẹ VNAH để kịp về tổ chức triển lãm tại TP Hồ Chí Minh vào ngày 15/10, hướng tới chào mừng kỷ niệm ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10/2010. (Long Vân) |