NSND Chu Thúy Quỳnh: Đi tận cùng đam mê sẽ thành công

Gắn bó với nghệ thuật múa từ năm 14 tuổi, sau hơn 60 năm, với NSND Chu Thúy Quỳnh, trụ sở Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam vẫn là nơi chốn thân thuộc để đi về mỗi ngày. Đón chúng tôi tại ngôi nhà chung của các nghệ sĩ múa ngay khi thông tin bà được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật, câu chuyện của nữ nghệ sĩ gần như chỉ xoay quanh nghệ thuật múa dân tộc, dân gian và những bài học mà bà đã được Bác Hồ chỉ dạy từ những năm tháng mới vào nghề.

NSND Chu Thúy Quỳnh là người Hà Nội gốc, hậu duệ của nhà giáo Chu Văn An. Hơn 60 năm trước, định kiến về nghề biểu diễn trong số đông, đặc biệt là những gia đình có truyền thống về Nho học vẫn còn nhiều, nhưng cô bé Chu Thúy Quỳnh đã mạnh dạn thi tuyển vào Đoàn Ca múa nhân dân Trung ương.

Nhớ về thời điểm này, nữ nghệ sĩ chia sẻ rằng, bà cũng không hiểu tại sao lúc ấy lại dám một mình đến xin thi tuyển vào đoàn như thế. Tuy nhiên, có một điều bà chắc chắn là mình đã chọn đúng, múa đã mang lại cho bà nhiều may mắn.

NSND Chu Thúy Quỳnh.
NSND Chu Thúy Quỳnh.

Đầu tiên là cơ hội và vinh dự gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chưa đầy 1 năm sau khi vào đoàn, bà đã được gặp Bác. Người đến xem một chương trình biểu diễn phục vụ khách nước ngoài. Kết thúc chương trình, Bác hỏi Trưởng đoàn Nguyễn Văn Thương ai là người bé nhất. Nhạc sĩ giới thiệu Chu Thúy Quỳnh.

 Sau buổi gặp ấy, thỉnh thoảng vào ngày nghỉ, lễ tết, Chu Thúy Quỳnh lại được vào thăm, ăn cơm cùng Bác… Mỗi lần gặp, mỗi câu chuyện, Bác đều lồng ghép những bài học nho nhỏ. Nhưng bà nhớ nhất là chuyện Bác kể về người học nhảy cao. Người nhảy phải tự tay đào một cái hố, hằng ngày tập nhảy bật lên. Nhảy được lên miệng hố, lần sau, anh ta cho đất vào ống quần, tập tiếp, cứ thế, mỗi lần tăng lên một chút… 

Nữ nghệ sĩ không hiểu được ngay vì sao Bác lại kể chuyện này cho mình, cho rằng chuyện tập nhảy khỏi hố không liên quan gì đến nghệ thuật múa. Về nhà, suy nghĩ lại, bà mới hiểu Người đang chỉ dạy mình về sự khổ luyện.

Nhớ bài học của Bác, ngày nào Chu Thúy Quỳnh cũng dậy thật sớm, hết gác thẳng chân lên xà, gập người, lại tập bật nhảy. Nhiều lần ngã đau, bong gân, khớp xưng tấy, vẫn cố gắng dậy sớm, đúng giờ tập. Đông cũng như hè. Thói quen ấy, đến nay, 76 tuổi, nữ nghệ sĩ vẫn duy trì. Mắt mờ, chân chậm, bà không tập những động tác khó, mà tập trung rèn luyện sức khỏe, ít nhất cũng đủ đảm bảo công việc của Chủ tịch Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam và các công việc mang tính chất xã hội, thiện nguyện khác mà bản thân bà vẫn đang đảm nhận.

Chia sẻ về nghề, NSND Chu Thúy Quỳnh bảo rằng, ngoài năng khiếu, sự chăm chỉ, bà may mắn nhận được sự chỉ dạy của Bác và nhiều bậc thầy lớn cả về hoạt động nghệ thuật lẫn ứng xử trong cuộc sống. Câu chuyện về nước mắm trong bữa ăn của Bác là một ví dụ. Lần nào được ngồi ăn cơm cùng Bác, bà cũng thấy Người chấm rau với tương.

Bà hỏi Bác vì sao không chấm với nước mắm. Người nói không thích mùi nước mắm. Bà lại hỏi vì sao Bác không cho người phục vụ làm nước mắm riêng, ít mùi. Bác bảo Bác có phải là vua đâu…

Câu nói của Bác giúp bà ngộ ra được nhiều điều. Ngày ấy, bà nhỏ tuổi nhất đoàn, luôn được mọi người ưu ái. Nghệ thuật múa dân gian, dân tộc mà bà đang theo đuổi có những đặc thù riêng, không giống nhiều bộ môn nghệ thuật khác.

NSND Chu Thúy Quỳnh biểu diễn tiết mục múa “Cánh chim và ánh sáng mặt trời”.
NSND Chu Thúy Quỳnh biểu diễn tiết mục múa “Cánh chim và ánh sáng mặt trời”.

Nghệ sĩ có thể biểu diễn một mình trên sân khấu nhưng hiệu quả không cao như phối hợp với bạn diễn. Chưa kể, tiết mục thành công còn cần sự hỗ trợ của cả một tập thể ở phía hậu đài, những người phụ trách âm nhạc, ánh sáng… Muốn thành công, mỗi cá nhân vừa phải tự nỗ lực, vừa phải biết nhường nhịn, hòa mình vào tập thể.

Sau này, càng đi nhiều, làm nghề lâu năm, bà càng thấm thía bài học của Bác. Việt Nam có rất nhiều rất dân tộc. Nghệ thuật dân gian, dân tộc như bức tranh rộng lớn, nhiều màu sắc và sau mỗi sắc màu ấy đều có rất nhiều điều thú vị. Muốn chuyển tải được vẻ đẹp của bức tranh muôn màu ấy, không gì tốt hơn là hòa mình trong không gian văn hóa của các cộng đồng, quan sát, học hỏi, tìm tòi.

Để có “Mùa xuân trên  bản HMông” – tiết mục múa từng giành huy chương vàng Hội diễn ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc năm 1990, giải nhất Liên hoan múa quốc tế 2014 và là một trong 3 tác phẩm được xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh lần này, bà đã nhiều lần lặn lội về bản, đắm mình trong các phiên chợ ngày xuân, ngắm các chàng trai, cô gái say sưa nhảy múa, cảm nhận được sự hân hoan của chàng trai bản vừa cướp vợ thành công, cõng trên lưng đưa về trong không khí của đất trời vùng cao tươi đẹp.

Múa “Hoa đất nước” là bức tranh lớn của tình đoàn kết các dân tộc anh em, mà ở đó mỗi dân tộc đều hiện diện sinh động với những độc đáo riêng qua từng điệu múa, phục trang, âm nhạc. “Hầu văn Xá Thượng” là điệu múa dân gian trên nền nhạc là làn điệu hầu văn Xá Thượng. Hiện nay, thực hành tín ngưỡng thờ mẫu tam phủ được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể, được nhiều người biết đến, nhưng năm 1995, thời điểm bà dựng tiết mục này, rất nhiều người vẫn còn nhầm lẫn và đánh đồng nghệ thuật này với hoạt động mê tín dị đoan.

Người dựng tiết mục, nếu không dấn thân, không hiểu đến tận cùng của tín ngưỡng này sẽ không thể thuyết phục được khán giả, giới chuyên môn, nhà quản lý để đưa lên sân khấu… Nhưng bà đã làm được. Tiết mục đoạt huy chương vàng Hội diễn ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc 1995 và là một trong 3 tác phẩm được xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh.

Ngọc Nguyễn

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.