NSND Chu Thúy Quỳnh: Đi tận cùng đam mê sẽ thành công

Gắn bó với nghệ thuật múa từ năm 14 tuổi, sau hơn 60 năm, với NSND Chu Thúy Quỳnh, trụ sở Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam vẫn là nơi chốn thân thuộc để đi về mỗi ngày. Đón chúng tôi tại ngôi nhà chung của các nghệ sĩ múa ngay khi thông tin bà được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật, câu chuyện của nữ nghệ sĩ gần như chỉ xoay quanh nghệ thuật múa dân tộc, dân gian và những bài học mà bà đã được Bác Hồ chỉ dạy từ những năm tháng mới vào nghề.

NSND Chu Thúy Quỳnh là người Hà Nội gốc, hậu duệ của nhà giáo Chu Văn An. Hơn 60 năm trước, định kiến về nghề biểu diễn trong số đông, đặc biệt là những gia đình có truyền thống về Nho học vẫn còn nhiều, nhưng cô bé Chu Thúy Quỳnh đã mạnh dạn thi tuyển vào Đoàn Ca múa nhân dân Trung ương.

Nhớ về thời điểm này, nữ nghệ sĩ chia sẻ rằng, bà cũng không hiểu tại sao lúc ấy lại dám một mình đến xin thi tuyển vào đoàn như thế. Tuy nhiên, có một điều bà chắc chắn là mình đã chọn đúng, múa đã mang lại cho bà nhiều may mắn.

NSND Chu Thúy Quỳnh.
NSND Chu Thúy Quỳnh.

Đầu tiên là cơ hội và vinh dự gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chưa đầy 1 năm sau khi vào đoàn, bà đã được gặp Bác. Người đến xem một chương trình biểu diễn phục vụ khách nước ngoài. Kết thúc chương trình, Bác hỏi Trưởng đoàn Nguyễn Văn Thương ai là người bé nhất. Nhạc sĩ giới thiệu Chu Thúy Quỳnh.

 Sau buổi gặp ấy, thỉnh thoảng vào ngày nghỉ, lễ tết, Chu Thúy Quỳnh lại được vào thăm, ăn cơm cùng Bác… Mỗi lần gặp, mỗi câu chuyện, Bác đều lồng ghép những bài học nho nhỏ. Nhưng bà nhớ nhất là chuyện Bác kể về người học nhảy cao. Người nhảy phải tự tay đào một cái hố, hằng ngày tập nhảy bật lên. Nhảy được lên miệng hố, lần sau, anh ta cho đất vào ống quần, tập tiếp, cứ thế, mỗi lần tăng lên một chút… 

Nữ nghệ sĩ không hiểu được ngay vì sao Bác lại kể chuyện này cho mình, cho rằng chuyện tập nhảy khỏi hố không liên quan gì đến nghệ thuật múa. Về nhà, suy nghĩ lại, bà mới hiểu Người đang chỉ dạy mình về sự khổ luyện.

Nhớ bài học của Bác, ngày nào Chu Thúy Quỳnh cũng dậy thật sớm, hết gác thẳng chân lên xà, gập người, lại tập bật nhảy. Nhiều lần ngã đau, bong gân, khớp xưng tấy, vẫn cố gắng dậy sớm, đúng giờ tập. Đông cũng như hè. Thói quen ấy, đến nay, 76 tuổi, nữ nghệ sĩ vẫn duy trì. Mắt mờ, chân chậm, bà không tập những động tác khó, mà tập trung rèn luyện sức khỏe, ít nhất cũng đủ đảm bảo công việc của Chủ tịch Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam và các công việc mang tính chất xã hội, thiện nguyện khác mà bản thân bà vẫn đang đảm nhận.

Chia sẻ về nghề, NSND Chu Thúy Quỳnh bảo rằng, ngoài năng khiếu, sự chăm chỉ, bà may mắn nhận được sự chỉ dạy của Bác và nhiều bậc thầy lớn cả về hoạt động nghệ thuật lẫn ứng xử trong cuộc sống. Câu chuyện về nước mắm trong bữa ăn của Bác là một ví dụ. Lần nào được ngồi ăn cơm cùng Bác, bà cũng thấy Người chấm rau với tương.

Bà hỏi Bác vì sao không chấm với nước mắm. Người nói không thích mùi nước mắm. Bà lại hỏi vì sao Bác không cho người phục vụ làm nước mắm riêng, ít mùi. Bác bảo Bác có phải là vua đâu…

Câu nói của Bác giúp bà ngộ ra được nhiều điều. Ngày ấy, bà nhỏ tuổi nhất đoàn, luôn được mọi người ưu ái. Nghệ thuật múa dân gian, dân tộc mà bà đang theo đuổi có những đặc thù riêng, không giống nhiều bộ môn nghệ thuật khác.

NSND Chu Thúy Quỳnh biểu diễn tiết mục múa “Cánh chim và ánh sáng mặt trời”.
NSND Chu Thúy Quỳnh biểu diễn tiết mục múa “Cánh chim và ánh sáng mặt trời”.

Nghệ sĩ có thể biểu diễn một mình trên sân khấu nhưng hiệu quả không cao như phối hợp với bạn diễn. Chưa kể, tiết mục thành công còn cần sự hỗ trợ của cả một tập thể ở phía hậu đài, những người phụ trách âm nhạc, ánh sáng… Muốn thành công, mỗi cá nhân vừa phải tự nỗ lực, vừa phải biết nhường nhịn, hòa mình vào tập thể.

Sau này, càng đi nhiều, làm nghề lâu năm, bà càng thấm thía bài học của Bác. Việt Nam có rất nhiều rất dân tộc. Nghệ thuật dân gian, dân tộc như bức tranh rộng lớn, nhiều màu sắc và sau mỗi sắc màu ấy đều có rất nhiều điều thú vị. Muốn chuyển tải được vẻ đẹp của bức tranh muôn màu ấy, không gì tốt hơn là hòa mình trong không gian văn hóa của các cộng đồng, quan sát, học hỏi, tìm tòi.

Để có “Mùa xuân trên  bản HMông” – tiết mục múa từng giành huy chương vàng Hội diễn ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc năm 1990, giải nhất Liên hoan múa quốc tế 2014 và là một trong 3 tác phẩm được xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh lần này, bà đã nhiều lần lặn lội về bản, đắm mình trong các phiên chợ ngày xuân, ngắm các chàng trai, cô gái say sưa nhảy múa, cảm nhận được sự hân hoan của chàng trai bản vừa cướp vợ thành công, cõng trên lưng đưa về trong không khí của đất trời vùng cao tươi đẹp.

Múa “Hoa đất nước” là bức tranh lớn của tình đoàn kết các dân tộc anh em, mà ở đó mỗi dân tộc đều hiện diện sinh động với những độc đáo riêng qua từng điệu múa, phục trang, âm nhạc. “Hầu văn Xá Thượng” là điệu múa dân gian trên nền nhạc là làn điệu hầu văn Xá Thượng. Hiện nay, thực hành tín ngưỡng thờ mẫu tam phủ được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể, được nhiều người biết đến, nhưng năm 1995, thời điểm bà dựng tiết mục này, rất nhiều người vẫn còn nhầm lẫn và đánh đồng nghệ thuật này với hoạt động mê tín dị đoan.

Người dựng tiết mục, nếu không dấn thân, không hiểu đến tận cùng của tín ngưỡng này sẽ không thể thuyết phục được khán giả, giới chuyên môn, nhà quản lý để đưa lên sân khấu… Nhưng bà đã làm được. Tiết mục đoạt huy chương vàng Hội diễn ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc 1995 và là một trong 3 tác phẩm được xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh.

Ngọc Nguyễn

Các tin khác

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Chào mừng Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ 10 và kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tối 6/11, Ban Văn hóa Trung ương và Ban Nghi lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tổ chức Lễ hội hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, đất nước thanh bình, giáo hội hưng thịnh và nhân dân an lạc.

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Gần đây, cụm từ thường được nhắc đến là “nền kinh tế chú ý”. Nghĩa là sự sống còn đều nằm trong chữ “chú ý”. Trong kỹ thuật truyền thông, yếu tố tạo sự thu hút được công chúng trong ít nhất 3 giây được gọi là hook, nghĩa là cái móc tâm trí. Bìa báo được ví như mặt tiền của một gian hàng. Vậy đưa hình ảnh gì ra mặt tiền gây chú ý là một quyết định có tính thành - bại.

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam hiện đại, văn học Công an nhân dân là một dòng chảy quan trọng, có tính thống nhất và xuyên suốt, gắn liền mật thiết với sự ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an trong công cuộc bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Sự đặc thù về “độ khó” của đề tài này vừa là thách thức, đồng thời cũng là cơ hội rộng mở cho các nhà văn cả trong và ngoài ngành dấn thân sáng tạo.

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Để bổ sung đầy đủ hơn các giai đoạn lịch sử, sự kiện, chiến công của tập thể, cá nhân tiêu biểu, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa gửi thư ngỏ, mong muốn các đồng chí nguyên lãnh đạo Công an tỉnh, Công an các đơn vị, địa phương, các thế hệ cán bộ - chiến sĩ Công an cùng nhân dân hiến tặng, tài liệu, hiện vật, kỷ vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh.

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Trong không gian linh thiêng của Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) - nơi từng chứng kiến bao dấu tích lịch sử - chương trình giao lưu nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Khúc tri ân” do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức đã diễn ra đầy xúc động.

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI đang tạo ra một nguồn cung nội dung khổng lồ với chi phí sản xuất thấp, có sức hút lớn đối với người xem. Nhưng khi tốc độ, số lượng phim sản xuất không tỷ lệ thuận với chất lượng và quá nhiều sản phẩm đơn giản, lặp lại, thiếu giá trị tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi người xem thì một “màng lọc” đủ hiệu quả là bài toán cấp thiết.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.