Từ đầu năm 2013 đến nay, lực lượng liên ngành TP Hải Phòng đã kiểm tra 85 phương tiện vận chuyển động vật, sản phẩm động vật vào thành phố, qua đó đã phát hiện, xử lý 35 phương tiện vận chuyển giống gia cầm với số lượng trên 30.000 con không có giấy chứng nhận kiểm dịch, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Những con giống trôi nổi trên thị trường này có nguy cơ mang dịch bệnh rất cao.
Được biết, tại thị trường Hải Phòng, gà giống có nguồn gốc, xuất xứ được bán với giá 10 - 15.000 đồng/con, trong khi gà nhập lậu giá chỉ 7 – 8.000 đồng/con (giá thực tế chỉ từ 1.500 - 3.000 đồng/con). Có thời điểm, phía Trung Quốc cho không thương lái Việt Nam gà thải loại và gà giống, chỉ cần người sang dọn chuồng, phun hóa chất khử trùng tiêu độc vệ sinh chuồng trại. Hiện, ngoài gà giống, gà thải loại, nhiều chủ buôn còn vận chuyển trứng ở giai đoạn sắp nở, đưa về Móng Cái, Lạng Sơn ấp nở thành con.
Trao đổi với PV Báo CAND, Thiếu tá Trịnh Tuấn Anh, Đội trưởng Đội 6, Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về Môi trường, Công an TP Hải Phòng cho biết: để tránh bị kiểm tra, bắt giữ, các chủ hàng thường xuyên thay đổi phương tiện vận chuyển như: ôtô tải, ôtô khách, xe máy, đò sắt..., đồng thời thay đổi thời gian liên tục, không kể ngày đêm. Mỗi chuyến hàng, “gia cầm... tặc” đều bố trí người dẫn đường quan sát, báo hiệu khi phát hiện có lực lượng chức năng để đi cung đường khác.
Khi thấy “động”, chủ hàng sẵn sàng xé lẻ số gia cầm nhập lậu, thay đổi phương tiện vận chuyển. Nhiều xe máy có thể vận chuyển từ 6 - 8 khay gia cầm với số lượng khoảng 4.000 con, đi liên tục từ Móng Cái, Quảng Ninh về Hải Phòng trong một thời gian ngắn. Do lợi nhuận cao, các chủ hàng sẵn sàng dùng mọi thủ đoạn chống đối lực lượng chức năng khi bị phát hiện.
Điển hình, ngày 18/4/2013, tại địa bàn xã Hồng Phong, huyện An Dương, Chi cục thú y Hải Phòng phối hợp với Đội QLTT số 10, Chi cục QLTT phát hiện xe máy BKS 89L1 - 0367 do Nguyễn Văn Ninh, trú tại xã Hải Đông và xe máy BKS 14F7 - 4731 do Đào Văn Ninh, trú tại xã Quản Nghĩa, cùng tại TP Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh điều khiển. Mỗi xe chở 3.000 gà giống nhập lậu từ TP Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh. Để rút ngắn thời gian vận chuyển, mỗi chiếc xe được chế thêm một bình xăng để thay thế tại chỗ. Lái xe chạy liên tục từ Móng Cái về Hải Phòng trong vòng 4h. Gần đây nhất, vào 2h, ngày 26/4/2013, vẫn lực lượng trên đã phát hiện xe máy BKS 89H7 - 7087 do ông Trần Xuân Quyết, trú tại huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên điều khiển đang vận chuyển 2.400 con vịt có xuất xứ từ Trung Quốc từ huyện này về quận Dương Kinh, Hải Phòng tiêu thụ.
Được biết tại Hải Phòng Chi cục Thú y thành phố đã thành lập các trạm kiểm dịch tại đầu mối giao thông như trạm Đá Bạc, Cầu Nghìn (QL10) và các chốt Trạm kiểm dịch trên QL 5, đồng thời thành lập trạm kiểm dịch động vật cơ động và Phòng Thanh tra pháp chế hoạt động 24/24h. Tuy nhiên, các đối tượng nhập lậu gia cầm rất tinh vi và manh động. Trong khi đó, lực lượng kiểm tra mỏng, không có thẩm quyền dừng xe, xử phạt, gây ảnh hưởng rất lớn đến công tác kiểm tra, phòng chống dịch, nhất là vào ban đêm.
Khi bắt được gà lậu, công tác tiêu hủy gặp nhiều khó khăn như: phải thuê phương tiện, chi phí xăng, vôi bột, nhân công, tìm địa điểm chôn hủy. Hiện, Chi cục Thú y không có kinh phí cho tiêu hủy gia cầm lậu. Khi bắt được gia cầm nhập lậu ở địa bàn nào thì đưa về cho Ban chỉ đạo phòng chống dịch của địa phương đó xử lý. Nhiều địa phương còn đùn đẩy trong việc tiêu hủy gia cầm lậu.
Trong khi đó, chế tài xử phạt không đủ sức răn đe. Cụ thể, theo quy định số gà thành tiền phải trên 100 triệu đồng mới bị khởi tố. Trong khi mỗi xe gà trên hai tấn chỉ được các cơ quan chức năng định giá vài chục triệu đồng theo quy định. Ngành Thú y đang rất lúng túng trong xử lý vì thường chỉ bắt được lái xe chở hàng, chủ hàng bỏ trốn, chưa có chế tài xử lý phương tiện. Một khó khăn nữa với công tác kiểm tra, xử lý gia cầm nhập lậu hiện nay là xây dựng khu nuôi cách ly kiểm dịch.
TP Hải Phòng đang triển khai xây dựng khu nuôi cách ly kiểm dịch trên địa bàn xã Hưng Nhân, huyện Vĩnh Bảo với số tiền đầu tư 6,7 tỉ đồng. Khi công trình này hoàn thành sẽ là nơi nuôi nhốt để kiểm dịch gia cầm không rõ nguồn gốc xuất xứ. Nếu xét nghiệm âm tính thì số gia cầm đó được sử dụng làm nguồn hàng cung ứng ra thị trường, tránh lãng phí, đồng thời giảm thiểu nguồn ngân sách dùng cho công tác tiêu hủy.
Tuy nhiên, do khó khăn chung của nền kinh tế, đến nay khu nuôi cách ly kiểm dịch mới được cấp 1 tỉ đồng, chỉ đủ san lấp mặt bằng và xây dựng khu tường bao, gây khó khăn lớn trong công tác kiểm dịch
