Theo Sở GTVT Hải Phòng, cho tới thời điểm này, trên địa bàn TP Cảng có tới 1.038 doanh nghiệp kinh doanh vận tải hàng hóa đường bộ bằng xe tải container với tổng số 6.147 đầu xe. Ước tính mỗi ngày có gần 15.000 lượt phương tiện hạng nặng tham gia giao thông trên các tuyến đường ra vào thành phố. Con số trên cho thấy nhu cầu vận chuyển hàng hóa từ cảng Hải Phòng đi các tỉnh và ngược lại đang trên mức kỷ lục và chưa dừng ở đó. Tuy nhiên, "mặt sau" của tốc độ phát triển chóng mặt ấy lại là cả một hệ lụy đáng báo động, không thể xem thường mà nguyên nhân không đâu khác xuất phát từ chủ phương tiện và các lái xe.
Thống kê cho thấy, có tới trên 60% các vụ TNGT gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng trên QL5, QL10 và các tuyến giao thông nội đô trên địa bàn Hải Phòng đến từ các "hung thần" container. Trong đó, chỉ tính riêng 2 tháng đầu của năm 2012, trên 13km của QL5 qua khu vực nội thành Hải Phòng dẫn vào Khu công nghiệp Đình Vũ đã xảy ra trên 20 vụ TNGT thảm khốc do xe container gây ra, khiến 26 người chết, hàng chục người bị thương, thiệt hại về vật chất lên tới hàng chục tỷ đồng.
Thứ hai, ngoài những thiệt hại không thể bù đắp về người và của từ các vụ tai nạn, với tần suất hoạt động suốt ngày đêm và các hành vi vi phạm nghiêm trọng Luật Giao thông đường bộ, container đang là thủ phạm phá nát hệ thống hạ tầng giao thông và tiềm ẩn những sự cố tai nạn không thể lường trước.
Đã có nhiều nguồn nghiên cứu về nguyên nhân dẫn đến thực trạng nêu trên như: lái xe thiếu ngủ, phải vận hàng quá sức hoặc nghiện ma túy, uống rượu bia khi cầm lái; hệ thống hạ tầng giao thông của Hải Phòng chưa đáp ứng được nhu cầu vận chuyển hàng hóa bằng phương tiện này…
Tuy nhiên, có một thực trạng rất đáng báo động, đó là để giảm chi phí vận chuyển, sau khi hàng nhập cảng, các chủ hàng thường dùng thủ đoạn "san" hàng từ nhiều container vào một hoặc hai container để giảm số đầu xe. Khi hàng được thông quan, các chủ hàng lại làm một vận đơn mới tương ứng với số container rời cảng, còn nếu bị kiểm tra, họ liền "trình" vận đơn trên để xe được lưu thông.
Do hàng hóa trong container đã được kẹp chì nên thanh tra giao thông không thể phá niêm phong để kiểm kê hàng hóa. Muốn kiểm tra, lực lượng chức năng phải "điều" xe về vị trí các trạm cân. Tuy nhiên, công việc này không hề đơn giản. Hiện, 2 chiếc cân cơ khí của Sở GTVT Hải Phòng đã hư hỏng không còn sử dụng được.
Chưa kể, đường liên tục tắc, các trạm cân lại nằm rải rác trong nội thành, việc quay đầu xe là rất khó khăn, cán bộ thanh tra không thể điều khiển được xe container về trạm cân. Nắm được điểm yếu này, các chủ hàng, chủ phương tiện và lái xe thoải mái "bắt tay" nhau. Chính vì vậy, mặc dù ở Hải Phòng, các cây cầu dẫn vào nội đô chỉ cho phép tải trọng hạn chế cho phương tiện từ 30 tấn trở xuống (H30), song trên thực tế, container có tải trọng gấp đôi hoặc hơn thế nữa vẫn phóng qua.
Rồi nữa, theo Luật, thời gian làm việc của lái xe không được quá 10 giờ trong một ngày và lái xe không được lái xe liên tục quá 4 giờ. Tuy nhiên, đặc thù của loại hình vận chuyển bằng xe container là vận chuyển đường dài nên thời gian làm việc của các lái xe rất lớn, ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng vận hành phương tiện của các lái xe. Để tiết kiệm chi phí, các chủ xe thường chỉ sử dụng một lái xe trên suốt hành trình dẫn đến tình trạng lái xe dù mệt mỏi vẫn cố phóng nhanh, vượt ẩu nhằm kịp giao, nhận hàng hóa dẫn tới tai nạn.
Được biết, TP Hải Phòng đang xây dựng kế hoạch tuần tra, kiểm soát để kịp thời phát hiện các phương tiện có tải trọng lớn vi phạm các quy định về vận tải hàng hóa như: chở hàng vượt quá tải trọng thiết kế của xe, của cầu đường.
Trao đổi với PV, ông Đinh Viết Hùng, Chánh Thanh tra Sở GTVT Hải Phòng cho biết, sẽ trang bị cân xe tải xách tay PL series (loại cân di động) cho lực lượng thanh tra giao thông, đồng thời kiểm tra nghiêm ngặt tải trọng của xe container trên các trục chính dẫn vào thành phố cũng như việc thực hiện các qui định thời gian làm việc của lái xe tại các doanh nghiệp vận tải container.
Đẩy lùi hiểm họa từ xe container đang là bài toán nan giải không chỉ ở Hải Phòng. Suy cho cùng, cốt lõi của vấn đề vẫn là có hay không sự ra tay quyết liệt của lực lượng quản lý chức năng; thái độ ứng xử và ý thức chấp hành pháp luật giao thông đường bộ của chủ hàng, chủ phương tiện và đội ngũ những người lái xe
