Nỗ lực “đánh thức” khai thác nguồn tài nguyên văn hóa

Là vùng đất ngàn năm văn hiến, Hà Nội có nguồn tài nguyên văn hóa, đặc biệt là khối di sản văn hóa lớn hàng đầu trên cả nước. Đây cũng là thế mạnh của Thủ đô trong phát triển công nghiệp văn hóa (CNVH) nhưng vẫn cần được phát huy hơn nữa trong thời gian tới.

Di sản văn hóa - sức mạnh mềm để phát triển công nghiệp văn hóa

Thời gian gần đây, nhiều không gian công cộng tưởng rơi vào lãng quên nhưng lại liên tục thu hút đông đảo người dân và du khách nhờ các dự án nghệ thuật. Dự án nghệ thuật công cộng Phùng Hưng đã làm sống lại một đoạn phố gầm cầu Long Biên, một điểm nhấn văn hoá thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm. Dự án nghệ thuật công cộng Phúc Tân năm 2020 đã “khoác áo mới” cho toàn bộ khu vực bờ bãi chạy dọc sông Hồng với các tác phẩm sắp đặt ngoài trời chạy dọc hơn 500 mét dài ven sông.

“Gánh hàng rong” và “Phù điêu Đông Dương” của họa sĩ Nguyễn Thế Sơn trong dự án nghệ thuật công cộng Phúc Tân bên bờ sông Hồng.
“Gánh hàng rong” và “Phù điêu Đông Dương” của họa sĩ Nguyễn Thế Sơn trong dự án nghệ thuật công cộng Phúc Tân bên bờ sông Hồng.

Theo họa sĩ Nguyễn Thế Sơn, Giám tuyển độc lập và giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam cho biết, đây là 2 dự án nghệ thuật mang tính chất đánh thức những không gian công cộng được anh và nhóm nghệ sĩ tình nguyện thực hiện thành công sau nhiều nỗ lực hợp tác với chính quyền quận Hoàn Kiếm và Hội kiến trúc sư Hà Nội.

Ngoài ra, nhóm họa sĩ tình nguyện còn cùng một số sinh viên chuyên ngành Lụa và Sơn mài của Khoa Hội hoạ Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam tích hợp một dự án nghệ thuật vào Đình Nam Hương, tại 75 Hàng Trống. Ngôi đình mới được trùng tu, trong khu vực phố cổ đã trở thành nơi gặp gỡ và thăng hoa của người nghệ nhân cuối cùng dòng tranh Hàng Trống – nghệ nhân Lê Đình Nghiên với những nghệ sĩ trẻ. Kết quả là triển lãm nghệ thuật đương đại “Từ truyền thống tới truyền thống” được tổ chức tại Đình.

Giá trị di sản của ngôi đình và dòng tranh dân gian Hàng Trống cùng lúc được nhận diện lại qua những tác phẩm tạo hình tươi mới đầy sức sáng tạo của các hoạ sĩ trẻ. Chỉ trong 2 tháng, hàng nghìn lượt du khách tới thăm triển lãm, thăm không gian ngôi đình.

Mới đây, khi bàn thảo về  phát triển CNVH trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Thạc sĩ Phạm Thị Nhung đến từ Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam cũng nhận định: Hà Nội đang có những nỗ lực mạnh mẽ trong việc đổi mới chính sách nhằm chuyển hóa hiệu quả nguồn tài nguyên văn hóa, trong đó  di sản văn hóa trở thành sức mạnh mềm thông qua phát triển CNVH. 

Với hệ thống di sản dày đặc, kết cấu hạ tầng văn hóa phong phú, mạng lưới 1.350 làng nghề thủ công cùng cộng đồng sáng tạo mới mẻ, Hà Nội đang trở thành nơi nuôi dưỡng, hội tụ, thúc đẩy sáng tạo các sản phẩm và dịch vụ CNVH.

Những hạ tầng cơ sở cho phát triển CNVH tại Hà Nội vẫn có thể được nhìn thấy trong nhiều công trình kiến trúc có lịch sử lâu đời, như Hoàng thành Thăng Long, Nhà hát Lớn Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam... Sự đa dạng của các sản phẩm thủ công như gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, sơn mài Hạ Thái, những sản phẩm của sự sáng tạo là nhân tố quan trọng tạo nên bản sắc riêng có của Hà Nội.

Vẫn còn nhiều tiềm năng chờ phát huy

Theo TS Lê Thị Minh Lý, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hoá Quốc gia, Phó Chủ tịch Hội Di sản văn hoá Việt Nam, phát triển CNVH văn hoá Hà Nội dựa trên vốn di sản văn hoá là tất yếu, có cơ sở khoa học, thực tiễn và bền vững. Đây là vùng tài nguyên di sản giàu có nhất, đa dạng nhất của quốc gia. Tính đến cuối năm 2015, Hà Nội có 5.922 di tích lịch sử văn hoá, 1.793 di sản văn hoá phi vật thể được nhận diện, kiểm kê đưa vào danh sách để bảo vệ.

Hà Nội cũng là nơi nhiều thiết chế văn hoá bảo tàng nhất cả nước. Bên trong các bảo tàng là di sản văn hoá vật thể - di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, là di sản thông tin tư liệu, di sản ký ức. Vô số đề tài lịch sử, văn hoá, nghệ thuật ẩn chứa trong kho di sản đồ sộ này đang chờ đợi các ngành CNVH khai thác. Di sản văn hoá là một nguồn lực vô cùng lớn, quan trọng, bền vững của CNVH Hà Nội.

Tuy nhiên, TS Lê Thị Minh Lý cũng cho rằng, Hà Nội có một số điểm yếu. Đó là các sản phẩm văn hoá chưa đa dạng, chưa bản sắc, độc đáo xứng tầm với vị thế của Thủ đô trong tương quan khu vực và quốc tế. Hà Nội chưa nhận diện được giá trị văn hoá từ di sản một cách sâu sắc, gần gũi với sáng tạo văn hoá; chưa xây dựng được cơ sở dữ liệu, thông tin chuyên ngành cho CNVH. Kỹ năng chuyên môn và quản lý trong lĩnh vực CNVH còn thiếu. Cơ chế đầu tư cho CNVH còn chưa hợp lý. Hà Nội còn thiếu liên kết chuyên ngành, thiếu tư vấn thiết kế, nhà sáng tạo ở trình độ cao, đẳng cấp quốc tế.

Trong thời gian tới, Hà Nội cần đánh giá có định lượng tiềm năng di sản và việc phát huy giá trị di sản hiện nay để có định hướng rõ lĩnh vực ưu tiên đầu tư cho CNVH. Thành phố cần tập hợp các kết quả điều tra, kiểm kê di sản văn hoá, nghiên cứu bổ sung, cập nhật và xây dựng cơ sở dữ liệu nhằm quản lý, khai thác sử dụng sáng tạo văn hoá. Hà Nội nên ưu tiên sản xuất các sản phẩm văn hoá dựa trên di sản dành cho giáo dục học sinh phổ thông. 

Ngoài ra, thành phố cần xây dựng quy tắc đạo đức trong việc sử dụng di sản văn hoá trong kinh tế, xã hội hoá quản lý khai thác di sản, di tích với nội dung mà các công ước quốc tế, luật pháp Việt Nam quy định, nhất là vấn đề bảo vệ di sản văn hoá, quyền, lợi ích của chủ thể văn hoá, bình đẳng văn hoá và bản quyền.

N.Nguyễn

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.