Ngày 11/5 vừa qua, Bộ Công an đã tổ chức Hội nghị Tập huấn chuyên sâu luật phòng chống mua bán người. Thông tin từ hội nghị cho thấy tội phạm mua bán người hiện nay đang diễn biến rất phức tạp và có chiều hướng gia tăng, ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự cũng như trực tiếp xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người mà chủ yếu là phụ nữ và trẻ em. Làm gì để ngăn chặn thực trạng này? Đó là một câu hỏi lớn đang đặt ra cho cơ quan chức năng có thẩm quyền các cấp.
Những con số nhức nhối
Theo kết quả điều tra, khảo sát của cơ quan chức năng, hiện toàn quốc có hơn 22.000 phụ nữ, trẻ em vắng mặt lâu ngày tại địa phương mà không rõ lý do, không có tin tức; hơn 80.000 phụ nữ xuất cảnh hoặc vượt biên trái phép sang nước ngoài để lấy chồng và tìm kiếm việc làm; hơn 20.000 trẻ em được cho nhận làm con nuôi có yếu tố nước ngoài. Trong số này có rất nhiều người trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người, bị bóc lột tình dục, cưỡng ép lao động…
Trong năm 2011, lực lượng Công an và Bộ đội Biên phòng toàn quốc đã khám phá 454 vụ mua bán người (831 nạn nhân), bắt xử lý 670 đối tượng. Riêng Cục Cảnh sát hình sự (C45, Bộ Công an) đã xác lập và đấu tranh 12 chuyên án, đã khám phá 8 chuyên án, bắt hơn 20 đối tượng.
Tuy số lượng vụ án bị triệt phá nhiều như vậy nhưng theo đánh giá chung thì số vụ việc điều tra xử lý như thế còn rất khiêm tốn so với thực tế. Mặt khác trước đây, bọn tội phạm hoạt động nhỏ, lẻ nhưng nay đã có tổ chức, xuyên quốc gia, mang tính quốc tế nên cuộc chiến vẫn còn rất cam go ở phía trước. Từ những tài liệu mà chúng tôi có được, cho thấy, Việt Nam được coi là nơi đi cho các tuyến buôn bán người tới một số quốc gia khác trong tiểu vùng sông Mê Kông và một số nước khác chứ rất ít phụ nữ nước ngoài bị bán vào Việt Nam.
Hai điểm đến chính trước đây cũng như hiện tại là Trung Quốc (chiếm 65-70%) và Campuchia (10%). Phụ nữ bị bán sang Trung quốc cho mục đích làm vợ, làm mại dâm. Nạn nhân được đưa đi bằng đường bộ qua các đường mòn hoặc cửa khẩu ở các tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh. Phụ nữ, trẻ em ở các tỉnh phía
Bên cạnh bị ép buộc làm vợ, bán dâm, phụ nữ Việt
Ngoài ra, hiện nay tình trạng chiếm đoạt, bắt cóc phụ nữ, trẻ em ở khu vực biên giới để bán ra nước ngoài đang diễn ra khá nhiều tại các tỉnh Hà Giang, Lào Cai và Lai Châu. Từ tháng 12/2011 đến nay, tại tỉnh Hà Giang xảy ra 8 vụ bắt cóc, chiếm đoạt trẻ em để bán sang Trung Quốc nhưng vẫn chưa được giải cứu là một minh chứng khá nhức nhối của tình hình mua bán phụ nữ, trẻ em hiện nay.
Cần bắt đầu từ… xóa đói!
Để thực hiện có hiệu quả công tác phòng chống mua bán người, ngay từ cuối năm 2004, Chính Phủ đã triển khai thực hiện "Chương trình hành động phòng chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em từ năm 2004 - 2010" trên tinh thần Quyết định 130/2004/QĐ-TTg ngày 14/7/2004 của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, trọng tâm là đẩy mạnh hợp tác quốc tế, thực hiện đầy đủ, có hiệu quả 5 cam kết trong bản ghi nhớ mà Chính phủ của 6 quốc gia tiểu vùng sông Mê Kông (gồm Campuchia, Trung quốc, Lào, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam) đã ký kết ngày 29/10/2004 tại Myanmar.
Ngoài ra còn có sự hỗ trợ của đại diện 2 tổ chức quốc tế là Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEP) và Liên minh các tổ chức Liên hiệp quốc về phòng chống buôn người. Riêng trong vài năm trở lại đây, bên cạnh công tác phòng ngừa, điều tra khám phá các chuyên án, vụ án, lực lượng Công an các cấp đã tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an, Chính phủ ký kết và triển khai có hiệu quả các hiệp định song phương, các văn bản thỏa thuận, ghi nhớ về phòng chống tội phạm mua bán người; tổ chức các cuộc họp giao ban định kỳ giữa Việt Nam và các nước như Trung Quốc, Lào, Campuchia…
Ngoài ra, trong năm 2011, Tổng cục Cảnh sát phòng chống tội phạm (Bộ Công an) còn mở hai đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm mua bán người trên tuyền biên giới Việt Nam - Trung Quốc và Việt Nam - Lào và đã khám phá hàng chục chuyên án, vụ án, giải cứu hàng trăm phụ nữ, trẻ em.
Tuy có nỗ lực cao như vậy, song, trong thời gian vừa qua, tình trạng buôn người vẫn cứ diễn ra mà phần lớn kẻ phạm tội chưa sa lưới pháp luật. Nguyên nhân được xác định là do Công an các cấp hiện nay chưa có lực lượng chuyên trách phòng chống mua bán người; công tác hợp tác quốc tế trong đấu tranh với loại tội phạm này mặc dù được cải thiện nhưng chưa đạt hiệu quả cao…
Ngoài ra, theo các đại biểu tham dự buổi tập huấn chuyên sâu về phòng chống mua bán người thì một trong những nguyên nhân chính dẫn đến bọn buôn người có đất sống là xuất phát từ sự nhẹ dạ, cả tin của người bị hại. Từ thực tế cho thấy, bọn buôn người thường nhắm đến các phụ nữ, trẻ em khó khăn ở vùng nông thôn, không có việc làm, trình độ học vấn thấp, đời sống tinh thần thiếu thốn trầm trọng, thiếu thông tin, hiểu biết về pháp luật mơ hồ nên bị lừa đảo rất dễ dàng chỉ bằng một thủ đoạn cũ là dụ dỗ đi làm lương cao, lấy chồng ngoại…
Thế cho nên, phòng chống mua bán phụ nữ là nhiệm vụ của tất cả các ban ngành, đoàn thể chứ không riêng gì lực lượng Công an, Biên phòng. Mà giải pháp trước mắt cũng như lâu dài là tập trung làm tốt công tác giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo, xóa đói thông tin, xóa đói pháp luật...
