Những ngày vừa qua, dư luận đặc biệt quan tâm về việc những người đứng đầu Công ty CP Vật liệu xây dựng và xuất nhập khẩu Hồng Hà trụ sở tại 109 đường Trường Chinh, Hà Nội (gọi tắt là Công ty Hồng Hà) thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của khách hàng tại dự án giãn dân phố cổ.
Liên quan đến vụ án này là các bị can Trần Ứng Thanh - Tổng giám đốc; Nguyễn Quốc Xương, Phó Tổng giám đốc và Nguyễn Đức Thắng, ở A3 Giảng Võ, Ba Đình, Hà Nội. Qua xác minh, điều tra ban đầu, cơ quan Công an có đủ cơ sở khẳng định các bị can đã chiếm đoạt 150 tỷ đồng của 200 khách hàng góp vốn mua căn hộ tại dự án giãn dân phố cổ nằm trong khu đô thị Việt Hưng, quận Long Biên.
Hành vi phạm tội của các bị can được thực hiện trong một thời gian dài, song chỉ đến khi báo chí vào cuộc quyết liệt, cơ quan CSĐT – Công an TP Hà Nội khởi tố vụ án, khởi tố bị can, nhiều người mới đặt câu hỏi, vì sao lãnh đạo Công ty Hồng Hà coi thường pháp luật và lừa đảo với số tiền khủng đến thế? Với số tiền chiếm đoạt như vậy, các bị can đã sử dụng vào mục đích gì và liệu người bị hại có hy vọng nhận được một phần tiền mình đã bỏ ra mua nhà hay không?
Câu trả lời là không vì các bị can khai rằng đã chi hết toàn bộ số tiền 150 tỷ đồng vào việc “thực hiện dự án” cũng như trả nợ các khoản vay trước đó. Lật lại hồ sơ liên quan đến những việc làm ăn sai trái của Công ty Hồng Hà, chúng tôi được biết, lãnh đạo Công ty Hồng Hà ngoài việc lừa đảo bán nhà dự án giãn dân phố cổ còn là “chuyên gia” trong việc chiếm dụng vốn của nhiều tổ chức tín dụng khác.
Ngày 26/9, Tòa Kinh tế - TAND TP Hà Nội đã xử sơ thẩm vụ án kinh doanh thương mại về việc tranh chấp hợp đồng tín dụng giữa Công ty tài chính TNHH một thành viên Bưu điện (gọi tắt là Công ty Tài chính Bưu điện) và Công ty Hồng Hà do Trần Ứng Thanh là Tổng Giám đốc. Sự việc được bắt đầu từ năm 2007 khi Công ty Tài chính Bưu điện và Công ty Hồng Hà ký hợp đồng trung hạn với nội dung Công ty Hồng Hà vay Công ty Tài chính Bưu điện 11,4 tỷ đồng, thời hạn vay 36 tháng để phục vụ công tác đền bù giải phóng mặt bằng và thực hiện dự án kinh doanh khu đất tại 105 Trường Chinh, Hà Nội.
Bên vay thế chấp tài sản là quyền sử dụng 1.472,4m2 đất tại 33 phố Tân Ấp, phường Phúc Xá, quận Ba Đình, Hà Nội. Tiền thì Công ty Tài chính Bưu điện đã trao, song các thủ tục về định giá tài sản bảo đảm thì Công ty Hồng Hà cố tình trây ỳ, không hợp tác. Thực chất là Công ty Hồng Hà đã dùng thửa đất này để góp vốn đầu tư hợp tác với Công ty CP Đầu tư ACB.
Vì vi phạm nghĩa vụ thanh toán, Công ty Tài chính Bưu điện phải khởi kiện đến Tòa Kinh tế - TAND TP Hà Nội. Sau khi thụ lý hồ sơ, tòa Kinh tế đã nhiều lần tống đạt và gửi các văn bản tố tụng cho phía Công ty Hồng Hà nhưng đại diện công ty này không đến và vắng mặt trong tất cả các buổi làm việc tại tòa. Thậm chí, khi tòa mở phiên tòa sơ thẩm, Công ty Hồng Hà cũng vắng mặt không có lý do. Sau nhiều lần hoãn, tòa phải xử vắng mặt với quyết định: Buộc Công ty Hồng Hà phải trả cho Công ty Tài chính Bưu điện số tiền 12,6 tỷ đồng.
Và một vụ kiện xảy ra cách đây khá lâu nhưng chưa thể đi vào hồi kết và bị đơn vẫn là Công ty Hồng Hà. Nguyên đơn là Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Tây Hồ khởi kiện đến TAND TP Hà Nội vì cho Công ty Hồng Hà vay 5 tỷ đồng trong năm 2003, thời hạn vay 24 tháng với lý do vay là xây dựng nhà để bán. Tài sản thế chấp là giá trị quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền diện tích 1.139m2 tại 95B ngõ Đình Đông, phố Bạch Mai, phường Thanh Nhàn, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Vì vi phạm nghĩa vụ thanh toán nên Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Tây Hồ đã khởi kiện ra tòa. Tất nhiên, lẽ phải thuộc về ngân hàng, song ngay sau đó, chính ngân hàng lại kháng cáo với nội dung: quyền sử dụng đất và tài sản trên đất tại 95B ngõ Đình Đông mà Công ty Hồng Hà dùng để thế chấp vay tiền đã được chuyển cho đối tượng khác mà không hề được thông báo. Vậy là suốt mấy năm qua, vụ kiện đã xử sơ thẩm rồi đến phúc thẩm. Do án Giám đốc thẩm của TANDTC vào tháng 9/2010 quyết định hủy một phần án sơ thẩm nên vụ kiện lại quay về điểm xuất phát mà phải đến cuối năm 2012 mới giải quyết dứt điểm được.
Ông Phạm Tuấn Anh, Chánh tòa Kinh tế - TAND TP Hà Nội cho biết: Qua hai vụ kiện trên cho thấy, Công ty Hồng Hà không chỉ vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh thương mại thông thường mà dấu hiệu phạm tội rõ ràng cách đây gần chục năm: Vay tiền với số lượng lớn, tài sản dùng thế chấp vừa góp vốn hợp tác đầu tư, lại vừa chuyển nhượng bất hợp pháp, chiếm đoạt tiền xong bỏ trốn…
Tiếc rằng, những sai phạm này không được giải quyết dứt điểm nên lãnh đạo Công ty Hồng Hà vẫn coi thường pháp luật và tiến hành những phi vụ khác nghiêm trọng hơn mà đỉnh điểm là chiếm đoạt 150 tỷ đồng từ dự án giãn dân phố cổ. Mặt khác, công ty tài chính hay ngân hàng cũng hết sức chủ quan trong việc thẩm định, xác minh, định giá tài sản thế chấp trước khi giải ngân và đây chính là kẽ hở cho kẻ xấu lợi dụng.
Chắc chắn, Trần Ứng Thanh và đồng phạm sẽ phải nhận một hình phạt thích đáng về những hành vi phạm tội của mình, song bài học cảnh giác cho các đơn vị kinh tế hay các cá nhân khi tham gia giao dịch mua nhà thì luôn mới. Đó là việc tìm hiểu kỹ đối tác trên nhiều phương diện, đặc biệt là năng lực tài chính để hạn chế thấp nhất những rủi ro có thể xảy ra
