Những người "cược mạng" để đào vàng

Tại khu vực mỏ núi đá cheo leo, vách đá sừng sững này, khi trời vừa tối, trong vai người khai thác quặng, chúng tôi bắt đầu chuyến hành trình đi vào chốn "vàng tặc" với hàng trăm hang ngách ăn sâu vào núi nhiều cây số, thông liên hoàn với nhau như một ma trận, nếu không thông thạo địa hình thì chỉ có nước ở lại luôn trong hầm lò.

Từ khai thác "chui" và phá tan các đồi núi, không những thế mà trong 1 năm qua hàng ngàn "vàng tặc" ở xã Tam Lãnh, huyện Phú Ninh, Quảng Nam đổ xô vào mỏ vàng Bồng Miêu cướp quặng gần chục lần, đánh trọng thương nhiều bảo vệ và đập bể một số tài sản của công ty. Sự việc này không dừng lại ở con số này, mà thời gian vừa qua trên địa bàn Quảng Nam liên tục xảy ra nhiều vụ sập hầm, bao mạng người vĩnh viễn nằm sâu dưới hàng ngàn khối đất đá nhưng vì cuộc mưu sinh và khát vọng làm giàu, họ liều mình đánh đổi tất ca. Nổi cộm nhất, vào ngày 14/6, tại khe nước Voi, huyện Nam Giang, Quảng Nam đã xảy ra sạt lở núi làm 6 "phu vàng" thiệt mạng.

Nhập vai "phu vàng"

Những ngày tháng 6, xảy ra hai vụ cướp quặng lớn nhất tại mỏ vàng Bồng Miêu. "Vàng tặc" cướp đi gần 30 tấn quặng và đánh 2 bảo vệ trọng thương, cướp 2 xe máy của công nhân, phá và đập tài sản của Công ty Vàng Bồng Miêu. Trước vấn đề cấp bách này, chúng tôi về lại xã Tam Lãnh, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam.

Sau nhiều lần năn nỉ được làm công nhân khai thác vàng, một nhóm người trú tại xã Tam Lãnh đã đồng ý cho chúng tôi đi theo để khai thác quặng vàng chui ở các núi, rừng trên địa bàn xã Tam Lãnh. Từ trung tâm xã Tam Lãnh, chúng tôi cuốc bộ gần chục cây số đường rừng để có mặt tại vực AD, ngách Chụm thuộc thôn Bồng Miêu.

Văn bản của Công an huyện Phú Ninh báo cáo sự việc tại mỏ vàng với Bí thư và Chủ tịch huyện Phú Ninh.
Văn bản của Công an huyện Phú Ninh báo cáo sự việc tại mỏ vàng với Bí thư và Chủ tịch huyện Phú Ninh.

Tại khu vực mỏ núi đá cheo leo, vách đá sừng sững này, khi trời vừa tối, trong vai người khai thác quặng, chúng tôi bắt đầu chuyến hành trình đi vào chốn "vàng tặc" với hàng trăm hang ngách ăn sâu vào núi nhiều cây số, thông liên hoàn với nhau như một ma trận, nếu không thông thạo địa hình thì chỉ có nước ở lại luôn trong hầm lò.

Khi tôi nói lo lắng việc sập hầm, thì một người trong nhóm cho biết: "Việc sập hầm là chuyện thường, đã từng xảy ra những vụ chết người"… Theo anh ta, thường thì ngày, đêm ở các khu vực hang động này có hàng trăm người khai thác quặng vàng trái phép. Trong đó có những nhóm người được thuê làm để nhận tiền công. Lực lượng chức năng không rành hang ngách bằng họ, nên có truy quét họ nấp đâu đấy, khi lực lượng này đi rồi thì họ tiếp tục công việc của mình.

Bảo vệ của mỏ vàng Bồng Miêu Hồ Thanh Tịnh bị dân cướp quặng đánh "toác đầu" vào ngày 4/6.
Bảo vệ của mỏ vàng Bồng Miêu Hồ Thanh Tịnh bị dân cướp quặng đánh "toác đầu" vào ngày 4/6.

Mờ sáng hôm sau, tôi tiếp tục cuộc hành trình của mình đi đến bãi khai thác quặng lộ thiên tại bãi Đồi Sim. Ở đây, cho dù các cơ quan chức năng liên tục xuất hiện truy quét, nhưng tờ mờ sáng vẫn có hàng trăm người tập trung khai thác quặng vàng. Anh Nguyễn Th.Ph., một người ở xã Tam Đại, huyện Phú Ninh cho biết: "Hằng ngày tôi vào đây khai thác quặng để bán, mỗi ngày được khoảng một trăm nghìn đồng!". Còn ông Nguyễn D., người Tam Ngọc, TP Tam Kỳ dẫn cả gia đình gồm 3 cha con lên đây khai thác quặng. "Chẳng biết làm gì để kiếm sống nên phải lên đây chú ơi! Chứ nghề ni gian khổ lắm" - ông D. nói.

Cái chết về "vàng" đã được cảnh báo trước

Thống kê của UBND xã Tam Lãnh, huyện Phú Ninh cho biết: Hiện toàn xã có 5.150 hộ, 7.000 nhân khẩu, đa phần những hộ này đều thuần nông, chuyên nghề canh tác và trồng rừng. Nhưng do "sức hút" của vàng nên hiện tại đã mất hơn 1/3 hộ đi theo làm "vàng tặc". Hầu như gia đình nào cũng có người làm "phu vàng", cả phụ nữ, người già, thậm chí trẻ em cũng bỏ học theo gia đình trốn lên núi làm "phu vàng" (chiếm trên 30%) bởi mức thu nhập hấp dẫn từ 200 - 400 ngàn/ngày/"phu vàng".

Như chúng tôi đã từng thông tin, vào đầu năm 2008, cũng như nhiều thanh niên khác trong thôn, 2 con trai lớn của chị Hoa là Huỳnh Văn Xin (SN 1982), Huỳnh Văn Linh (SN 1991) khăn gói vào bãi vàng ở núi Thánh Giá (huyện Phú Ninh) làm ăn. Trong một đêm mưa gió, lúc họ đang đào xới dưới hầm sâu, đất bỗng dưng đổ sập, chôn vùi cả 2 anh em trong chốc lát.

Tiếp đến tháng 10/2008, vợ chồng anh Nguyễn Thanh Dũng, chị Huỳnh Thị Tình cùng con trai lớn là Nguyễn Thành Trung (15 tuổi) đã bị chôn vùi dưới hầm sâu tại bãi vàng Sũng Mù (huyện Phú Ninh), để lại 3 đứa con thơ.

Hàng trăm "vàng tặc" đổ xô vào cướp quặng thuộc khu vực mỏ vàng Bồng Miêu.
Hàng trăm "vàng tặc" đổ xô vào cướp quặng thuộc khu vực mỏ vàng Bồng Miêu.

Tang thương nhất là vào ngày 5/11/2009, tại bãi vàng Nước Vin (xã Trà Giác, huyện Bắc Trà My), do mưa lớn kéo dài, nước thấm xuống các hầm khai thác vàng, tích lại làm đất nhão khiến nửa quả đồi đổ ập xuống, chôn vùi hai lán trại, cướp đi 13 sinh mạng và làm 7 người bị thương nặng.

Và mới đây nhất vào ngày 14/6, tại khe Nước Voi nơi giáp ranh giữa hai xã Tàbing và Chàval của huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam, trời mưa to dẫn đến đồi núi bị sạt lở vùi chết 6 "phu vàng".

Trao đổi với ông Bùi Quang Minh - Chủ tịch UBND xã Tam Lãnh, chúng tôi được biết: Mặc dù chính quyền xã đã liên tục kêu gọi, tuyên truyền, cảm hóa giáo dục, thậm chí cả hỗ trợ vốn sản xuất, tạo công ăn việc làm cho "phu vàng", nhưng cũng đành bất lực trước sự ồ ạt, manh động, liều lĩnh của "vàng tặc"…

Một vụ sập hầm vàng ở nước Vin, huyện Nam Trà My dẫn đến 13 "phu vàng" bị chôn vùi.
Một vụ sập hầm vàng ở nước Vin, huyện Nam Trà My dẫn đến 13 "phu vàng" bị chôn vùi.

Hiện tại, có đến hàng trăm "phu vàng" từ các xã, tỉnh lân cận và cả từ các tỉnh phía Bắc vào… luồn lách trong các hang, hầm vàng. Sau đó lực lượng truy quét xuất hiện, họ đã chạy trốn để lại hiện trường ngổn ngang hầm hố. Từ sau Tết Nguyên đán đến nay, lực lượng chức năng của xã và huyện Phú Ninh đã tổ chức truy quét rất nhiều đợt, thu gần 50 máy xay đá quặng, gần 10 máy phát điện, đẩy đuổi 500 người ra khỏi khu vực, tạm giữ 21 xe máy, phá hủy trên 20 lán trại lò trái phép tại khu vực thác Trắng. Nạn "vàng tặc" ngày đêm hoành hành, nhưng lực lượng chức năng của xã còn rất mỏng nên khó kiểm soát hết "vàng tặc".

Ông Trần Hà Tiên - Tổng Giám đốc Công ty Vàng Bồng Miêu, cho biết: "Bọn "vàng tặc" luôn ẩn nấp sẵn trong rừng, hễ chúng tôi sơ hở là ùa vào cướp quặng ngay". Theo ông Tiên, công ty đã bất lực vì không đủ nhân lực để bảo vệ và quản lý. Đồng thời, khu vực khai thác của công ty này nằm xen kẽ với đất rừng của người dân địa phương nên khó có thể ngăn "vàng tặc" tiếp cận, xâm nhập vào bên trong.

Thông tin từ Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Quảng Nam cho biết: Từ đầu năm 2011, trên địa bàn tỉnh đã phát hiện và xử phạt gần 20 vụ khai thác vàng trái phép, trong đó có 2 vụ sập hầm vàng làm 3 người chết...

An Khang - Gia Hân

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.