Đã lâu lắm rồi, hàng triệu người dân Việt Nam trong đó có giới trí thức nước nhà, giảng viên nhiều trường đại học, các sinh viên, học sinh mọi miền mới được tận hưởng một cảm giác thăng hoa và sống trong những giờ phút hạnh phúc khi được chứng kiến lễ chào mừng Giáo sư Ngô Bảo Châu được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV1 vào tối 29/8, tại Trung tâm hội nghị quốc gia.
Nhiều người đã xúc động trước bài phát biểu của Giáo sư Ngô Bảo Châu, đúng hơn là những lời tâm sự rất giản dị, sâu sắc, thông minh, đầy trăn trở và cũng đầy tinh thần trách nhiệm trước vận mệnh của nền khoa học nước nhà của Giáo sư. Đặc biệt, tại lễ chào mừng trang trọng này, giới khoa học cả nước như được bồi đắp thêm niềm tin, tiếp thêm sức mạnh khi Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã khẳng định, niềm tự hào Ngô Bảo Châu cần được nhân lên mạnh mẽ.
Thủ tướng mong giới trẻ noi gương Giáo sư Ngô Bảo Châu, Chính phủ sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi để các nhà khoa học dấn thân vào khoa học, tìm tòi nghiên cứu tốt nhất, từ đó đóng góp được nhiều cho đất nước...
Cho đến giờ phút này, thầy giáo Dương Hoàng Giang, giáo viên chủ nhiệm của Giáo sư Ngô Bảo Châu (từ 1987 đến 1989) khối chuyên - ĐH Khoa học tự nhiên, ĐH Quốc gia Hà Nội vẫn chưa nguôi xúc động khi nghĩ đến Ngô Bảo Châu, một học trò "cưng" của mình ngày nào. Thầy đang công tác ở miền Trung nhưng khi chúng tôi điện thoại cho thầy hỏi về kỷ niệm của thầy với Ngô Bảo Châu, thầy nghẹn ngào xúc động.
Thầy đã từng bật khóc khi Châu bước lên thềm vinh quang nhận giải thưởng Fields. Thầy tâm sự: "Chúng tôi từng giờ, từng ngày chờ đợi đến giờ phút này. Tôi là giáo viên chủ nhiệm lớp chuyên nên hay chú ý đến từng em học sinh, xem em nào thông minh, sáng tạo, tư cách đạo đức của em đó ra sao và sau này có thể trở thành nhân tài đất nước hay không? Châu là con người thông minh, sáng tạo, học giỏi đều các môn. Châu đã để lại cho chúng tôi một ấn tượng đặc biệt, đó là cậu học trò có tư cách đạo đức tốt, chăm chỉ, lễ phép. Với con người như vậy, từ thời đó tôi đã có suy nghĩ, tiên lượng nếu Châu được đào tạo một cách bài bản, sau này sẽ trở thành một nhân tài - điều đó nay đã trở thành sự thật".
Tâm sự với PV Báo CAND, PGS. TS Vũ Đình Hoà, Trưởng bộ môn Khoa học máy tính, Khoa Công nghệ thông tin (ĐH Sư phạm Hà Nội) kể rằng, “ngày còn học khối chuyên, ở nhà, bố Châu là GS.TSKH Ngô Huy Cẩn nhờ một cán bộ trẻ ở Viện Cơ học là anh Phạm Ngọc Hùng dạy kèm. Phạm Ngọc Hùng vốn học chuyên toán và từng sang học toán ở
Sự kiện Ngô Bảo Châu đã mở ra nhiều kỳ vọng mới cho những nhà khoa học trẻ say mê học những môn khoa học cơ bản. Trả lời phỏng vấn của PV CAND, Ngô Bảo Châu đã bày tỏ nguyện vọng sẽ làm việc tại Viện Toán học cao cấp do Chính phủ thành lập trong thời gian tới, nơi đây sẽ thu hút nhiều tài năng đang học tập ở nước ngoài về trong nước nghiên cứu. Anh sẽ tạo ra một môi trường nghiên cứu đầy sức sống với những nhóm làm việc hiệu quả.
Ước muốn của GS Ngô Bảo Châu có lẽ sẽ sớm thành hiện thực khi Chính phủ vừa phê duyệt Chiến lược phát triển toán học 2010 - 2020, tầm nhìn tới 2030 với số vốn đầu tư lên đến hơn 651 tỷ đồng. Chiến lược này đã làm nức lòng nhiều nhà khoa học trẻ say mê toán học.
Nhưng phía sau "sự kiện Ngô Bảo Châu" là gì? Những kỳ vọng bồi dưỡng nhân tài được dấy lên trong thời gian qua sẽ được thực hiện ra sao? Ngô Bảo Châu là một minh chứng sinh động nhất và hiệu quả nhất về việc chúng ta phát triển trường chuyên, lớp chọn. Chúng ta sẽ làm gì để mọi kỳ vọng vào sự đột phá của nền toán học nói riêng và nền khoa học nước nhà nói chung không bị rơi vào quên lãng?
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Vũ Lương, Chủ nhiệm khối Chuyên ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) tâm sự, thầy chủ nhiệm khối Chuyên từ năm 1993, vấn đề phát triển trường chuyên thầy suy ngẫm từ rất lâu rồi. Lớp chuyên là nơi gửi gắm niềm tin của những người làm toán, của những người thầy dạy toán. Năm 1997, khi thầy dẫn đoàn thi toán trở về từ
Kể lại câu chuyện này, thầy Lương cho hay, nhiều người không ủng hộ hệ chuyên vì chưa hiểu "trường chuyên, lớp chọn". Từ khi có hệ chuyên toán đến nay (sau này phát triển thêm hệ chuyên tin), đến nay khối Chuyên A0 của trường đã đạt 150 giải quốc tế, một thành tích mà nhiều nước nằm mơ cũng không dám nghĩ tới. Ngoài Ngô Bảo Châu là sản phẩm của hệ chuyên, khối chuyên Toán Tin của trường còn đào tạo ra rất nhiều học sinh xuất sắc như: Ngô Đắc Tuấn, hiện đang nghiên cứu ở Pháp, Lê Hùng Việt Bảo, nghiên cứu khoa học tại Mỹ.
Theo thầy Lương, hệ THPT thì học sinh quen học thuộc lòng nhưng ở hệ chuyên, điểm ưu việt nhất là ngày nào các em cũng được tiếp xúc với bài toán khó. Từ đó nhen lên trong các em một quyết tâm lớn, không bao giờ khuất phục trước khó khăn và cao hơn, là một tinh thần khát khao chiến thắng.
Cũng theo thầy Nguyễn Vũ Lương, hệ thống trường chuyên thời gian tới phải tiếp tục được nhân rộng, cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm phải được đầu tư, quyền lợi của giáo viên dạy chuyên phải được đảm bảo thoả đáng, thì chắc chắn chúng ta sẽ đào tạo, phát triển bồi dưỡng được nhiều tài năng, không được như Ngô Bảo Châu, nhưng có nhiều người giỏi thì chắc chắn nền khoa học nước nhà sẽ cất cánh.
Còn PGS.TS Vũ Đình Hoà cho rằng, sự kiện Ngô Bảo Châu cho ta bài học, là nên mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao kinh tế. Đó là hai yếu tố then chốt tạo nên tiến bộ cho khoa học và kỹ thuật. Theo thầy Hoà, sự khuyến khích "tài năng" cũng vô cùng quan trọng. Có khuyến khích đúng thì phụ huynh học sinh tự đầu tư cho con cái mình học. Khuyến khích không đúng thì nhà nước bỏ tiền vào vẫn thất bại mà thôi.
