Những kỷ vật chiến tranh qua 5 thập kỷ kết nối hai bán cầu

Ngày 17-1, ông Thomas Eugence Wilber, con trai của cố phi công Hải quân Mỹ Walter Eugene Wilber (từng bị bắn rơi và giam giữ gần 5 năm tại nhà tù Hỏa Lò) đã đại diện gia đình đến trao tặng kỷ vật lần thứ 2 cho di tích lịch sử nhà tù Hỏa Lò, những kỷ vật cha ông đã lưu giữ trong thời gian bị tạm giam tại đây.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, từ năm 1964 đến 1973, một phần của Di tích nhà tù Hỏa Lò đã được dùng để tạm giam tù binh phi công Mỹ. Chính tại “Hilton Hà Nội” (theo cách gọi của phi công Mỹ), những tù binh Mỹ đã hiểu sâu sắc hơn về cuộc chiến mà họ tham gia tại Việt Nam và chính sách nhân đạo của một dân tộc yêu chuộng hòa bình. 

Các đại biểu dự lễ tiếp nhận hiện vật.
Các đại biểu dự lễ tiếp nhận hiện vật.

Ngày 16-6-1968, chiếc máy bay F- 4 J Phantom II (còn có biệt danh là “Con ma”) cùng 2 phi công Mỹ, do Trung tá Hải quân Walter điều khiển, thực hiện việc ném bom bắn phá miền Bắc, đã bị lưới lửa phòng không của Việt Nam bắn cháy trên bầu trời huyện Đô Lương (Nghệ An). Walter Eugence Wilber nhảy dù ra khỏi máy bay và rơi xuống cánh đồng xã Thanh Tiên (Thanh Chương - Nghệ An). Người đồng đội của ông đã tử nạn. 

Walter Eugence Wilber bị bắt sống và giao cho Huyện đội Thanh Chương. Sau đó ông được chuyển tới giam giữ tại trại giam Hỏa Lò (Hà Nội). Trong suốt thời gian gần 5 năm bị tạm giam tại Hỏa Lò (1968 - 1973), Walter đã nhận được sự đối xử nhân đạo, khoan dung từ những cán bộ, chiến sỹ quản lý trại giam. Từ đó, ông có những hành động tích cực nhằm sớm chấm dứt cuộc chiến phi nghĩa mà quân đội Mỹ đang thực hiện tại Việt Nam.

Ông Thomas trao tặng kỷ vật của cha cho BQL DTLS nhà tù Hỏa Lò.
Ông Thomas trao tặng kỷ vật của cha cho BQL DTLS nhà tù Hỏa Lò.

Ngày 12-2-1973, Walter Eugence Wilber đã được Chính phủ Việt Nam trao trả cho Chính phủ Hoa Kỳ, theo tinh thần của Hiệp định Paris. Những kỷ vật trong thời gian bị giam giữ tại Hỏa Lò cũng được ông mang về Mỹ như để nhắc nhớ về một thời không thể nào quên trong cuộc đời binh nghiệp của mình. 

Và cũng như nhiều cựu binh Mỹ khác từng tham chiến tại Việt Nam, cuộc chiến tranh Việt Nam đã để lại trong lòng ông một vết thương luôn nhói đau, day dứt. 

Gần 50 năm qua, ông vẫn đau đáu nỗi khát khao được trở lại Việt Nam, gặp lại những ân nhân của mình. Tuy nhiên, vì  lý do sức khỏe mà Walter Eugence Wilber đã không thực hiện được điều đó cho đến tận khi ông qua đời (năm 2015). Hiểu được tâm nguyện cháy bỏng của cha, người con trai thứ 2 của ông - Thomas Eugence Wilber đã thay cha thực hiện ước nguyện.

Những kỷ vật được trao tặng trong lần 2.
Những kỷ vật được trao tặng trong lần 2.

Ngày 17-1, Thomas Eugence Wilber đã thay mặt gia đình sang Việt Nam trao tặng tới BQL Di tích Nhà tù Hỏa Lò những kỷ vật gồm: Chiếc mũ phi công Walter Eugene Wilber được Chính phủ Mỹ trang bị khi tham chiến tại Việt Nam, năm 1968; chiếc ca và 2 bộ quần áo phi công Walter Eugene Wilber sử dụng trong thời gian bị tạm giam tại Hỏa Lò, Hà Nội; bức thư phi công Walter Eugene Wilber viết từ trại giam Hỏa Lò gửi về gia đình, ngày 22-1-1970; bao diêm do Chính phủ Việt Nam tặng Walter Eugene Wilber khi ông được trao trả về nước, tháng 2-1973; một số bức ảnh tư liệu về Walter Eugene Wilber trước và sau khi được trao trả về nước.

Bức thư ông Thomas gửi cho cha từ Mỹ đến nhà tù Hỏa Lò.
Bức thư ông Thomas gửi cho cha từ Mỹ đến nhà tù Hỏa Lò.

Ngay sau lễ tiếp nhận, BQL Di tích Nhà tù Hỏa Lò đã bổ sung vào nội dung trưng bày về “Cuộc sống của tù binh phi công Mỹ trong Nhà tù Hỏa Lò”, góp phần tăng tính khách quan, chân thực cho khách tham quan và các nhà nghiên cứu.

Đại tá Trần Trọng Duyệt, Nguyên Trại trưởng Trại giam tù binh phi công Mỹ tại Hỏa Lò, Hà Nội (giai đoạn 1968 - 1973) chia sẻ: “Theo tiêu chuẩn lúc đó, tiêu chuẩn ăn uống dành cho sĩ quan quân đội nhân dân Việt Nam cấp bậc Thượng tá mỗi ngày là 1,2 đồng. Tuy nhiên, tiêu chuẩn khẩu phần ăn của một tù binh phi công Mỹ lên đến 1,6 đồng, tương đương với tiêu chuẩn của một sĩ quan quân hàm Đại tá”.

Bao diêm do Chính phủ Việt Nam tặng Walter Eugene Wilber khi ông được trao trả về nước, tháng 2-1973.
Bao diêm do Chính phủ Việt Nam tặng Walter Eugene Wilber khi ông được trao trả về nước, tháng 2-1973.

Ông Thomas khẳng định: “Bố tôi đã được cung cấp thực phẩm, quần áo, nơi ăn chốn ở và cả những chăm sóc y tế trong suốt thời gian bị giam tại Hà Nội. Ông tin rằng ông đã được đối xử tốt, đặc biệt trong điều kiện khó khăn của người dân Việt Nam lúc đó. Theo lời ông Duyệt, trại trưởng trại giam đã kể khi tôi thăm ông vào tháng 5-2016 tại Hải Phòng, họ đã cung cấp thêm 60% khẩu phần ăn cho mỗi người Mỹ. Cha tôi biết ơn về điều đó”

Các đại biểu, nhân chứng chụp ảnh cùng ông Thomas và cán bộ nhân viên BQL DTLS nhà tù Hỏa Lò.
Các đại biểu, nhân chứng chụp ảnh cùng ông Thomas và cán bộ nhân viên BQL DTLS nhà tù Hỏa Lò.

“Cha tôi luôn tin rằng, Mỹ không nên tham chiến tại Việt Nam”. – ông Thomas xúc động bày tỏ. Những kỷ vật được trao tặng lần này không chỉ đồng hành cùng gia đình Thomas Eugene Wilber gần 5 thập kỷ qua, mà còn là sự kết nối giữa những con người sống ở hai bên bán cầu. 

“Và như các bạn đều thấy, công việc của tôi cùng chị Thủy và các nhân viên Hỏa Lò đã làm giàu thêm vốn sống của tôi theo nhiều cách khác nhau. Và chúng tôi có mặt ở đây, cùng nhau trao đổi một số hiện vật tới Hỏa Lò. Và một trong số đó, là chiếc mũ bay của bố tôi đã sử dụng. Ông để lại nó trên chiến hạm vào tháng 6-1968; một bức thư bố tôi viết vào năm 1970 gửi về gia đình; một bức ảnh của bố cùng hai trong tổng số 20 người cháu của ông, được chụp sau gần 20 năm trao trả từ Hỏa Lò” – ông Thomas chia sẻ.

Được biết, trước đó, tại lần trao tặng tài liệu hiện vật lần thứ nhất diễn ra vào ngày 15-8-2016, Thomas Eugence Wilber đã thay mặt gia đình, thực hiện theo di nguyện cuối đời của người cha, trao tặng tới Ban Quản lý (BQL) Di tích Nhà tù Hỏa Lò 19 tư liệu, hiện vật.

Đó là những bức thư của cha ông gửi từ Việt Nam cho Thomas và mẹ; là tấm giấy gói quà mà chính tay Thomas đã gói và gửi sang cho cha, được người cha lưu giữ lại cẩn thận; là tập báo đăng bài viết về cố Trung tá Hải quân phi công Walter Eugene Wilber, sau khi ông được trao trả về Mỹ…

Cảnh Vũ

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.