Trong bối cảnh hiện nay, do diễn biến phức tạp của tình hình kinh tế - xã hội, các ngân hàng đều siết chặt các hoạt động tín dụng để phòng ngừa những rủi ro có thể xảy ra. Vì lẽ đó, nhiều doanh nghiệp hay cá nhân đã đứng ra làm môi giới giữa người có nhu cầu vay vốn với các ngân hàng.
Vì cần vốn làm ăn nhưng ngại phải làm các thủ tục tại ngân hàng, gia đình bà Vũ Thị Tuất ở quận Tây Hồ, Hà Nội đã “chọn mặt gửi vàng” ủy quyền toàn bộ cho chị Phạm Thanh Thủy ở quận Tây Hồ đứng ra làm các thủ tục vay hộ tiền tại ngân hàng. Tất nhiên, bà Tuất phải đưa sổ đỏ cho Thủy kèm theo hợp đồng ghi nhớ là chị Thủy có toàn quyền quyết định với cuốn sổ đỏ này. Mặt khác, trong trường hợp xấu nhất, nếu bà Tuất không hoàn trả được các khoản vay (bao gồm cả gốc và lãi) thì bên ngân hàng có quyền phát mại tài sản để thu hồi nợ.
Có sổ đỏ trong tay, Phạm Thanh Thủy không trực tiếp vay tiền tại ngân hàng mà ủy quyền tiếp cho Công ty TNHH Pha Lê C&C Hà Nội. Chỉ trong một thời gian ngắn, Công ty TNHH Pha Lê C&C Hà Nội đã hoàn thành thủ tục vay 2,5 tỷ đồng tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank), chi nhánh Láng Hạ, Hà Nội.
Theo bà Tuất, bà không biết công ty vay bao nhiêu tiền, nhưng họ chỉ đưa bà 70 triệu đồng. Đến hạn, Công ty TNHH Pha Lê C&C Hà Nội vi phạm các nghĩa vụ thanh toán nên buộc lòng SeABank phải khởi kiện đến tòa án để lấy lại số tiền gốc và lãi lên tới hơn 3 tỷ đồng. Điều đáng nói trong vụ kiện này là bên đứng ra vay tiền ngân hàng là Công ty TNHH Pha Lê C&C lẽ ra phải có trách nhiệm hoàn trả cho ngân hàng thì lại mất tăm!?
Trong quá trình thụ lý vụ án, tòa án đã nhiều lần gửi các văn bản tố tụng đến công ty theo địa chỉ số 117-CT5, Khu đô thị mới Sông Đà, Mễ Trì, Từ Liêm, Hà Nội nhưng đều bị bưu điện trả lại do công ty không còn hoạt động trên địa bàn. Cơ quan Công an cho biết thêm, Công ty TNHH Pha Lê C&C Hà Nội từ lâu đã không còn hoạt động theo địa chỉ đã đăng ký. Còn việc công ty chuyển trụ sở làm việc tới đâu cũng không ai biết.
Vậy là đã rõ. Hậu quả từ việc ủy quyền thế chấp sổ đỏ vay vốn ngân hàng trút cả lên đầu bà Tuất vì bà quá tin tưởng người khác. Bởi nếu Công ty TNHH Pha Lê C&C Hà Nội không trả được nợ thì Cơ quan Thi hành án dân sự sẽ tiến hành phát mại tài sản là ngôi nhà và đất mà gia đình bà Tuất đang sinh sống để đảm bảo thi hành án và đến lúc đó, gia đình bà coi như mất trắng ngôi nhà.
Qua tìm hiểu tại Tòa Kinh tế - TAND TP Hà Nội, chúng tôi được biết, từ đầu năm 2011 trở lại đây, tại Hà Nội đã có hàng trăm vụ việc như vậy và không còn cách nào khác, các ngân hàng buộc phải khởi kiện với mong muốn sẽ thu hồi được một phần hay toàn bộ số tiền đã thất thoát. Trong những vụ kiện đó, ngân hàng bị thiệt hại ít nhất là 3-4 tỷ đồng, nhiều nhất là 60-70 tỷ đồng.
SeABank, một trong những ngân hàng phải khởi kiện đến tòa kinh tế.
Làm việc với Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT&CV - Công an TP Hà Nội, chúng tôi được biết: hai năm trở lại đây, nhiều người đã bị mất nhà, đất từ việc ủy quyền sổ đỏ cho cá nhân hay doanh nghiệp đứng ra vay vốn ngân hàng. Nạn nhân của những vụ án này phần đông là người cao tuổi, hiểu biết hạn chế về pháp luật, thậm chí là người hạn chế năng lực hành vi dân sự. Người được ủy quyền thường đưa ra cái bánh vẽ rằng, việc vay tiền ngân hàng đối với họ dễ như trở bàn tay, trong khi nhiều người khác giấy tờ đầy đủ nhưng vẫn không thể vay được hoặc chỉ vay được một phần nhỏ.
Xin nêu một vụ án điển hình: Nguyễn Thu Hợp, 39 tuổi, trú tại phường Thụy Khuê, quận Tây Hồ và Phạm Tuấn Anh, 42 tuổi, trú tại phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai đã nhận 58 sổ đỏ từ những người có nhu cầu vay vốn ngân hàng. Có sổ đỏ trong tay, hai kẻ lừa đảo đã dùng 20 sổ đỏ để thế chấp vay gần 15 tỷ đồng. Trong số 58 người cần vốn, chúng chỉ chuyển tiền cho 5 người với tổng số tiền là 800 triệu đồng. Nghiêm trọng hơn, cũng từ 20 cuốn sổ đỏ này, Hợp và Tuấn Anh đã trắng trợn tiến hành các thủ tục để chuyển nhượng 4 nhà và đất vay tiếp 5 tỷ đồng rồi chiếm đoạt.
Dù là khởi kiện tại tòa dân sự hay tố cáo hành vi phạm tội của kẻ lừa đảo với hy vọng mong manh sẽ lấy lại số tiền bị thất thoát hoặc nhận lại sổ đỏ thì cũng phải trải qua những hành trình tố tụng rất phức tạp.
Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể hạn chế được những hậu quả này một khi có sự hiểu biết nhất định và tỉnh táo trước những lời đường mật của kẻ xấu. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi ngắn với một số người am hiểu lĩnh vực này nhằm giúp bạn đọc có thêm thông tin bổ ích và biết tự bảo vệ mình khi tham gia vào các quan hệ tín dụng hay ủy quyền.
