Tại Tổ đình Vĩnh Nghiêm, ngôi chùa thu hút đông thiện nam tín nữ đến chiêm bái, khấn cầu trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa (quận 3, TP HCM), chẳng biết bóng dáng nhỏ nhoi, tiều tụy của các em có khi nào khiến những người đang vung tiền đốt vàng mã, thả chim phóng sinh… động lòng trắc ẩn!
"Đứa nào cũng mất cha - mất mẹ"
Đó là phát biểu của bé Tư, 12 tuổi, có thâm niên bám Tổ đình Vĩnh Nghiêm "được 5 cái Tết". Hỏi họ tên thật, con bé lắc đầu. Hỏi ba đâu, nó cụp mặt rơi nước mắt. "Con chỉ biết má "lỡ" với một người đạp xích lô rồi sinh ra con.
Hồi nhỏ thì con theo má đi bán vé số. Sau có nhiều người bán quá, cạnh tranh hổng nổi nên má chuyển nghề bán sách tử vi, còn con bán nhang đèn. Bán từ sáng sớm đến tối mịt mới về". Con bé nói thêm: "Về là về phòng trọ chứ hổng phải về nhà đâu nghen. Phòng trọ đặc biệt lắm, ngủ đêm nào trả tiền đêm đó. Má nói tháng này ở chùa này, tháng sau chuyển sang chùa khác, đâu thể ở cố định được”.
Tổ đình Vĩnh Nghiêm có gần chục đứa trẻ hành nghề nhang đèn như bé Tư. Đó là con bé Gái 15 tuổi mẹ mất, cha đạp xích lô; là thằng cu Bảnh có số phận hẩm hiu, mồ côi cả cha lẫn mẹ. Đó còn là thằng cu Tài 13 tuổi một ngày phải kiếm ít nhất một trăm ngàn (100.000 đồng), nếu không đủ sở hụi thì nó bị má chửi, có khi bị cho "nhịn đói meo"…
Bà Loan, một phật tử thường xuyên ghé chùa, giọng xót xa: "Như đám trẻ ở chùa Việt Nam Quốc Tự trên đường 3/2, mấy đứa trẻ ở đây đứa nào cũng có hoàn cảnh đáng thương, phải lấy cửa chùa làm nhà, lấy phật tử làm kế sinh nhai". Người phụ nữ đi cùng bật mí: "Mấy đứa có mẹ dù sao cũng còn đỡ. Chỉ thương mấy cháu mồ côi cả mẹ lẫn cha hoặc sinh ra không biết mặt đấng sinh thành phải sống bám vào đám người buôn thần bán thánh bất lương nên bị đám này vắt xác dữ lắm!".
Theo bỏ nhỏ của người phụ nữ nọ, chúng tôi tiếp cận bé Hương, 14 tuổi, đầu tóc nhuộm vàng hoe "là đứa trẻ bị hành xác điển hình". Một số phụ nữ hành nghề bán chim phóng sanh cho biết, con bé có cha có mẹ cũng như không. Cha đi tù vì tội mua bán ma túy, mẹ thì đi bước nữa nên con bé sống lang bạt nay đây mai đó.
Rồi nó gia nhập đội quân nhang đèn lê lết khắp các chùa Việt Nam Quốc Tự, chùa Xá Lợi và dừng chân tại Tổ đình Vĩnh Nghiêm, được một phụ nữ bán sách bói toán nhận làm con nuôi: "Ban ngày con bé bán nhang đèn, khi khách đông thì nó phụ "mẹ" chạy hàng sách tử vi. Làm quần quật từ sáng đến chiều tối thì nó nổi lửa mồi nhang cho khách viếng chùa. Hôm nào ế hoặc bị Công an hốt là con bé bị mẹ trút giận với đủ kiểu chửi bới, nguyền rủa, đánh đập".
Một góc Tổ đình Vĩnh Nghiêm vào đêm.
Những mong ước… nhói lòng!
Những lúc vắng khách, đám trẻ trai lẫn gái túm tụm hút thuốc, đánh bài, văng tục rần trời. Lâu lâu để chứng tỏ mình là tay anh chị thứ thiệt, có đứa cởi trần khoe mấy hình xăm vằn vện với bọ cạp, hổ mang, đầu lâu xương sọ… ớn lạnh. Và khi có khách, tụi nhóc túa ra đeo bám mời mọc theo phương châm "già không bỏ, nhỏ không tha". Có một điều đáng buồn là như những "đồng nghiệp" bán nhang đèn tuổi thiếu niên ở chùa Việt Nam Quốc Tự, những đứa trẻ sống bám vào chốn thiền môn ở Tổ đình Vĩnh Nghiêm phần lớn không biết đọc, biết viết.
10h tối, khách đi lễ chùa thưa dần nhưng đám trẻ nhang đèn vẫn kiên trì bám trụ. Sau ngày dài ăn uống qua loa và không được chợp mắt, gương mặt phờ phạc của đám trẻ càng thêm héo úa bởi cái lạnh của sương đêm và cái bụng đói cồn cào.
Ngồi túm tụm bó gối bên ánh lửa được đốt từ một chiếc đèn dầu độ từ cái lon sữa bò dùng để mồi nhang cho khách, mấy đứa nhỏ nói chuyện mơ ước nghe mà nhói lòng. Sau lời ước của bé Tư: "Nếu có nhà, tao về tắm rửa cho sạch rồi ngủ một lèo 3 ngày mới dậy cho đã", con bé Mại mơ: “Ăn một lúc 2 tô phở cho căng bụng đi hổng nổi". Thằng cu Lì thì mơ màng nghĩ đến viễn cảnh nó "xử chục cái đùi gà chiên vàng" mà tuần trước có một bà khách giàu lòng trắc ẩn gọi tụi nhỏ ra ngoài cổng chùa phát cho mỗi đứa một cái… "Tao chỉ ước ba ra tù, má trở về, cả nhà sống với nhau như hồi trước thôi" - con bé Hương nói chuyện ước mơ với dòng nước mắt đục ngầu trên gương mặt lấm lem đầy bụi bẩn…
Chị Loan, bán vé số có con trong đội quân nhang đèn, trải lòng: "Nom vậy chứ sắp nhỏ sống rất tình nghĩa, biết yêu thương nhau, đứa nào bị cha la mẹ mắng tủi thân là mấy đứa kia an ủi, động viên, giúp bán cho mau hết chỉ tiêu qui định. Chỉ mong khách vãn cảnh chùa hiểu được hoàn cảnh của sắp nhỏ mà có cái nhìn cảm thông, sẻ chia chứ đừng mắng mỏ xem tụi nhỏ như phường tội phạm như nhiều người đã từng làm vậy"
