Mỗi tuần 5 buổi học, "lương" 1.000.000 - 1.200.000đ/tháng, một môn thi được trả công 200.000 - 300.000 đồng. Một năm, mất hơn chục triệu tiền thuê người học hộ, cả khóa học lên đến gần trăm triệu đồng.
Từ công khai quảng cáo trên mạng…
Chỉ cần một thao tác nhấp chuột, vào mục rao vặt của một vài website, tôi đã có hàng loạt tin quảng cáo "Dịch vụ học thuê". Chủ nhân những lời quảng cáo này không chỉ giới thiệu đầy đủ tên tuổi, địa chỉ email, còn nêu rõ số điện thoại… Đa phần những đối tượng quảng cáo nhận học hộ, học thuê tự nhận là sinh viên các trường đại học. Họ sẵn sàng nhận "vai" cho các anh chị lớp tại chức trên địa bàn Hà Nội các ngành thuộc khối kinh tế, kỹ thuật đến khối ngành xã hội, ngoại ngữ...
Ngoài việc cá nhân quảng cáo dịch vụ đơn lẻ, nhiều "đội quân chuyên nghiệp" cũng tìm khách hàng trên mạng: "Các bạn vì công việc công ty, gia đình, bạn bè… và bạn không thể đáp ứng đủ số giờ học trên lớp! Bạn cần một người đi học giúp mình, điểm danh, thậm chí làm bài kiểm tra hàng ngày... Để có thể giúp bạn, chúng tôi lập ra dịch vụ học thuê nhằm phục vụ các bạn có nhu cầu thuê người học với đội ngũ sinh viên có kinh nghiệm, chuyên nghiệp, đông đảo, uy tín, chất lượng, nhiệt tình… Ngắn hạn hay dài hạn? Chúng tôi đều đảm bảo bạn sẽ hài lòng,… Giá cả thỏa thuận theo giờ, theo buổi. Liên hệ: 091266…".
Quảng cáo dịch vụ học thuê trên mạng.
Không khó khăn gì trong việc tìm người thay thế trên lớp hàng ngày, dù thuê ngắn hạn hay dài hạn. Cá biệt có những mẩu tin sau khi giới thiệu về dịch vụ, giá cả, điện thoại, địa chỉ email... đã chêm thêm câu "chú ý" mà những chuyên gia marketing cũng phải nể: "Hiện tại em có một nhóm để chuyên học hộ, có cả nam và nữ! Em lấy chất lượng làm mục tiêu cạnh tranh với các đội học thuê khác, lấy chữ tín làm đầu, đảm bảo thực hiện đúng hợp đồng".
Theo các mẩu tin quảng cáo, tôi gọi điện đến số 09836…, đầu dây bên kia, một giọng nữ nhỏ nhẹ "alô!". Sau khi được biết lý do cuộc điện thoại, bạn nữ lập tức "chào hàng": "Em nhận học ở tất cả các trường trên địa bàn Hà Nội. Chị cần người học tại địa điểm nào ạ?". "Trường Đại học…, chị cần người học lâu dài và lo luôn thi cử", tôi nhanh nhảu nêu vấn đề. "Chị yên tâm, "quân" của em đông lắm, chất lượng đảm bảo cực kỳ tốt, điểm danh đúng giờ, đi học đầy đủ. Còn giá cả em lấy theo giá chung 10.000 đồng/tiết, thi mỗi môn 200.000 đồng, muốn điểm "ngon" hơn thì thỏa thuận giá khác" - bạn nữ ngã giá. "Giá đó đắt quá, bạn chị thuê chỉ 35.000đ/buổi thôi, để chị xem xét rồi trả lời em sau nhé". Cố níu khách, bạn nữ này phân bua: "Giá thị trường mà chị. Chị thuê dài hạn, em lấy 1.100.000 đồng/tháng. Học thử vài buổi, chị thấy người đó không đạt yêu cầu em sẽ đổi người khác cho chị!".
… Đến lộ liễu "giao dịch" ở cổng trường
Tốt nghiệp Đại học Khoa học tự nhiên, hơn một năm, đến nay Nguyễn Thành Sinh vẫn sống bằng nghề "học thuê, thi mướn". Cái nghề mà cậu ta "dính" từ khi còn là sinh viên. Sinh vào nghề từ sự vô tình, một ông anh cùng quê đang theo học hệ tại chức ở một trường đại học. Lúc đầu nhờ điểm danh hộ, sau thì thuê Sinh học, rồi thi hết môn, thi học kỳ. Sinh còn giới thiệu chúng tôi đến gặp H, một người chuyên "dắt mối" dịch vụ này. Có nhu cầu "cần thuê người hay nhập nghề cứ tìm đến H, khắp các trường trên địa bàn Hà Nội nó đều đảm nhận hết" - Sinh nói.
Trong vai cần tìm người "đóng thế" cho anh trai đang học hệ tại chức đại học, tôi cùng Sinh đến điểm hẹn. 17h30' có mặt ở hàng nước gần cổng Trường Đại học XD "tuyển" người. Khoảng 6h chiều, một thanh niên trẻ tuổi, khoác chiếc ba lô màu đen, đường viền đỏ, đeo cặp kính cận, dáng vẻ rất thư sinh xuất hiện, đó là H., 22 tuổi, quê ở Thường Tín, Hà Nội, đang là sinh viên chính quy một trường đại học lớn ở Hà Nội. Đến sau là hai bạn học cùng lớp H.
Quá trình thỏa thuận và ngã giá cho mỗi môn học không mất nhiều thời gian, H. đi thẳng vào trọng tâm: "Nếu học dài hạn, từ hai tháng trở lên em không lấy tiền buổi đầu tiên. Còn học vài tuần thì không có khuyến mại. Em sẽ nhận tiền vào buổi cuối mỗi tuần theo giá "thị trường" 40.000đ/buổi. Đây là thẻ sinh viên chị ghi lại có gì chị em mình trao đổi trực tiếp".
Để tránh gặp phải rắc rối trong quá trình "thay vai", H. cẩn thận hỏi: "Mà anh trai chị nhiều tuổi chưa, nếu có ảnh, chị cho em xem, không thì cho em một số thông tin về ngoại hình, em còn biết để chọn người cho phù hợp". Không chỉ là người có thâm niên trong nghề, H. còn "cầm quân" một nhóm chuyên học thuê, thi hộ. Khi tôi nói cần một người nữa để học giúp cho một người bạn chuẩn bị nghỉ đẻ, H. hào hứng: "Bọn em có cả đội quân học thuê, nếu chị cần gặp ngay bây giờ em gọi chúng đến".
Hiện trạng nêu trên thật đáng buồn, khi mà cả đến việc học cũng có dịch vụ thuê mướn. Đề nghị các cơ sở giáo dục cần phải chỉnh trang lại việc kiểm soát người học. Tránh để xảy ra tiêu cực đáng hổ thẹn trong giáo dục tại chức như hiện nay