Phóng viên Báo CAND đã thực hiện cuộc hành trình Bắc-Nam trên QL1A để tìm hiểu nguyên nhân.
Chạy ẩu để giành khách
Tại chân cầu Bến Thủy thuộc địa bàn TP Vinh, Nghệ An, chúng tôi bắt xe khách mang BKS 37L-…09 thực hiện cuộc hành trình vào TP HCM.
Theo tài xế xe này: chưa bao giờ anh lại thường xuyên mất ăn, mất ngủ như thời gian gần đây. Anh bảo, trên đường 1A cách đây vài năm chỉ có khoảng 5-7 xe chở khách thì nay lên đến vài chục xe. Vì nhiều xe chạy trên một tuyến nên buộc các tài xế chạy tăng tốc để tranh giành khách. Xe BKS 37L-…09 chạy qua thị xã Hồng Lĩnh, tài xế lại quay đầu về cầu Bến Thuỷ để bắt khách.
Anh phân trần: "Các bác thông cảm, xe chạy vô Sài Gòn mà chỉ có 5 khách thì lấy tiền dầu mô mà chạy".
Từ cầu Bến Thủy qua thị xã Hồng Lĩnh hơn 50km, nhưng chiếc xe khách quay đầu 2 vòng rồi mới chịu chạy theo lịch trình. Theo quan sát của chúng tôi, không chỉ có xe BKS 37L-…09 quay đầu bắt khách mà nhiều xe khách chạy tuyến Vinh - TP HCM cũng chấp nhận vòng qua vòng lại để tìm thêm khách.
CSGT Hà Tĩnh xử lý xe vi phạm trên QL1A.
Khi qua thị xã Hồng Lĩnh, cả chục chiếc xe khách bắt đầu "cuộc đua" trên QL1A để giành khách ở điểm TP Hà Tĩnh, Can Lộc, Thạch Hà, Kỳ Anh (Hà Tĩnh), Quảng Trạch, Bố Trạch (Quảng Bình)… Theo cánh tài xế chuyên chạy trên cung đường QL1A: "Giờ đây khi xe đã ra khỏi bến không muốn "đua" cũng không được.
Bởi lượng khách càng ngày càng giảm, trong lúc đó xe khách thì tăng nên đành phải gồng mình tranh nhau mà sống. Chính vì vậy, đang chạy vớt khách dọc đường bỗng thấy xe khác lao tới là chạy "bán sống, bán chết" để giành khách và về bến đúng giờ quy định để kịp quay đầu…
Sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các nhà xe trên cùng tuyến đường, lực lượng Thanh tra giao thông, Sở Giao thông - đơn vị phân bổ, điều chỉnh luồng tuyến, ban quản lý các bến xe đều biết. Song phải thẳng thắn thừa nhận, các cơ quan hữu quan đều phó mặc cho các nhà xe tự giải quyết với nhau.
Chính vì vậy, nhác thấy khách có nhu cầu đi xe, cánh lơ xe người đẩy khách, người mang hành lý lên xe dù xe đã đủ khách. Xe chạy nhanh, chở nhiều khách rất dễ xảy ra tai nạn.
Tài xế chưa chấp hành nghiêm Luật Giao thông đường bộ
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết; nhiều xe chở quá số hành khách theo quy định, nhưng vì một số địa phương không có xe dự phòng để sang khách, nên sau khi bị CSGT bắt giữ xe chỉ xử phạt tài xế, rồi cho xe tiếp tục hành trình. Bởi nếu giữ xe thì cơ quan chức năng ngại việc bố trí ăn, ở, đi tiếp cho hành khách.
Hiện nhiều tài xế xe khách lưu thông trên QL1A còn đối phó với lực lượng CSGT bằng cách: mua biên bản, hoặc cố tình để bị lập biên bản giữ hết giấy tờ ngay khi xuất bến tại địa phương, rồi cầm theo biên bản tiếp tục chở khách, sau đó mới quay về nộp phạt lấy lại giấy tờ.
Do phóng nhanh, chiếc xe này đã gây tai nạn trên QL1A đoạn qua TP Đồng Hới, Quảng Bình.
Chính vì vậy, một số tài xế xe khách vi phạm Luật Giao thông đường bộ không còn bất kỳ một loại giấy tờ nào liên quan, gây khó khăn đối với việc xử lý của lực lượng CSGT.
Mặt khác, theo Luật Giao thông đường bộ quy định, lái xe không được chạy quá 10 giờ trong 1 ngày, 1 ca không được chạy quá 4 giờ, quy định chạy tuyến đường dài Hà Nội - TP HCM phải có ít nhất 2 lái xe chính. Quy định là vậy, song hầu hết các chủ xe đều không chấp hành bởi vì lợi nhuận.
Lái xe BKS 43S-…61 chuyên chạy tuyến Vinh - Đà Nẵng cho rằng: Ít nhà xe chịu thuê 2 tài xế có bằng cấp đầy đủ, để tránh trả tiền thuê. Chủ xe thường thuê 1 tài xế và lơ xe biết lái không cần bằng, khi nào tài xế mệt thì lơ xe lái thay, gặp CSGT hay tai nạn nhẹ thì tài xế nhảy vào vô lăng thay chỗ để cơ quan chức năng kiểm tra bằng lái.
Xe BKS 43S-…61 chạy đến Đà Nẵng dừng lại ăn cơm trưa, chúng tôi xuống xe và thâm nhập vào bến xe Đà Nẵng để tìm thêm tư liệu cho bài viết. Tại bến xe này, các tuyến Đà Nẵng - Huế, Đà Nẵng - Quảng Nam, Đà Nẵng - Quảng Trị, Đà Nẵng - Quảng Bình… các xe xuất bến thường chỉ cách nhau từ 15 đến 30 phút. Chính vì giờ xuất bến sát nhau như vậy, nên khi ra khỏi bến là thi nhau chạy. Do tài xế làm việc liên tục dẫn đến mệt mỏi hoặc ngủ gật, nên để xảy ra tai nạn dường như là tất yếu.
Thượng tá Phạm Khánh Toàn - Phó phòng CSGT Hà Tĩnh, địa phương có nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng do xe khách gây ra cho rằng: "Ngoài nguyên nhân do tài xế chạy quá tốc độ quy định, xử lý tình huống kém thì hệ thống đường 1A qua một số đoạn đã xuống cấp, lượng người điều khiển xe máy trên đường cũng khá nhiều, trong đó có một số người phóng nhanh, vượt ẩu cũng là những nguyên nhân gây ra TNGT".
(Còn nữa)
