Những bàn tay tài hoa “hồi sinh” di tích đất Cố đô

Nhờ những đôi tay tài hoa, khéo léo của các nghệ nhân ở vùng đất Cố đô, nhiều công trình di tích bên trong Đại Nội Huế đã được trùng tu, tôn tạo, trở thành điểm đến tham quan hấp dẫn của du khách.

Trải qua hàng trăm năm, Quần thể di tích Cố đô Huế (được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào năm 1993) hiện đang có nhiều công trình di tích bị xuống cấp, hư hỏng. Do đó, công tác trùng tu, bảo tồn, giữ nguyên yếu tố gốc của di tích luôn được chú trọng hàng đầu. Và chính nhờ những đôi tay tài hoa, khéo léo của các nghệ nhân ở vùng đất Cố đô, nhiều công trình di tích bên trong Đại Nội Huế đã được trùng tu, tôn tạo, trở thành điểm đến tham quan hấp dẫn của du khách.

CAND tet T30 - Những bàn tay tài hoa “hồi sinh” di tích đất Cố đô -0
Các họa tiết, hoa văn trang trí trong điện Thái Hòa được sơn son thếp vàng.

Trong tiết trời ấm áp của những ngày đầu Xuân mới 2025, có rất đông du khách vào Đại Nội Huế và ghé tham quan điện Thái Hòa vừa được hoàn thành trùng tu. Điện Thái Hòa được xây dựng vào năm 1805 dưới thời vua Gia Long, là công trình kiến trúc quan trọng bậc nhất trong Hoàng cung, biểu trưng quyền lực của triều Nguyễn. Ngôi điện này đã ghi dấu lịch sử của 13 vị vua triều Nguyễn, là nơi Hoàng đế ngự ngai vàng, tổ chức các buổi thiết triều, đại lễ và những nghi thức quan trọng khác của cung đình. Trải qua thời gian dài tồn tại cùng ảnh hưởng của mưa bão, di tích điện Thái Hòa xuống cấp, hư hỏng nhiều hạng mục nên đã được Trung tâm Bảo tồn di tích (BTDT) Cố đô Huế cho hạ giải, trùng tu vào tháng 11/2021.

Sau 3 năm thực hiện trùng tu, nhân ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11/2024), điện Thái Hòa được khánh thành và mở cửa đón du khách tham quan trở lại. Để điện Thái Hòa “hồi sinh” như hôm nay, đội ngũ các nghệ nhân và những người thợ lành nghề đã chạy đua với thời gian, miệt mài làm việc kịp hoàn thành đúng tiến độ. Theo các nghệ nhân, trong quá trình trùng tu di tích điện Thái Hòa thì công đoạn sơn son thếp vàng được đánh giá rất quan trọng và tốn nhiều thời gian, công sức nhất.

Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế khẳng định, nhờ công sức của các nghệ nhân, người thợ và đơn vị thi công trùng tu nên đến nay công tác bảo tồn, trùng tu di tích Cố đô Huế đạt được nhiều thành tựu, góp phần bảo tồn di tích, bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, tôn tạo cảnh quan khu di sản. Qua đó, di sản văn hóa Huế ngày càng được quảng bá rộng rãi trên toàn thế giới, tạo sức hút to lớn đối với du khách và tạo được sự ủng hộ, tham gia tích cực của người dân địa phương trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Trò chuyện với PV Báo CAND, nghệ nhân Phan Cảnh Quang Thuận (SN 1973, ở phường Thủy Biều, TP Huế), người phụ trách sơn son thếp vàng di tích điện Thái Hòa, cho biết ông có hơn 30 năm gắn bó với nghề sơn son thếp vàng và thực hiện trùng tu nhiều di tích quan trọng ở Cố đô Huế.

“Điện Thái Hòa có hàng nghìn cấu kiện gỗ lớn nhỏ khác nhau và phần lớn đều được sơn son thếp vàng. Sau khi hạ giải, đơn vị chủ đầu tư đã lập hội đồng đánh giá tình trạng và phân loại các cấu kiện gỗ. Theo đó, những cấu kiện gỗ còn tốt sẽ được tái sử dụng, cấu kiện nào hư hỏng, mối mọt sẽ được thay thế bằng gỗ mới và trùng tu theo nguyên bản. Các cấu kiện gỗ sau khi được chế tác thành cột, kèo, xuyên, vách sẽ được chuyển sang cho nhóm thợ của nghệ nhân Thuận để thực hiện công đoạn sơn son thếp vàng.”, nghệ nhân Phan Cảnh Quang Thuận cho biết.

CAND tet T30 - Những bàn tay tài hoa “hồi sinh” di tích đất Cố đô -2
Nghệ nhân Phan Cảnh Quang Thuận chuẩn bị cho công đoạn sơn son thếp vàng.

Để hoàn thiện sơn son thếp vàng cho một cấu kiện gỗ, các nghệ nhân phải trải qua nhiều công đoạn và sơn đến… 14 lớp. Ban đầu, nghệ nhân lấy nhựa một giống cây sơn trong tự nhiên. Sơn sống sau khi được đánh thành sơn chính thì được lọc qua lớp vải để bỏ cặn bã, sau đó pha với bột màu sơn mài, nhựa thông, dầu trẩu và dầu hỏa theo tỷ lệ nhất định rồi đánh thành sơn son.

Có được loại sơn son này, nghệ nhân mới dùng để sơn son thếp vàng, thếp bạc các cấu kiện gỗ tại điện Thái Hòa. Sau mỗi lần phủ lớp sơn son, các nghệ nhân và thợ dùng giấy nhám mịn mài nhẵn bề mặt cấu kiện gỗ tạo độ bóng. Tiếp đó, người thợ quét lớp sơn cầm lên bề mặt những họa tiết hoa văn cần thếp vàng, sau đó dùng vàng miếng được dát mỏng để thếp vàng lên hoa văn hay các chi tiết trang trí. Cuối cùng, người thợ tiến hành sơn lộng bao quanh các hoa văn, họa tiết thếp vàng để hoàn thiện.

Không những sơn son thếp vàng các cấu kiện gỗ, bửu tán phía trên ngai vàng ở giữa điện Thái Hòa cũng được trùng tu rất kỳ công. Theo tư liệu lịch sử, dưới thời vua Gia Long, bửu tán được làm bằng vải gấm. Năm 1923, nhân dịp lễ “Tứ tuần đại khánh”, vua Khải Định cho làm bửu tán bằng gỗ thếp vàng chạm khắc tinh xảo với hình ảnh 9 con rồng uốn lượn.

“Quy trình sơn son thếp vàng cho cấu kiện gỗ và bửu tán thếp vàng tại di tích điện Thái Hòa được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt. Đội thợ chúng tôi chia làm nhiều ca kíp, làm cả ngày lẫn đêm, trong đó những tháng cuối năm 2024 đều làm việc xuyên đêm để kịp tiến độ hoàn thiện phục vụ du khách tham quan”, nghệ nhân Quang Thuận chia sẻ.

Ngoài nghệ nhân Phan Cảnh Quang Thuận, còn có rất nhiều nghệ nhân, người thợ lành nghề chuyên về mộc, nề ngõa, chạm khảm, phục chế pháp lam đã được huy động vào Đại Nội Huế làm việc để thực hiện trùng tu các công trình kiến trúc di tích. Trong đó, nghệ nhân Nguyễn Thanh Thuần (SN 1982, ở xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên Huế) cũng được giao đảm nhận đội thợ gần 20 người để phục chế, trang trí rồng, phượng và họa tiết hoa văn trên nóc các cung điện.

CAND tet T30 - Những bàn tay tài hoa “hồi sinh” di tích đất Cố đô -1
Đôi tay tài hoa của các nghệ nhân giúp “hồi sinh” nhiều di tích xuống cấp bên trong Đại Nội Huế.

Theo nghệ nhân Nguyễn Thanh Thuần, hơn 20 năm trước, ông theo học nghề khảm sành sứ với nghệ nhân Trương Văn Ấn và sau đó bén duyên với các công trình di tích ở Cố đô. Dựa trên những đôi rồng mẫu của di tích, nghệ nhân Thuần cùng những người thợ tạo hình theo nguyên mẫu bằng bê tông cốt thép, sau đó lấy những mảnh ghép sành sứ còn tốt trên đôi rồng cũ để khảm lên thân rồng mới. Phần còn thiếu sẽ được bổ sung từ số sành sứ cổ được mua lại của những người chuyên trục vớt gốm sứ trên sông Hương. Tiếp đó, nghệ nhân dùng xi măng để kết dính các mảnh sành sứ, tạo thành những tác phẩm rồng, phượng uy nghi, sống động trên nóc các di tích.

Nhờ sự nỗ lực của các nghệ nhân và thợ thủ công truyền thống lành nghề nên đến nay, điện Thái Hòa, điện Kiến Trung và nhiều công trình di tích khác thuộc Quần thể di tích Cố đô Huế đã hoàn thành trùng tu trước thời hạn. Nhiều du khách đến tham quan Đại Nội Huế đã không giấu được sự ngạc nhiên trước những công trình kiến trúc uy nghi, tráng lệ của triều Nguyễn sau khi được trùng tu, tôn tạo.

Bà Trần Thị Hồng Tươi, một du khách đến từ TP Hồ Chí Minh bày tỏ: “Được tận mắt nhìn thấy ngôi điện Thái Hòa và các công trình bên trong Hoàng cung triều Nguyễn được trùng tu từ tổng thể đến các họa tiết, hoa văn trang trí nhỏ nhất trên những trụ gỗ, bức hoành, ô hộc chữ Hán mới thấu hiểu được phần nào công việc vất vả của các nghệ nhân. Và nhờ thế mà du khách chúng tôi mới thấy được vẻ đẹp nguy nga, tráng lệ của những công trình kiến trúc độc đáo này”.  

Anh Khoa

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.